Τι κάνει η ΕΕ όσον αφορά την κλιματική αλλαγή;

Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί σημαντικό παγκόσμιο φαινόμενο. Χωρίς την ανάληψη δράσης για τη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, η θερμοκρασία του πλανήτη είναι πιθανόν να αυξηθεί πάνω από 2°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα και η αύξηση θα μπορούσε να φθάσει και τους 5°C έως το τέλος του αιώνα. Αυτό θα είχε τεράστιο αντίκτυπο στο τοπίο και στη στάθμη της θάλασσας παγκοσμίως. 

Στόχοι 20-20-20

Η πρώτη δέσμη μέτρων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια έθετε τρεις βασικούς στόχους για το 2020:

  • μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 20%
  • αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο 20%
  • βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 20%

Οι στόχοι αυτοί είναι γνωστοί ως «στόχοι 20-20-20».

Η δράση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αποτελεί ως εκ τούτου προτεραιότητα για την ΕΕ. Συγκεκριμένα, οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύτηκαν να μετατρέψουν την Ευρώπη σε μια οικονομία υψηλής ενεργειακής απόδοσης και χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ΕΕ έθεσε επίσης ως στόχο να μειώσει έως το 2050 τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 80-95% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Η πρώτη δέσμη μέτρων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια εγκρίθηκε το 2008 και έθετε στόχους για το 2020. Η ΕΕ σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη αυτών των στόχων, αλλά για να υπάρξει μεγαλύτερη ασφάλεια για τους επενδυτές χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που θα καλύπτει το χρονικό διάστημα έως το 2030. Η ΕΕ ενέκρινε λοιπόν το πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030, το οποίο καθορίζει ορισμένους βασικούς στόχους και μέτρα πολιτικής για την περίοδο 2020-2030.

Η ΕΕ και τα 28 κράτη μέλη της έχουν υπογράψει τόσο τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) όσο και το Πρωτόκολλο του Κιότο και τη νέα συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. 

Ο ρόλος του Συμβουλίου

Αυτή τη στιγμή συζητούνται πολλά θέματα στον τομέα της κλιματικής αλλαγής για τα οποία το Συμβούλιο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο.

1. Πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030

Το πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030 θεσπίζει πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο 2020-2030. Περιλαμβάνει ορισμένα μέτρα καθώς και στόχους που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα της οικονομίας και του ενεργειακού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πλαίσιο ενθαρρύνει επίσης τις επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες, οι οποίες θα συμβάλουν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και θα ενισχύσουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. 

2. Το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ και η μεταρρύθμισή του

Το σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΕ) της ΕΕ θεσπίστηκε με στόχο να προωθήσει τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά οικονομικά αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο. Περιορίζει τις ποσότητες αερίων θερμοκηπίου που μπορούν να εκπέμπονται από ορισμένους κλάδους της βιομηχανίας. Η ΕΕ καθορίζει τα ανώτατα επίπεδα των δικαιωμάτων εκπομπής και οι επιχειρήσεις είτε λαμβάνουν είτε αγοράζουν δικαιώματα. 

Η οικονομική κρίση μείωσε τη ζήτηση για τέτοια δικαιώματα και συνέβαλε στη συγκέντρωση μεγάλου πλεονάσματος της αγοράς. Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσαν προσφάτως απόφαση για τη δημιουργία αποθεματικού σταθερότητας της αγοράς για το ΣΕΕ της ΕΕ. Το αποθεματικό σταθερότητας της αγοράς έχει στόχο να καταστήσει το σύστημα ανθεκτικότερο στις ανισορροπίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δικαιωμάτων εκπομπών. Θα συσταθεί το 2018 και θα τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2019.

Η Επιτροπή έχει επίσης υποβάλει πρόταση εκτεταμένης αναθεώρησης του ΣΕΕ της ΕΕ. Στόχος είναι να παραμείνει το σύστημα αυτό ο οικονομικά αποδοτικότερος και αποτελεσματικότερος τρόπος για τη μείωση των εκπομπών της ΕΕ κατά την επόμενη δεκαετία. Η πρόταση είναι επίσης το πρώτο συγκεκριμένο νομοθετικό βήμα προς την υλοποίηση της δέσμευσης της ΕΕ να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στο εσωτερικό της τουλάχιστον κατά 40 % έως το 2030.

3. Διεθνείς συμφωνίες για την κλιματική αλλαγή

Λόγω του παγκόσμιου χαρακτήρα της κλιματικής αλλαγής, είναι σημαντική η συνεργασία και η δράση σε διεθνές επίπεδο. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΕ έχει συμβάλει στην προώθηση διεθνών διαπραγματεύσεων για την κλιματική αλλαγή. Διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην κατάρτιση τόσο της Σύμβασης-Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) όσο και του Πρωτοκόλλου του Κιότο και, πιο πρόσφατα, της Συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή.