Καθορισμός του πολιτικού θεματολογίου της ΕΕ

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ένα από τα 7 θεσμικά όργανα της ΕΕ. Ωστόσο, δεν συγκαταλέγεται στα νομοθετικά όργανα της ΕΕ και, επομένως, δεν διαπραγματεύεται ούτε εκδίδει ενωσιακούς νόμους. Αντ' αυτού, ο βασικός του ρόλος είναι να χαράσσει τη γενική πολιτική κατεύθυνση και τις προτεραιότητες της ΕΕ, δηλαδή, επί της ουσίας, να καθορίζει το πολιτικό θεματολόγιο της ΕΕ. 

Παραδοσιακά, αυτό γίνεται με την έγκριση συμπερασμάτων σε κάθε σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στα συμπεράσματα αυτά εξετάζονται συγκεκριμένα ζητήματα που απασχολούν την ΕΕ και περιγράφονται αδρομερώς συγκεκριμένες ενέργειες που πρέπει να υλοποιηθούν ή στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν. Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μπορεί επίσης να τεθεί προθεσμία για την επίτευξη συμφωνίας επί συγκεκριμένου ζητήματος ή για την υποβολή νομοθετικής πρότασης. Με τον τρόπο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι σε θέση να επηρεάζει και να κατευθύνει το πολιτικό θεματολόγιο της ΕΕ.

Προσφάτως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε "στρατηγικό θεματολόγιο" για ορισμένους τομείς προτεραιότητας, στους οποίους θα πρέπει να επικεντρώσει την προσοχή και τη δράση η ΕΕ σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Στρατηγικό θεματολόγιο για την ΕΕ

Κατά τη σύνοδό του στις Βρυξέλλες στις 27 Ιουνίου 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε σε πέντε τομείς προτεραιότητας για την καθοδήγηση του έργου της ΕΕ κατά την επόμενη πενταετία. Οι προτεραιότητες αυτές ορίζονται σε έγγραφο με τον τίτλο "Στρατηγικό θεματολόγιο για την Ένωση σε εποχή αλλαγών". Το στρατηγικό θεματολόγιο θα χρησιμοποιηθεί για τον προγραμματισμό των εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και θα χρησιμεύσει επίσης ως βάση για τα προγράμματα εργασιών άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ. 

1. Απασχόληση, ανάπτυξη και ανταγωνισμός

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επισημαίνει ότι πρέπει να τονωθεί η ανάπτυξη, να αυξηθούν οι επενδύσεις, να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και να ενθαρρυνθούν οι μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Στις συγκεκριμένες δράσεις που περιγράφονται περιλαμβάνονται:

  • η ολοκλήρωση της ενιαίας ψηφιακής αγοράς έως το 2015
  • η βελτίωση της πρόσβασης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικούς και επενδυτικούς πόρους
  • η βελτίωση των επενδύσεων στις υποδομές
  • η περάτωση των διαπραγματεύσεων για τη διατλαντική εταιρική σχέση εμπορίου και επενδύσεων έως το 2015
  • η ενίσχυση της διακυβέρνησης της ευρωζώνης και του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών

2. Ενδυνάμωση και προστασία των πολιτών

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προσδιορίζει ορισμένες προτεραιότητες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ευκαιρίες για τους πολίτες της ΕΕ και να συμβάλουν στην αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός. Στις συγκεκριμένες δράσεις που περιγράφονται περιλαμβάνονται:

  • η συνέχιση των προσπαθειών να περιοριστεί η ανεργία των νέων
  • η πάταξη της φοροδιαφυγής και της φορολογικής απάτης

3. Πολιτική για την ενέργεια και το κλίμα

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη να περιοριστεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές καυσίμων και φυσικού αερίου και να διασφαλιστεί η παραγωγή οικονομικά προσιτής, ασφαλούς και βιώσιμης ενέργειας εντός της ΕΕ. Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται:

  • η ολοκλήρωση της ενωσιακής αγοράς ενέργειας
  • η διαφοροποίηση των πηγών και των οδών μεταφοράς ενέργειας στην ΕΕ, καθώς και η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών
  • ο καθορισμός φιλόδοξων στόχων για το 2030 όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, καθώς και η διατήρηση του ηγετικού ρόλου στις προσπάθειες καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος 

4. Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σημασία που έχει η καλή συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ επί θεμάτων ασφαλείας όπως η τρομοκρατία και η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Στις συγκεκριμένες προτεραιότητες που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο περιλαμβάνονται:

  • η καλύτερη διαχείριση όλων των πτυχών της μετανάστευσης, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης μετανάστευσης, του ασύλου και της διαχείρισης των συνόρων
  • η πρόληψη και η πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος, της διαφθοράς και της τρομοκρατίας
  • η βελτίωση της δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ

5. Η Ένωση ως ισχυρός παγκόσμιος παράγοντας

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την ΕΕ να διασφαλίσει τη δυναμική παρουσία της στην παγκόσμια σκηνή, υπογραμμίζοντας ιδίως τις ακόλουθες προτεραιότητες:

  • διασφάλιση της συνεκτικότητας των στόχων της εξωτερικής πολιτικής των κρατών μελών και της ΕΕ
  • προώθηση της σταθερότητας, της ευημερίας και της δημοκρατίας στις χώρες που βρίσκονται πλησιέστερα στην ΕΕ
  • συνεργασία με παγκόσμιους εταίρους για διάφορα θέματα, όπως το εμπόριο, η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η διαχείριση κρίσεων
  • ενίσχυση της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ

Κατευθύνσεις πολιτικής

Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο είναι ένας κύκλος συντονισμού της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής εντός της ΕΕ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, πέραν του καθορισμού των πολιτικών προτεραιοτήτων της ΕΕ μέσω του στρατηγικού θεματολογίου και των συμπερασμάτων του, συμμετέχει επισήμως στην ετήσια ενωσιακή διαδικασία του "Ευρωπαϊκού Εξαμήνου". Πρόκειται για τον ετήσιο κύκλο συντονισμού των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών στην ΕΕ.

Κατά την ετήσια σύνοδό του τον Μάρτιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αξιολογεί τόσο την οικονομική κατάσταση στην ΕΕ όσο και την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής "Ευρώπη 2020". Στη συνέχεια χαράσσει κατευθύνσεις πολιτικής για την υλοποίηση δημοσιονομικών, οικονομικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Κατά τη σύνοδό του τον Ιούνιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εγκρίνει τις τελικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις, στις οποίες ορίζονται προτεραιότητες για κάθε κράτος μέλος για τους επόμενους 12-18 μήνες.

Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων

Οι κατευθυντήριες γραμμές που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ορίζουν τις προτεραιότητες για τα επόμενα χρόνια

Σύμφωνα με το άρθρο 68 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι αρμόδιο για τον καθορισμό των στρατηγικών προσανατολισμών όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας ασφάλειας και δικαιοσύνης.

Η αρμοδιότητα αυτή ασκήθηκε για πρώτη φορά με τις κατευθύνσεις που εγκρίθηκαν προσφάτως, τον Ιούνιο του 2014. Οι κατευθύνσεις αυτές καταρτίστηκαν σύμφωνα με τις προτεραιότητες του στρατηγικού θεματολογίου και καλύπτουν πτυχές όπως η αστυνομική και δικαστική συνεργασία και η πολιτική για τον έλεγχο των συνόρων, τη μετανάστευση και το άσυλο.