Ειδικές νομοθετικές διαδικασίες

Συμβούλιο της ΕΕ

Με μια ματιά

Νομοθέτης: Το Συμβούλιο είναι, στην πράξη, ο μόνος νομοθέτης. Για την έκδοση της νομοθετικής πράξης, είναι απαραίτητη η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή η διαβούλευση με το συγκεκριμένο θεσμικό όργανο.

Δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Είδη διαδικασιών:

  • Έγκριση: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει την εξουσία να κάνει δεκτή ή να απορρίψει μια νομοθετική πρόταση με απόλυτη πλειοψηφία, αλλά δεν μπορεί να την τροποποιήσει
  • Διαβούλευση: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει ή να απορρίψει μια νομοθετική πρόταση ή να προτείνει τροπολογίες επ' αυτής

Νομική βάση: Άρθρο 289 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κανόνες: Οι Συνθήκες δεν περιέχουν λεπτομερή περιγραφή των ειδικών νομοθετικών διαδικασιών. Για το λόγο αυτόν, οι κανόνες καθορίζονται κατά περίπτωση, βάσει των σχετικών άρθρων των Συνθηκών.

Τα στάδια της διαδικασίας αναλυτικά

1. Έγκριση

Με τη διαδικασία της έγκρισης, το Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει νομοθετικές προτάσεις αφού πρώτα λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το Κοινοβούλιο έχει την εξουσία να κάνει δεκτή ή να απορρίψει μια νομοθετική πρόταση με απόλυτη πλειοψηφία, αλλά δεν μπορεί να την τροποποιήσει. Το Συμβούλιο δεν μπορεί να παρακάμψει τη γνώμη του Κοινοβουλίου.

Η έγκριση ως νομοθετική διαδικασία εφαρμόζεται επίσης στην έκδοση νέας νομοθεσίας για την καταπολέμηση των διακρίσεων, δίνει δε δικαίωμα στο Κοινοβούλιο αρνησικυρίας όταν εφαρμόζεται η επικουρική γενική νομική βάση σύμφωνα με το άρθρο 352 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ.

Η έγκριση του Κοινοβουλίου απαιτείται επίσης ως μη νομοθετική διαδικασία, στις ακόλουθες περιπτώσεις:

  • όταν το Συμβούλιο εγκρίνει ορισμένες διεθνείς συμφωνίες που έχει διαπραγματευτεί η ΕΕ
  • σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων (Άρθρο 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση)
  • για την προσχώρηση νέων μελών της ΕΕ
  • για τις ρυθμίσεις ως προς την αποχώρηση ενός κράτους μέλους από την ΕΕ

2. Διαβούλευση

Με τη διαδικασία της διαβούλευσης, το Συμβούλιο εκδίδει μια νομοθετική πρόταση αφού πρώτα το Κοινοβούλιο υποβάλλει σχετική γνώμη.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, το Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει ή να απορρίψει μια νομοθετική πρόταση ή να προτείνει τροπολογίες επ' αυτής. Το Συμβούλιο δεν είναι νομικά υποχρεωμένο να λάβει υπόψη τη γνώμη του Κοινοβουλίου αλλά, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, δεν μπορεί να αποφασίσει χωρίς να έχει παραλάβει τη γνώμη αυτή.

Η διαδικασία εφαρμόζεται σε διάφορους τομείς, όπως οι εξαιρέσεις στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς και το δίκαιο του ανταγωνισμού.

Η διαβούλευση με το Κοινοβούλιο απαιτείται επίσης ως μη νομοθετική διαδικασία για την έγκριση διεθνών συμβάσεων στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας.