Συνεργασία της ΕΕ σε θέματα ασφάλειας και άμυνας

Συμβούλιο της ΕΕ

Η ΕΕ ενισχύει τη συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας

Στη διάσκεψη κορυφής της Μπρατισλάβας τον Σεπτέμβριο του 2016, οι ηγέτες της ΕΕ αποφάσισαν να δώσουν νέα ώθηση στην ευρωπαϊκή εξωτερική ασφάλεια και άμυνα ενισχύοντας τη συνεργασία της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα.

Για την υλοποίηση αυτής της δέσμευσης, τον Δεκέμβριο του 2016 οι ηγέτες της ΕΕ ενέκριναν συμπεράσματα με τα οποία:

  • ενέκριναν το σχέδιο εφαρμογής της συνολικής στρατηγικής για την ασφάλεια και την άμυνα
  • υποδέχθηκαν με ικανοποίηση την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή άμυνα
  • ζήτησαν την ανάληψη ταχείας δράσης με σκοπό να αυξηθεί η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ

Χρονολόγιο - Συνεργασία της ΕΕ σε θέματα ασφάλειας και άμυνας

22/06/2017

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί να εγκαινιαστεί μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία

19/06/2017

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για την πρόοδο στη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ

08/06/2017

Το Συμβούλιο δημιουργεί στρατιωτική δυνατότητα σχεδίασης και διεξαγωγής επιχειρήσεων

18/05/2017

Συνολική στρατηγική της ΕΕ: Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια και την άμυνα

18/05/2017

Το Συμβούλιο συζήτησε σχετικά με τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ κ. Jens Stoltenberg

Συγκεκριμένες ενέργειες για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας

Τον Δεκέμβριο του 2016, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε το σχέδιο εφαρμογής της συνολικής στρατηγικής για την ασφάλεια και την άμυνα. Το σχέδιο εφαρμογής καθορίζει την πορεία για την ανάπτυξη της πολιτικής της ΕΕ στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας.

Βασιζόμενο στην συνολική στρατηγική της ΕΕ, το σχέδιο εφαρμογής επικεντρώνεται σε τρεις στρατηγικές προτεραιότητες:

  • την ανταπόκριση στις εξωτερικές συγκρούσεις και κρίσεις
  • την ανάπτυξη των ικανοτήτων των εταίρων
  • την προστασία της ΕΕ και των πολιτών της

Οι συγκεκριμένες ενέργειες για την επίτευξη αυτών των στόχων περιλαμβάνουν:

  • την έναρξη συντονισμένης ετήσιας επανεξέτασης στον τομέα της άμυνας (CARD) με στόχο την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών
  • τη θέσπιση μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO) με στόχο την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ όσων κρατών μελών επιθυμούν να εμβαθύνουν αυτού του είδους τη συνεργασία
  • τη δημιουργία στρατιωτικής δυνατότητας σχεδίασης και διεξαγωγής επιχειρήσεων (MPCC) με στόχο τη βελτίωση των δομών διαχείρισης κρίσεων
  • την ενίσχυση των μέσων ταχείας αντίδρασης της ΕΕ συμπεριλαμβανομένων των μάχιμων μονάδων της ΕΕ και των μη στρατιωτικών δυνατοτήτων

1. Συντονισμένη ετήσια επανεξέταση στον τομέα της άμυνας (CARD)

Η συντονισμένη ετήσια επανεξέταση στον τομέα της άμυνας (CARD) θα παρέχει καλύτερη εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ των αμυντικών δαπανών, των εθνικών επενδύσεων και των ερευνητικών προσπαθειών.

Η επανεξέταση θα αυξήσει τη διαφάνεια και την πολιτική προβολή των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων. Στα οφέλη συγκαταλέγονται:

  • ο καλύτερος προσδιορισμός των ελλείψεων
  • η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας
  • η καλύτερη και πιο συνεκτική προσέγγιση όσον αφορά τον σχεδιασμό των αμυντικών δαπανών

2. Προς μια μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία

Η συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει ότι μια ομάδα κρατών μελών μπορούν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε ζητήματα άμυνας με τη θέσπιση μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO).

Στις 22 Ιουνίου 2017, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν να εγκαινιάσουν μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας.

Τα κράτη μέλη θα συμφωνήσουν κοινό κατάλογο κριτηρίων και υποχρεώσεων, μαζί με συγκεκριμένα σχέδια ανάπτυξης δυνατοτήτων, προκειμένου να αρχίσει η συνεργασία αυτή.

3. Βελτίωση των δομών διαχείρισης των κρίσεων

Στις 8 Ιουνίου 2017, το Συμβούλιο συμφώνησε να δημιουργήσει στρατιωτική δυνατότητα σχεδίασης και διεξαγωγής επιχειρήσεων (MPCC) στους κόλπους του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ.

Η δομή αυτή θα βελτιώσει την ικανότητα της ΕΕ να αντιδρά ταχύτερα και με πιο αποτελεσματικό και συνεκτικό τρόπο.

Σε στρατηγικό επίπεδο θα είναι υπεύθυνη για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των μη εκτελεστικών στρατιωτικών αποστολών της ΚΠΑΑ.

4. Ενίσχυση των μέσων ταχείας αντίδρασης της ΕΕ

Οι μάχιμες μονάδες της ΕΕ είναι ένα από τα εργαλεία που διαθέτει η ΕΕ και τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για γρήγορη αντίδραση σε κρίσεις και συγκρούσεις. Πρόκειται για στρατιωτικές δυνάμεις που μπορούν να αναπτυχθούν γρήγορα επιτόπου.

Οι μάχιμες μονάδες δημιουργήθηκαν το 2005, όμως δεν έχουν ποτέ ακόμη αναπτυχθεί λόγω πολιτικών, τεχνικών και οικονομικών προβλημάτων.

Προκειμένου να ενισχυθούν οι δυνατότητες ταχείας αντίδρασης της ΕΕ, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν στις 22 Ιουνίου 2017 να περιλάβουν την ανάπτυξη των μάχιμων μονάδων στις κοινές δαπάνες. Η χρηματοδότηση αυτών των μονάδων θα γίνεται σε μόνιμη βάση στο επίπεδο της ΕΕ μέσω του μηχανισμού Athena.

Η ΕΕ εργάζεται επίσης για την ανάπτυξη των μη στρατιωτικών δυνατοτήτων και την ενίσχυση της ικανότητας ανταπόκρισης της μη στρατιωτικής διαχείρισης κρίσεων, μεταξύ άλλων με την ενδεχόμενη δημιουργία μιας βασικής ικανότητας ανταπόκρισης.

Συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ

Ενημερωτικό γράφημα - Κοινή δήλωση ΕΕ-ΝΑΤΟ: εφαρμογή

Εικονογράφημα σχετικά με την κοινή δήλωση ΕΕ-ΝΑΤΟ

Στις 8 Ιουλίου 2016, η ΕΕ και το ΝΑΤΟ υπέγραψαν κοινή δήλωση για να ενισχύσουν περαιτέρω τη συνεργασία τους σε επτά στρατηγικούς τομείς, και συγκεκριμένα στους εξής:

  • υβριδικές απειλές
  • επιχειρησιακή συνεργασία, μεταξύ άλλων σε θέματα θαλάσσιας πολιτικής
  • ασφάλεια στον κυβερνοχώρο
  • αμυντικές ικανότητες
  • βιομηχανία και έρευνα
  • συντονισμένες ασκήσεις
  • ανάπτυξη ικανοτήτων

Στη συνέχεια, στις 6 Δεκεμβρίου 2016, το Συμβούλιο ενέκρινε κοινή δέσμη 42 προτάσεων, η οποία εγκρίθηκε επίσης από το ΝΑΤΟ.

Τον Ιούνιο του 2017, οι υπουργοί εξωτερικών εξέφρασαν ικανοποίηση για την πρόοδο που σημείωσε η υλοποίηση της κοινής δέσμης προτάσεων και ζήτησαν να γίνουν περισσότερα βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή άμυνα

Με 203 δισ. ευρώ που δαπανήθηκαν για την άμυνα το 2015, τα κράτη μέλη της ΕΕ κατέχουν τη δεύτερη θέση παγκοσμίως όσον αφορά τις στρατιωτικές δαπάνες, μετά τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, τα κονδύλια του αμυντικού προϋπολογισμού συχνά χρησιμοποιούνται αναποτελεσματικά λόγω:

  • του κατακερματισμού της ευρωπαϊκής αγοράς στον τομέα της άμυνας
  • της δαπανηρής αλληλοεπικάλυψης των στρατιωτικών δυνατοτήτων
  • της ανεπαρκούς βιομηχανικής συνεργασίας και της έλλειψης διαλειτουργικότητας

Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις 30 Νοεμβρίου 2016, παρουσίασε το Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την άμυνα. Στόχος του σχεδίου δράσης είναι:

  • να βελτιώσει τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας των αμυντικών δαπανών
  • να ενισχύσει την αμυντική συνεργασία
  • να οικοδομήσει μια ισχυρότερη βιομηχανική βάση

Το σχέδιο καθορίζει τρεις βασικές δράσεις:

  • τη σύσταση ενός ευρωπαϊκού ταμείου άμυνας
  • την ενθάρρυνση των επενδύσεων στην αμυντική βιομηχανία
  • την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς στον τομέα της άμυνας

Στις 22 Ιουνίου 2017, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ένα ευρωπαϊκό ταμείο άμυνας. Οι ηγέτες ζήτησαν ταχεία συμφωνία επί της πρότασης για ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας.