Ενωσιακή συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας

Συμβούλιο της ΕΕ

Στη διάσκεψη κορυφής της Μπρατισλάβας τον Σεπτέμβριο του 2016, οι 27 ηγέτες της ΕΕ αποφάσισαν να δώσουν νέα ώθηση στην ευρωπαϊκή εξωτερική ασφάλεια και άμυνα, ενισχύοντας την ενωσιακή συνεργασία στον τομέα αυτό μέσα στο δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί.

Ένας από τους στόχους που έθεσαν ήταν να αποφασιστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου συγκεκριμένο σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα και για την καλύτερη χρήση των επιλογών που προσφέρουν οι Συνθήκες, ιδίως όσον αφορά τις δυνατότητες. Αποφάσισαν επίσης να αρχίσουν αμέσως να εφαρμόζουν την κοινή δήλωση με το ΝΑΤΟ.

Υλοποιώντας τη δέσμευση αυτή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε κατά τη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου δέσμη μέτρων για την ασφάλεια και την άμυνα, η οποία θα αποτελείται από τρία στοιχεία:

  • το σχέδιο εφαρμογής της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα και συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας
  • προτάσεις να αυξηθεί η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, κατ’ εφαρμογή της κοινής δήλωσης του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κ. Donald Tusk, του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Jean-Claude Juncker, και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, κ. Jens Stoltenberg, στους 7 τομείς της
  • το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης στον τομέα της άμυνας, το οποίο έχει προτείνει η Επιτροπή, για την ενίσχυση της έρευνας και των δυνατοτήτων, καθώς και της ανταγωνιστικότητας μέσω της καλύτερης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς

2017

22 Ιουνίου

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί να εγκαινιαστεί μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ότι πρέπει να ξεκινήσει συνολική και φιλόδοξη μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία (PESCO) για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας.

Εντός τριών μηνών, τα κράτη μέλη θα συμφωνήσουν κοινό κατάλογο κριτηρίων και υποχρεώσεων, μαζί με συγκεκριμένα σχέδια ανάπτυξης δυνατοτήτων, προκειμένου να αρχίσει η συνεργασία αυτή.

«Πρόκειται για ένα ιστορικό βήμα, διότι η συνεργασία αυτή θα επιτρέψει στην ΕΕ να προχωρήσει προς μία βαθύτερη ολοκλήρωση στον τομέα της άμυνας. Στόχος μας είναι μια φιλόδοξη και χωρίς αποκλεισμούς συνεργασία και για αυτό καλούνται να συμμετάσχουν όλες οι χώρες της ΕΕ», δήλωσε ο κ. Donald Tusk κατά τη συνέντευξη Τύπου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

19 Ιουνίου

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για την πρόοδο στη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ

Οι υπουργοί Εξωτερικών συζήτησαν σχετικά με τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ με την αναπληρώτρια γενική γραμματέα του ΝΑΤΟ, κα Rose Gottemoeller. Η συζήτηση βασίστηκε σε κοινή έκθεση προόδου της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ. Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την έκθεση, εκφράζοντας ικανοποίηση για την πρόοδο στην εφαρμογή του κοινού συνόλου προτάσεων και ζητώντας περαιτέρω βήματα προς την ίδια κατεύθυνση.

8 Ιουνίου

Το Συμβούλιο δημιουργεί στρατιωτική δυνατότητα σχεδίασης και διεξαγωγής επιχειρήσεων

Το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση για τη δημιουργία στρατιωτικής δυνατότητας σχεδίασης και διεξαγωγής επιχειρήσεων (MPCC) στους κόλπους του στρατιωτικού επιτελείου της ΕΕ.

Η MPCC θα βελτιώσει τις δομές διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ. Θα αναλάβει τη διοίκηση μη εκτελεστικών στρατιωτικών αποστολών της ΕΕ (οι οποίες, επί του παρόντος, είναι οι αποστολές στρατιωτικής εκπαίδευσης της ΕΕ στη Σομαλία, στην Κεντρική Αφρική και στο Μάλι).

Το προσωπικό των αποστολών που βρίσκεται επί τόπου θα μπορεί έτσι να επικεντρωθεί στις συγκεκριμένες δραστηριότητες της αποστολής του, λαμβάνοντας καλύτερη υποστήριξη από τις Βρυξέλλες.

18 Μαΐου

Συνολική στρατηγική της ΕΕ: Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια και την άμυνα

Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την ασφάλεια και την άμυνα στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ. Στα συμπεράσματα λαμβάνεται υπόψη η πρόοδος που έχει σημειωθεί όσον αφορά την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, και παρέχεται καθοδήγηση για περαιτέρω εργασίες.

Οι τομείς που καλύπτονται περιλαμβάνουν τα εξής:

  • βελτίωση των δομών διαχείρισης κρίσεων στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία στρατιωτικής δυνατότητας σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων
  • ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ με τις χώρες εταίρους
  • ανάπτυξη ικανοτήτων στους τομείς της ασφάλειας και της ανάπτυξης
  • ανάπτυξη μη στρατιωτικών δυνατοτήτων και βελτίωση της ανταπόκρισης της μη στρατιωτικής διαχείρισης κρίσεων
  • ενίσχυση της στρατιωτικής ταχείας αντίδρασης
  • εμβάθυνση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της άμυνας

18 Μαΐου

Το Συμβούλιο συζήτησε σχετικά με τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ κ. Jens Stoltenberg

Οι υπουργοί άμυνας ενημερώθηκαν για την πρόοδο της συνεργασίας, ιδίως για την κοινή δέσμη 42 προτάσεων στους 7 τομείς που προσδιορίζονται στην κοινή δήλωση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ.

Εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την πρόοδο που σημειώθηκε σε πολλούς τομείς, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση των υβριδικών απειλών καθώς και την ανταλλαγή πληροφοριών, τις στρατηγικές επικοινωνίες και τη ναυτιλιακή συνεργασία.

2016

15 Δεκεμβρίου

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας και της άμυνας της Ευρώπης

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε τη δέσμευσή του υπέρ της Στρατηγικής Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διάστημα 2015-2020. Εξέτασε την ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ για την εξωτερική ασφάλεια και την άμυνα και επικεντρώθηκε σε τρεις προτεραιότητες:

  • τη συνολική στρατηγική της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας
  • το σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή άμυνα
  • την εφαρμογή της κοινής δέσμης προτάσεων με την οποία δίνεται συνέχεια στην κοινή δήλωση ΕΕ-ΝΑΤΟ που υπογράφηκε στη Βαρσοβία τον Ιούλιο του 2016

6 Δεκεμβρίου

Κοινή δέσμη προτάσεων για την εφαρμογή της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ

Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την εφαρμογή της κοινή δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ, υιοθετώντας σαράντα προτάσεις σε επτά τομείς. Οι προτάσεις αυτές εγκρίθηκαν την ίδια ημέρα από το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο.

30 Νοεμβρίου

Παρουσίαση του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης στον τομέα της άμυνας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Στόχος του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και των λοιπών δράσεων είναι να στηριχθεί η αποδοτικότητα των δαπανών των κρατών μελών σε κοινές αμυντικές δυνατότητες, να ενισχυθεί η ασφάλεια των ευρωπαίων πολιτών και να προαχθεί μια ανταγωνιστική και καινοτόμος βιομηχανική βάση.

14 Νοεμβρίου

Σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα

Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας συζητούν το σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ. Καθορίζουν το επίπεδο φιλοδοξίας και χαράσσουν την πορεία για τη μελλοντική ανάπτυξη της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ.

8 Ιουλίου

Υπογραφή κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ

Κατά τη διάσκεψη κορυφής του ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ υπογράφουν κοινή δήλωση για τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ.

Η δήλωση στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ σε μια περίοδο πρωτοφανών προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας από την Ανατολή και τον Νότο.

28 Ιουνίου

Παρουσίαση της συνολικής στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ύπατη Εκπρόσωπος, κ. Federica Mogherini, παρουσιάζει τη συνολική στρατηγική της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας στους ηγέτες της ΕΕ κατά τη σύνοδό τους στις Βρυξέλλες.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος έλαβε εντολή να χαράξει τη νέα στρατηγική από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου του 2015. Στη στρατηγική αυτή, με τον τίτλο «Shared vision, common action: a stronger Europe» (Κοινό όραμα, κοινή δράση: Μια ισχυρότερη Ευρώπη), αποτυπώνονται οι συλλογικές απόψεις που εκφράστηκαν κατά τη διαδικασία και αναπτύσσεται ένα στρατηγικό όραμα για τον παγκόσμιο ρόλο της ΕΕ. Στους δύσκολους αυτούς καιρούς, τόσο για την Ευρώπη όσο και για ολόκληρο τον κόσμο, η στρατηγική τονίζει τα σημεία σύγκλισης και παρουσιάζει μια πορεία για το μέλλον.

2013

20 Δεκεμβρίου

Καθορισμός δράσεων προτεραιότητας στον τομέα της άμυνας

Για πρώτη φορά από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζητά για θέματα άμυνας και προσδιορίζει δράσεις προτεραιότητας για στενότερη συνεργασία:

  • αύξηση της αποτελεσματικότητας, της προβολής και του αντικτύπου της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας
  • ενίσχυση της ανάπτυξης των δυνατοτήτων
  • ενδυνάμωση της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης

2009

1η Δεκεμβρίου

Έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας: η ΚΠΑΑ διαδέχεται την ΕΠΑΑ

Η Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία υπογράφτηκε το 2007, τίθεται σε ισχύ, μετονομάζοντας την ΕΠΑΑ σε κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ). Η συνθήκη προβλέπει επίσης τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης. Οι αντιπροσωπίες της Επιτροπής σε χώρες εκτός της ΕΕ μετατρέπονται σε αντιπροσωπίες της ΕΕ.

2004

12 Ιουλίου

Δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας

Ιδρύεται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας με σκοπό να βοηθήσει τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να βελτιώσουν τις ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες στον τομέα της διαχείρισης κρίσεων και να συντηρήσουν την ΕΠΑΑ.

2003

12-13 Δεκεμβρίου

Έγκριση της ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφάλειας

Κατά τη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών εγκρίνεται η ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας. Στο έγγραφο αυτό, που θέτει ως στόχο μια ασφαλή Ευρώπη μέσα σε έναν καλύτερο κόσμο, προσδιορίζονται οι απειλές που αντιμετωπίζει η ΕΕ, καθορίζονται οι στρατηγικοί της στόχοι και αναλύονται οι πολιτικές συνέπειες για την Ευρώπη.

2002

16 Δεκεμβρίου

Υπογραφή της ρύθμισης «Βερολίνο +»

Υπογράφεται η ρύθμιση «Βερολίνο +», που επιτρέπει τη χρήση δομών, μηχανισμών και πόρων του ΝΑΤΟ για τη διεξαγωγή αποστολών ΕΠΑΑ.

1999

3-4 Ιουνίου

Δρομολόγηση της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΕΠΑΑ)

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας, η ΕΕ των 15 αποφασίζει να ενισχύσει την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας.

1991

9-10 Δεκεμβρίου

Θεμελίωση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μάαστριχτ βάζει τα θεμέλια για μια πολιτική ένωση: θεσπίζει κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) και δρομολογεί κοινή αμυντική πολιτική, σχηματίζοντας έτσι τον δεύτερο πυλώνα της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

Η πράξη υπογράφεται τον Φεβρουάριο του 1992 και τίθεται σε ισχύ τον Νοέμβριο του 1993.