Συμφωνία των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή

Συμβούλιο της ΕΕ

Η Συμφωνία των Παρισίων είναι μια παγκόσμια συμφωνία για την κλιματική αλλαγή που επιτεύχθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2015 στο Παρίσι. Η συμφωνία αποτελεί ένα σχέδιο δράσης για τη συγκράτηση της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη «αρκετά κάτω» από τους 2°C. Καλύπτει την περίοδο από το 2020 και μετά.

  • Τα κύρια στοιχεία της νέας Συμφωνίας των Παρισίων είναι τα εξής:
  • μακροπρόθεσμος στόχος: οι κυβερνήσεις συμφώνησαν να συγκρατήσουν την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη αρκετά κάτω από τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα και να συνεχίσουν τις προσπάθειες να την περιορίσουν στον 1,5°C
  • συνεισφορές: πριν και κατά τη διάσκεψη των Παρισίων, οι χώρες υπέβαλαν ολοκληρωμένα εθνικά σχέδια δράσης για το κλίμα με στόχο τη μείωση των εκπομπών τους
  • φιλοδοξία: οι κυβερνήσεις συμφώνησαν να γνωστοποιούν ανά 5ετία τις συνεισφορές τους με σκοπό τον καθορισμό πιο φιλόδοξων στόχων
  • διαφάνεια: δέχθηκαν επίσης να γνωστοποιούν μεταξύ τους και στο κοινό την πρόοδό τους προς την επίτευξη των στόχων τους, με σκοπό την εξασφάλιση διαφάνειας και εποπτείας
  • αλληλεγγύη: η ΕΕ και άλλες ανεπτυγμένες χώρες θα εξακολουθήσουν να παρέχουν χρηματοδότηση για το κλίμα, προκειμένου να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες τόσο να μειώσουν τις εκπομπές όσο και να θωρακιστούν έναντι των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής

Η κλιματική αλλαγή είναι ένα σημαντικό παγκόσμιο ζήτημα που επηρεάζει τους πάντες. Στο χρονολόγιο αυτό, καταγράφεται η διαδικασία που κατέληξε σε μια νέα παγκόσμια και νομικώς δεσμευτική συμφωνία για το κλίμα — τη Συμφωνία των Παρισίων και τις επακόλουθες ενέργειες. Καλύπτει επίσης τον ρόλο της ΕΕ στη διαδικασία αυτή.

2016

4 Νοεμβρίου

Έναρξη ισχύος της συμφωνίας των Παρισίων

Στις 4 Νοεμβρίου 2016 τίθεται σε ισχύ η συμφωνία των Παρισίων, 30 ημέρες μετά την 4η Οκτωβρίου, οπότε εκπληρώθηκαν οι σχετικές προϋποθέσεις: επικύρωση από τουλάχιστον 55 χώρες που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 55% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

25 Οκτωβρίου

Η ΕΕ θα αυξήσει τη διεθνή της χρηματοδοτική συνεισφορά για το κλίμα στα 100 δισ. $ ετησίως, ήτοι τον στόχο που τέθηκε για τις εκβιομηχανισμένες χώρες έως το 2020 και έκτοτε έως το 2025. Πριν από το 2025, τα μέρη της σύμβασης-πλαισίου του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή θα θέσουν νέο συλλογικό στόχο.

Το σύνολο των συνεισφορών από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της ανήλθε σε 17,6 δισ. € το 2015, ποσόν αισθητά αυξημένο σε σύγκριση με το 2014. Οι συνεισφορές διοχετεύτηκαν επιτυχώς υπέρ του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και πρωτοβουλιών προσαρμογής στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η συνεισφορά θεωρείται ένα σημαντικό βήμα προς την εφαρμογή της συμφωνίας των Παρισίων.

11 Οκτωβρίου

Το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων εγκρίνει συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Το Συμβούλιο τονίζει ότι η δημόσια χρηματοδότηση παραμένει σημαντικός παράγοντας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Οι υπουργοί επιβεβαιώνουν επίσης ότι το ύψος της δημόσιας χρηματοδότησης για τον σκοπό αυτό θα αυξηθεί τα προσεχή έτη. Οι συνεισφορές των κρατών μελών θα ανακοινωθούν πριν από την COP22.

7 Οκτωβρίου

Κατάθεση των εγγράφων επικύρωσης της συμφωνίας των Παρισίων

Η ΕΕ εορτάζει την κατάθεση των εγγράφων επικύρωσης της συμφωνίας των Παρισίων σε επίσημη τελετή στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.

5 Οκτωβρίου

Τυπική επικύρωση της συμφωνίας των Παρισίων από την ΕΕ

Εκπρόσωποι της Προεδρίας του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταθέτουν τα επίσημα έγγραφα επικύρωσης στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, θεματοφύλακα της συμφωνίας.

4 Οκτωβρίου

Το Συμβούλιο εκδίδει την απόφαση για την επικύρωση της συμφωνίας των Παρισίων από την ΕΕ. Η απόφαση αυτή θα κατατεθεί τις επόμενες ημέρες στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η επικύρωση από την ΕΕ τίθεται σε ισχύ από τη στιγμή της κατάθεσης της απόφασης.

30 Σεπτεμβρίου

Το Συμβούλιο Περιβάλλοντος αποφασίζει να προβεί στην επικύρωση σε επίπεδο ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα επικυρώσουν τη συμφωνία είτε ταυτόχρονα με την ΕΕ, εφ' όσον έχουν περατώσει τις εθνικές διαδικασίες, είτε το συντομότερο δυνατόν.

Μετά την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η απόφαση για τη σύναψη θα εκδοθεί τυπικά από το Συμβούλιο. Η ΕΕ θα είναι τότε έτοιμη να επικυρώσει τη συμφωνία.

20 Ιουνίου

Το Συμβούλιο Περιβάλλοντος εκδίδει δήλωση σχετικά με την επικύρωση της συμφωνίας των Παρισίων. Εκπέμπει ένα ισχυρό και σαφές πολιτικό μήνυμα για τη δέσμευση της ΕΕ να διατηρήσει τη δυναμική που αναπτύχθηκε στο Παρίσι και να καταβάλει προσπάθειες για την ταχεία έναρξη ισχύος και την αποτελεσματική εφαρμογή της συμφωνίας των Παρισίων.

22 Απριλίου

Υπογραφή της συμφωνίας των Παρισίων

Η ΕΕ υπογράφει τη συμφωνία των Παρισίων.

Η Υπουργός Περιβάλλοντος των Κάτω Χωρών και Προεδρεύουσα του Συμβουλίου, κ. Sharon Dijksma, και ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Maroš Šefčovič υπογράφουν τη συμφωνία εξ ονόματος της ΕΕ σε επίσημη τελετή στη Νέα Υόρκη (ΗΠΑ).

Από τη στιγμή αυτή η πράξη είναι ανοικτή προς υπογραφή για ένα έτος.

17-18 Μαρτίου

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να φροντίσουν να κυρώσουν τη συμφωνία των Παρισίων το συντομότερο δυνατόν και εγκαίρως, ούτως ώστε να αποτελέσουν συμβαλλόμενα μέρη της μόλις αυτή τεθεί σε ισχύ.

Υπογραμμίζει επίσης τη δέσμευση της ΕΕ να μειώσει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου στο εσωτερικό της, να αυξήσει το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση, όπως συμφωνήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 2014. Η προσαρμογή της νομοθεσίας για την εφαρμογή του πλαισίου αυτού αποτελεί προτεραιότητα.

4 Μαρτίου

Στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος, οι υπουργοί συζητούν τις επόμενες ενέργειες μετά τη συμφωνία των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή, καθώς και τις συνέπειές της στην πολιτική της ΕΕ για το κλίμα.

Κατά την άποψή τους, η ΕΕ μπορεί να δώσει ισχυρό μήνυμα προσήλωσης στους στόχους της συμφωνίας των Παρισίων εφαρμόζοντας εγκαίρως το ενωσιακό πλαίσιο πολιτικής σχετικά με το κλίμα και την ενέργεια για το 2030. Οι υπουργοί τονίζουν επίσης ότι είναι σημαντικό να κυρωθεί γρήγορα η συμφωνία.

15 Φεβρουαρίου

Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων εκδίδει συμπεράσματα για την ευρωπαϊκή κλιματική διπλωματία μετά την COP21. Το Συμβούλιο τονίζει τον ρόλο της ευρωπαϊκής κλιματικής διπλωματίας στην προώθηση της εφαρμογής της παγκόσμιας συμφωνίας των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή που επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2015.

Το σχέδιο δράσης 2016 για την κλιματική διπλωματία εστιάζεται σε τρεις βασικούς τομείς:

  • ευαισθητοποίηση σε θέματα κλιματικής αλλαγής ως στρατηγική προτεραιότητα στους διπλωματικούς διαλόγους, τη δημόσια διπλωματία και τα μέσα εξωτερικής πολιτικής
  • εφαρμογή της συμφωνίας των Παρισίων και των εθνικά καθορισμένων προθέσεων συνεισφοράς (INDC) στο πλαίσιο μιας ανάπτυξης με χαμηλά επίπεδα εκπομπών και ανθεκτικής στην κλιματική αλλαγή
  • εξέταση της σχέσης μεταξύ κλιματικής αλλαγής, φυσικών πόρων, ευημερίας, σταθερότητας και μετανάστευσης

2015

17-18 Δεκεμβρίου

Οι ηγέτες της ΕΕ επικροτούν την ιστορική συμφωνία για το κλίμα που επιτεύχθηκε στα πλαίσια της COP21, στο Παρίσι και καλούν την Επιτροπή και το Συμβούλιο να αξιολογήσουν τα αποτελέσματα της διάσκεψης μέχρι τον Μάρτιο του 2016, ιδίως ενόψει του πλαισίου δράσης για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030, καθώς και να προετοιμάσουν για τα επόμενα στάδια.

12 Δεκεμβρίου

Επίτευξη της συμφωνίας των Παρισίων

Στις 12 Δεκεμβρίου επιτυγχάνεται μια νέα παγκόσμια συμφωνία για την κλιματική αλλαγή. Η συμφωνία, η οποία αποτελεί ένα ισορροπημένο αποτέλεσμα, περιλαμβάνει ένα σχέδιο δράσης με στόχο να συγκρατηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη «αρκετά κάτω» από τους 2°C και να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τον περιορισμό της στον 1,5°C.

Η συμφωνία των Παρισίων θα είναι ανοικτή προς υπογραφή στη Νέα Υόρκη από τις 22 Απριλίου 2016 και για ένα έτος.

Η συμφωνία καλύπτει το διάστημα από το 2020 και μετά, θα τεθεί δε σε ισχύ μόλις επικυρωθεί από 55 χώρες υπεύθυνες για τουλάχιστον 55% των παγκόσμιων εκπομπών.

30 Νοεμβρίου - 11 Δεκεμβρίου

Διάσκεψη των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή - COP 21

Από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 12 Δεκεμβρίου 2015 πραγματοποιείται η διάσκεψη των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή. Πρόκειται για την 21η σύνοδο της διάσκεψης των μερών (COP 21) της σύμβασης-πλαισίου του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) και την 11η σύνοδο της διάσκεψης των μερών του πρωτοκόλλου του Κιότο (CMP 11). Αντιπροσωπίες από 150 περίπου χώρες συμμετέχουν σε διαπραγματεύσεις για μια νέα, παγκόσμια και νομικώς δεσμευτική συμφωνία σχετικά με την κλιματική αλλαγή.

10 Νοεμβρίου

Κατά τη σύνοδο της 10ης Νοεμβρίου 2015, το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με τη χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Στα εν λόγω συμπεράσματα αναγνωρίζεται ο ρόλος της χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ως μέσου για την επίτευξη του στόχου συγκράτησης της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω από 2 °C και τη μετάβαση σε ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και βιώσιμες οικονομίες με χαμηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου δίνουν επίσης έμφαση στις συνεισφορές της ΕΕ στη χρηματοδότηση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής προκειμένου να συγκεντρωθεί το ποσό των 100 δισ. δολαρίων από ποικίλες πηγές το οποίο οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν δεσμευθεί να συγκεντρώνουν ετησίως μέχρι το 2020. Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι θα χρειαστούν σημαντικοί πόροι για να μπορέσουν οι αναπτυσσόμενες χώρες να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την κλιματική αλλαγή.

18 Σεπτεμβρίου

Το Συμβούλιο Περιβάλλοντος εκδίδει συμπεράσματα για τον καθορισμό της θέσης της ΕΕ ενόψει της Διάσκεψης του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή στο Παρίσι. Οι υπουργοί συμφωνούν ότι η ΕΕ θα επιδιώξει μία φιλόδοξη, νομικά δεσμευτική και δυναμική συμφωνία με στόχο να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη κάτω από 2°C.

Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, το Συμβούλιο τονίζει ότι οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου θα πρέπει να φθάσουν στις υψηλότερες τιμές τους έως το 2020 το αργότερο, να ελαττωθούν, έως το 2050, κατά 50% τουλάχιστον σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 και να είναι σχεδόν μηδενικές ή κάτω του μηδενός έως το 2100.

6 Μαρτίου

Πριν από τη διάσκεψη των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή, η Ευρωπαϊκή Ένωση υποβάλλει την εθνικά καθορισμένη πρόθεση συνεισφοράς (INDC) στη γραμματεία της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC). Η INDC της ΕΕ απηχεί τη δέσμευση της ΕΕ στη διαπραγματευτική διαδικασία για μια νέα, νομικά δεσμευτική συμφωνία για την κλιματική αλλαγή με στόχο να συγκρατηθεί η παγκόσμια άνοδος της θερμοκρασίας κάτω από τους 2 °C. Επιβεβαιώνει επίσης τον δεσμευτικό στόχο μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ, έως το 2030, τουλάχιστον κατά 40 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου του 2014.

2014

23 Οκτωβρίου

Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030

Οι ηγέτες της ΕΕ εγκρίνουν το πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εγκρίνει 4 στόχους:

  • να μειωθούν οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου κατά 40% έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990 —στόχος δεσμευτικός σε επίπεδο Ένωσης
  • να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές τουλάχιστον το 27% της ενέργειας που θα καταναλώνεται το 2030
  • να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση κατά 27 % σε σύγκριση με τις προβολές
  • να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά ενέργειας με την επίτευξη ενός ελάχιστου στόχου 10% έως το 2020 όσον αφορά τις υφιστάμενες διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, τουλάχιστον για τις ενεργειακές νησίδες —ιδίως τα κράτη της Βαλτικής και την Ιβηρική Χερσόνησο