Ο ρόλος του Προέδρου

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι ο κ. Donald Tusk, ο οποίος αντικατέστησε τον κ. Herman Van Rompuy την 1η Δεκεμβρίου 2014.

Ο ρόλος του Προέδρου ορίζεται στο άρθρο 15 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Ειδικότερα, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου:

  • προεδρεύει των συνόδων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και διευθύνει τις εργασίες του
  • μεριμνά για την προετοιμασία των συνόδων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τη συνέχεια των εργασιών του, σε συνεργασία με τον Πρόεδρο της Επιτροπής και βάσει των εργασιών του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων
  • καταβάλλει προσπάθειες για να διευκολύνει τη συνοχή και τη συναίνεση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
  • παρουσιάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκθεση μετά από κάθε σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εξασφαλίζει επίσης την εξωτερική εκπροσώπηση της ΕΕ στο επίπεδο των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων:

  • σε ό,τι αφορά θέματα που άπτονται της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας της ΕΕ (ΚΕΠΠΑ), από κοινού με τον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, ο οποίος θέτει σε εφαρμογή την ΚΕΠΠΑ και διασφαλίζει την ενότητα, τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητά της
  • στις διεθνείς συνόδους κορυφής, από κοινού συνήθως με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η ιστορία του αξιώματος του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

Η θέση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατέστη μόνιμη και πλήρους απασχόλησης μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας το 2009.

Προηγουμένως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λειτουργούσε ως άτυπο όργανο, η δε θέση του επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ήταν ανεπίσημη. Τη θέση κατείχε ο επικεφαλής κράτους ή κυβέρνησης του εκάστοτε κράτους μέλους που ασκούσε την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Διορισμός

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία.

Εκλέγεται για περίοδο 2,5 ετών, άπαξ ανανεώσιμη. Σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική, η εκ περιτροπής προεδρία είναι επιφορτισμένη με τον συντονισμό της εκλογικής διαδικασίας. Κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο οποίο συζητείται η εκλογή του Προέδρου, στο σχετικό τμήμα της συνεδρίασης προεδρεύει ο πρωθυπουργός της χώρας που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία.

Ο Πρόεδρος δεν μπορεί να κατέχει παράλληλα κρατικό αξίωμα.

Προσωπικό

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ο Πρόεδρός του επικουρούνται από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου της ΕΕ (ΓΓΣ).

Ο Πρόεδρος διαθέτει ιδιαίτερο γραφείο, το Γραφείο του Προέδρου. Το προσωπικό και το γραφείο του βρίσκονται στο κτίριο Europa του Συμβουλίου στις Βρυξέλλες (Βέλγιο).

Διεθνείς σύνοδοι κορυφής

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκπροσωπεί την ΕΕ σε 3 βασικούς τύπους διεθνών συνόδων κορυφής:

  1. Σε διμερείς συνόδους κορυφής
    οι οποίες οργανώνονται μεταξύ της ΕΕ και των στρατηγικών της εταίρων. Οι εν λόγω σύνοδοι κορυφής διεξάγονται τακτικά, συνήθως μία φορά τον χρόνο, με χώρες όπως η Ιαπωνία, οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Νότιος Αφρική, η Βραζιλία και η Κίνα. Ο τόπος διεξαγωγής των συνόδων εναλλάσσεται μεταξύ Βρυξελλών και της εκάστοτε χώρας.
  2. Σε πολυμερείς συνόδους διεθνούς επιπέδου
    όπου η ΕΕ είτε είναι μέλος είτε έχει προσκληθεί να συμμετάσχει ως κορυφαίος διεθνής παράγοντας, όπως οι σύνοδοι των G7, G8, G20 και η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών (ΓΣΗΕ).
  3. Σε πολυμερείς συνόδους σε επίπεδο ΕΕ
    οι οποίες περιλαμβάνουν την Ανατολική Εταιρική Σχέση και τις συνόδους ΕΕ-Αφρικής, ΕΕ-ASEM (Ασίας) και ΕΕ-CELAC (Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής). Κατά παράδοση, όταν είναι η σειρά της ΕΕ να φιλοξενήσει αυτές τις συνόδους, τη φιλοξενία αναλαμβάνει το κράτος μέλος που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Από το 2014 φιλοξενούνται και στο Συμβούλιο της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Στις συνόδους αυτές συμμετέχουν οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων όλων των κρατών μελών της ΕΕ, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων των μετεχόντων κρατών.