Η 4η δέσμη για τους σιδηροδρόμους: Βελτίωση των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων

Τι είναι η 4η δέσμη μέτρων για τους σιδηροδρόμους;

Στόχος της 4ης δέσμης μέτρων για τους σιδηροδρόμους είναι η άρση των υπολειπόμενων εμποδίων για τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού χώρου. Η προτεινόμενη νομοθεσία αποσκοπεί στη μεταρρύθμιση του σιδηροδρομικού τομέα της ΕΕ ενθαρρύνοντας τον ανταγωνισμό και την καινοτομία στις εγχώριες αγορές μεταφοράς επιβατών. Αποσκοπεί επίσης στην εφαρμογή διαρθρωτικών και τεχνικών μεταρρυθμίσεων. Το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι η μεγαλύτερη ασφάλεια, διαλειτουργικότητα και αξιοπιστία του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού δικτύου.

Η δέσμη περιλαμβάνει 6 νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής. 

Γιατί χρειάζεται; 

Πολιτική για το Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ)

Η 4η δέσμη για τους σιδηροδρόμους στηρίζει τη νέα πολιτική της ΕΕ για το ΔΕΔ-Μ, η οποία εγκαινιάστηκε την 1η Ιανουαρίου 2014. Καθορίζει 9 βασικούς διαδρόμους μεταφορών στην επικράτεια της ΕΕ με στόχο:

  • την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης
  • την αποκατάσταση των ελλειπόντων κρίκων στις διασυνοριακές συνδέσεις
  • την προώθηση της ενοποίησης και της διαλειτουργικότητας μεταξύ διαφόρων τρόπων μεταφοράς

Το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο είναι αυτή τη στιγμή κατακερματισμένο. Τα διάφορα κράτη μέλη χρησιμοποιούν διαφορετικά πρότυπα ασφαλείας και διαφορετικά τεχνικά συστήματα. Οι διασυνοριακές σιδηροδρομικές μεταφορές, για παράδειγμα, πρέπει να λαμβάνουν έγκριση ασφαλείας από πολλές διαφορετικές εθνικές αρχές και να λειτουργούν με πολλά διαφορετικά συστήματα σηματοδότησης. Αυτό καθιστά πολύπλοκη και ακριβή την είσοδο στην αγορά νέων σιδηροδρομικών επιχειρήσεων και νέου τεχνικού εξοπλισμού.

Με την εξάλειψη των υπολειπόμενων εμποδίων στον ενιαίο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο, η προτεινόμενη 4η δέσμη για τους σιδηροδρόμους θα συμβάλλει στη δημιουργία ενός ανταγωνιστικότερου σιδηροδρομικού τομέα, με καλύτερες συνδέσεις μεταξύ της ΕΕ και των γειτονικών της χωρών.

Οι αλλαγές θα βοηθήσουν επίσης την ΕΕ να επιτύχει τους στόχους μείωσης των εκπομπών και θα ευνοήσουν τη μεγαλύτερη χρήση των σιδηροδρομικών μεταφορών, όπως υπογραμμίζεται στη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής του 2011 για τις μεταφορές. 

Αναλυτικά

Οι προτάσεις στο πλαίσιο της 4ης δέσμης για τους σιδηροδρόμους έχουν τέσσερις βασικούς στόχους:

  1. Αποτελεσματικά τεχνικά πρότυπα και εγκρίσεις
    Οι αλλαγές αποσκοπούν στη μείωση του διοικητικού κόστους για τις σιδηροδρομικές εταιρίες και τη διευκόλυνση της εισόδου νέων επιχειρήσεων στην αγορά. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ΕΟΣ) θα είναι ο μοναδικός φορέας έκδοσης εγκρίσεων οχημάτων και πιστοποιητικών ασφαλείας για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις.
  2. Αποτελεσματική δομή
    Οι προτεινόμενες αλλαγές επιδιώκουν να ενισχύσουν τον ρόλο των διαχειριστών υποδομής - δηλαδή των υπεύθυνων για τις σιδηροδρομικές γραμμές - διασφαλίζοντας την πλήρη επιχειρησιακή και οικονομική ανεξαρτησία τους από τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις. Οι διαχειριστές υποδομής θα ελέγχουν επίσης όλες τις λειτουργίες που συνδέονται με τη διαχείριση του σιδηροδρομικού δικτύου, όπως ο σχεδιασμός των υποδομών, τα χρονοδιαγράμματα καθώς και οι καθημερινές εργασίες και η συντήρηση.
  3. Άνοιγμα των εσωτερικών αγορών μεταφορών επιβατών
    Στην 4η δέσμη για τους σιδηροδρόμους περιλαμβάνεται η πρόταση για το άνοιγμα των εσωτερικών σιδηροδρομικών μεταφορών επιβατών σε νέους φορείς και υπηρεσίες από τον Δεκέμβριο του 2019. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν είτε να προσφέρουν ανταγωνιστικές υπηρεσίες, όπως νέα σιδηροδρομική υπηρεσία σε συγκεκριμένο δρομολόγιο, είτε να υποβάλλουν προσφορά για την ανάληψη σύμβασης δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών, μέσω διαγωνισμού. Βάσει των προτεινομένων αλλαγών, οι διαγωνισμοί για την ανάθεση συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας για σιδηροδρομικές μεταφορές στην ΕΕ θα γίνουν υποχρεωτικοί.
  4. Προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού
    Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία της προσέλκυσης εξειδικευμένου και πρόθυμου προσωπικού στον σιδηροδρομικό τομέα. Συγκεκριμένα, οι αλλαγές θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να προστατεύουν καλύτερα τους εργαζόμενους όταν οι συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας μεταβιβάζονται σε άλλους επιχειρηματίες.

Η νομοθεσία για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων περιλαμβάνει τεχνικές προτάσεις και προτάσεις σχετικά με τη διαχείριση και το άνοιγμα της αγοράς.

Ο τεχνικός πυλώνας συνίσταται στην αναπροσαρμογή τριών υφισταμένων νομοθετικών πράξεων:

  • πρόταση αναθεώρησης του κανονισμού για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων - 2013/0014(COD)
  • πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τη διαλειτουργικότητα του σιδηροδρομικού συστήματος στην ΕΕ - 2013/0015(COD)
  • πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων - 2013/0016(COD)

Οι πυλώνες για τη διαχείριση και το άνοιγμα της αγοράς περιλαμβάνουν τροποποιήσεις δύο υφισταμένων νομοθετικών πράξεων και την κατάργηση μίας νομοθετικής πράξης:

  • πρόταση τροποποίησης του κανονισμού σχετικά με το άνοιγμα της αγοράς εγχώριων επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών- 2013/0028(COD)
  • πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για την ίδρυση του ενιαίου ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού χώρου -2013/0029(COD)
  • πρόταση για την κατάργηση του κανονισμού περί κοινών κανόνων για τη διευθέτηση των λογαριασμών των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων 2013/0013(COD)

Ο ρόλος του Συμβουλίου

Οι 6 προτάσεις που συγκροτούν την 4η δέσμη για τους σιδηροδρόμους θα συζητηθούν και θα εγκριθούν μέσω της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Το Συμβούλιο ως εκ τούτου συννομοθετεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το Συμβούλιο έχει ήδη εγκρίνει τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση επί των τριών προτάσεων του τεχνικού πυλώνα στις 10 Δεκεμβρίου 2015. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει τώρα να τις εγκρίνει τυπικά σε δεύτερη ανάγνωση.

Κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου ΜΤΕ στις 8 Οκτωβρίου 2015, το Συμβούλιο ενέκρινε γενική προσέγγιση σχετικά με τις προτάσεις για τη διαχείριση και το άνοιγμα της αγοράς. Το επόμενο στάδιο είναι οι τριμερείς διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.