Τί είναι η δέσμη για την πολιτική καθαρού αέρα;

Η δέσμη για τον καθαρό αέρα έχει στόχο την ουσιαστική μείωση της ρύπανσης του αέρα στην ΕΕ. Η προτεινόμενη στρατηγική θέτει στόχους για τη μείωση των επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία και το περιβάλλον μέχρι το 2030, και περιέχει νομοθετικές προτάσεις για αυστηρότερα πρότυπα σχετικά με τις εκπομπές και την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η δέσμη δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στις 18 Δεκεμβρίου 2013 και αποτελείται από την ανακοίνωση 'πρόγραμμα καθαρού αέρα για την Ευρώπη', και από τρεις νομοθετικές προτάσεις για τις εκπομπές και την ατμοσφαιρική ρύπανση. 

Η δέσμη καθαρού αέρα σε αριθμούς

Μέχρι το 2030, εν συγκρίσει με τη σημερινή κατάσταση, με τα μέτρα της δέσμης καθαρού αέρα αναμένεται ότι:

  • θα αποφευχθούν 58.000 πρόωροι θάνατοι
  • θα σωθούν 123.000 km2 οικοσυστημάτων από τη ρύπανση του αζώτου
  • θα σωθούν 56.000 km2 προστατευομένων περιοχών Natura
  • θα σωθούν 19.000 km2 δασικών οικοσυστημάτων από την οξίνιση

Γιατί το χρειαζόμαστε αυτό;

Η κακή ποιότητα του αέρα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής μας. Προκαλεί πολλά προβλήματα υγείας, όπως άσθμα και καρδιαγγειακά επεισόδια. Πράγμα που, με τη σειρά του, συνεπάγεται απώλειες ημερών εργασίας λόγω ασθενείας και υψηλότερο κόστος για τις υγειονομικές υπηρεσίες, ιδίως για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους.

Τα προβλήματα υγείας που συνδέονται με την κακή ποιότητα του αέρα είναι ιδιαίτερα σοβαρά στις αστικές περιοχές, όπου η ποιότητα του αέρα είναι γενικά χαμηλότερη. Η κακή ποιότητα του αέρα είναι η υπ' αριθμόν ένα αιτία πρόωρων θανάτων στην ΕΕ, καθώς τα θύματά της είναι πολλαπλάσια των θυμάτων από τροχαία ατυχήματα. Εκτός από τις ζημίες στην ανθρώπινη υγεία, η κακή ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα βλάπτει και τα οικοσυστήματα.

Με την εφαρμογή της δέσμης για τον καθαρό αέρα, θα υπάρξει βελτίωση της ποιότητας του αέρα για όλους τους πολίτες της ΕΕ, καθώς και χαμηλότερο υγειονομικό κόστος για τις κυβερνήσεις. Οι προτάσεις θα είναι επωφελείς και για τη βιομηχανία, αφού τα μέτρα για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης θα τονώσουν την καινοτομία και θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ στην πράσινη τεχνολογία.

Αναλυτικότερα

Η δέσμη "καθαρός αέρας" αποτελείται από διάφορα στοιχεία.:

  • το πρόγραμμα 'Καθαρός αέρας για την Ευρώπη' - στρατηγική της Επιτροπής με μέτρα για την επίτευξη των υφιστάμενων στόχων και τη θέση νέων στόχων για την ποιότητα του αέρα για το διάστημα μέχρι το 2030
  • αναθεωρημένη οδηγία για τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών, με αυστηρά ανώτατα όρια εκπομπών για τους έξι βασικούς ρυπογόνους παράγοντες
  • πρόταση οδηγίας για τη μείωση της ρύπανσης από τις μεσαίου μεγέθους μονάδες καύσης
  • πρόταση για την έγκριση των τροποποιημένων διεθνών κανόνων για τη διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση σε μεγάλη απόσταση (Πρωτόκολλο του Γκέτεμποργκ) σε επίπεδο ΕΕ

Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Το Συμβούλιο αποφασίζει συνήθως από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία. Σε ορισμένους συγκεκριμένους τομείς, χρησιμοποιεί τη διαδικασία έγκρισης ή διαβούλευσης, όπου είναι περιορισμένος ο ρόλος του Κοινοβουλίου.

Στο Συμβούλιο

Η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο 'πρόγραμμα καθαρού αέρα' υποβλήθηκε στο Συμβούλιο στις 20 Δεκεμβρίου 2013. Η Επιτροπή υπέβαλε το πρόγραμμα και στο Συμβούλιο, μαζί με τις συνοδευτικές νομοθετικές προτάσεις, κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου Περιβάλλοντος στις 3 Μαρτίου 2014.

Δύο από τα στοιχεία της δέσμης για τον καθαρό αέρα εμπίπτουν στη συνήθη νομοθετική διαδικασία - η πρόταση για την τροποποίηση των εθνικών ανώτατων ορίων για τις εκπομπές και η πρόταση για τις μεσαίου μεγέθους μονάδες καύσης. Επί αυτών των δύο νομοθετικών προτάσεων, το Συμβούλιο συννομοθετεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το Συμβούλιο εξέδωσε πρόσφατα την οδηγία για τις μεσαίου μεγέθους μονάδες καύσης το Δεκέμβριο 2015. Επιτεύχθηκε γενική προσέγγιση ως προς την οδηγία ΕΑΟΕ σχετικά με εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών και αναμένεται η απόφαση του Κοινοβουλίου.

Η πρόταση για το Πρωτόκολλο του Γκέτεμποργκ απαιτεί απόφαση του Συμβουλίου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να δώσει την έγκρισή του όταν το Συμβούλιο αποφασίσει να εγκρίνει τη νομοθετική πρόταση.