Ψηφιακή ενιαία αγορά της Ευρώπης

Τι είναι η στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά;

Η στρατηγική αποτελεί το σχέδιο της ΕΕ για τη δημιουργία μιας ελεύθερης και ασφαλούς ψηφιακής ενιαίας αγοράς στην οποία οι άνθρωποι θα μπορούν να πραγματοποιούν διασυνοριακές αγορές μέσω του διαδικτύου και οι επιχειρήσεις θα μπορούν να πωλούν σε ολόκληρη την ΕΕ, οπουδήποτε και αν βρίσκονται στο εσωτερικό της. Η εν λόγω στρατηγική επιδιώκει την επέκταση της ψηφιακής οικονομίας της ΕΕ ώστε να προσφέρονται στους καταναλωτές καλύτερες υπηρεσίες σε καλύτερες τιμές και να διευκολυνθεί η ανάπτυξη των επιχειρήσεων.

Η στρατηγική, που δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στις 6 Μαΐου 2015, έχει τρεις στόχους:

  • διευκόλυνση της πρόσβασης των καταναλωτών και των επιχειρήσεων σε διαδικτυακά προϊόντα και υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ευρώπη
  • βελτίωση των συνθηκών για την ανάπτυξη των ψηφιακών δικτύων και υπηρεσιών
  • τόνωση της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής ψηφιακής οικονομίας

Γιατί χρειαζόμαστε αυτή τη στρατηγική;

Οι ευρωπαίοι πολίτες αντιμετωπίζουν φραγμούς όταν χρησιμοποιούν διαδικτυακές υπηρεσίες και εργαλεία. Οι διαδικτυακές αγορές εξακολουθούν να είναι σε μεγάλο βαθμό εγχώριες: μόνο το 15 % των πολιτών αγοράζει μέσω του διαδικτύου από άλλη χώρα της ΕΕ και μόλις το 7 % των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων πωλεί σε άλλη χώρα της ΕΕ.

Οι κανονιστικοί φραγμοί που εξακολουθούν να υπάρχουν και ο κατακερματισμός της αγοράς συνεπάγονται την απώλεια αγαθών και υπηρεσιών για τους πολίτες και επιβράδυνση της ανάπτυξης των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, μια πλήρως λειτουργική ψηφιακή ενιαία αγορά θα μπορούσε να συνεισφέρει έως και 415 δισεκατομμύρια ευρώ στην οικονομία της ΕΕ ετησίως. Προκειμένου να αξιοποιηθούν αυτές οι δυνατότητες, η ΕΕ σχεδιάζει ριζικές μεταρρυθμίσεις, που θα καλύπτουν όλο το φάσμα από νέο πλαίσιο για την πνευματική ιδιοκτησία έως την παράδοση δεμάτων και τις τηλεπικοινωνίες.

Αναλυτικότερα

Ψηφιακή ενιαία αγορά της Ευρώπης - COM (2015) 192

Η στρατηγική της Επιτροπής για την ψηφιακή ενιαία αγορά περιλαμβάνει μια σειρά νομοθετικών και μη νομοθετικών μέτρων που θα κοινοποιηθούν το 2015 και το 2016. Τα μέτρα αυτά διαιρούνται σε τρεις «πυλώνες»:

  • καλύτερη πρόσβαση σε διαδικτυακά προϊόντα και υπηρεσίες
  • βελτίωση των συνθηκών για την ανάπτυξη των ψηφιακών δικτύων και υπηρεσιών
  • τόνωση της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής ψηφιακής οικονομίας

1. Καλύτερη πρόσβαση σε διαδικτυακά προϊόντα και υπηρεσίες

Μεταρρύθμιση των κανόνων για τις διασυνοριακές πωλήσεις μέσω του διαδικτύου

Προς τούτο, θα υποβληθεί μεταξύ άλλων πρόταση της Επιτροπής για την εναρμόνιση των κανόνων της ΕΕ σχετικά με τις αγορές ψηφιακού περιεχομένου, όπως οι εφαρμογές διαδικτύου (apps) ή τα ηλεκτρονικά βιβλία, τα δικαιώματα της ΕΕ για τις διασυνοριακές πωλήσεις υλικών αγαθών μέσω του διαδικτύου και τη βελτίωση των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

Βελτίωση της διασυνοριακής παράδοσης δεμάτων

Προς το σκοπό αυτό θα χρειασθούν μέτρα για μεγαλύτερη διαφάνεια των τιμών και καλύτερη ρυθμιστική εποπτεία της διασυνοριακής αγοράς διανομής δεμάτων.

Παύση του «γεωγραφικού αποκλεισμού»

Η Επιτροπή έχει προτείνει σχέδιο κανονισμού για την παύση του λεγόμενου «γεωγραφικού αποκλεισμού», δηλαδή την άρνηση της πρόσβασης σε δικτυακούς τόπους που έχουν τη βάση τους σε άλλη χώρα της ΕΕ ή τη χρέωση διαφορετικών τιμών ανάλογα με τον τόπο στον οποίο βρίσκεται ο πελάτης.

Μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας

Η Επιτροπή θα προτείνει μέτρα για να εξασφαλισθεί ότι οι υπηρεσίες περιεχομένου, όπως οι υπηρεσίες βίντεο, θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διασυνοριακό επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι όσοι έχουν αγοράσει ταινίες ή μουσική στον τόπο κατοικίας τους θα μπορούν να τα απολαμβάνουν όταν ταξιδεύουν παντού στην Ευρώπη. Η Επιτροπή θα εντείνει επίσης τις προσπάθειές της κατά των παραβιάσεων των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Μείωση της γραφειοκρατίας που συνδέεται με τον ΦΠΑ

Προς τούτο, θα ληφθούν μέτρα που θα επιτρέπουν στους πωλητές υλικών αγαθών να επωφελούνται από ενιαία ηλεκτρονική καταχώριση και πληρωμή και θα θεσπιστεί κοινό κατώτατο όριο ΦΠΑ ώστε να διευκολύνεται η σύνδεση των νεοσύστατων επιχειρήσεων με το διαδίκτυο.

2. Βελτίωση των συνθηκών για την ανάπτυξη των ψηφιακών δικτύων και υπηρεσιών

Μεταρρύθμιση των κανόνων της ΕΕ για τις τηλεπικοινωνίες

Προς τούτο, η Επιτροπή θα προτείνει μέτρα:

  • για τη διευκόλυνση του συντονισμού και της διαχείρισης του ραδιοφάσματος
  • για την ενθάρρυνση των επενδύσεων στην ανάπτυξη ευρυζωνικών συνδέσεων υψηλών ταχυτήτων
  • για τη βελτίωση του ρυθμιστικού θεσμικού πλαισίου

Επανεξέταση των κανόνων για τα οπτικοακουστικά μέσα

Μεταξύ άλλων, θα επανεξεταστούν η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, τα μέτρα για την προώθηση των ευρωπαϊκών έργων και οι κανόνες που διέπουν την προστασία των ανηλίκων και τη διαφήμιση.

Αξιολόγηση του ρόλου των διαδικτυακών πλατφορμών

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την έλλειψη διαφάνειας των αποτελεσμάτων αναζήτησης, τη χρήση των συλλεγόμενων πληροφοριών από τις διαδικτυακές πλατφόρμες, τις σχέσεις μεταξύ πλατφορμών και προμηθευτών και τους περιορισμούς της δυνατότητας των χρηστών να αλλάζουν πλατφόρμα.

Θα αναλυθούν επίσης τρόποι αντιμετώπισης του παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο.

Ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο χειρισμό των προσωπικών δεδομένων από τις ψηφιακές υπηρεσίες

Προβλέπεται η πιθανή επανεξέταση της οδηγίας για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, η οποία επί του παρόντος εφαρμόζεται μόνον στις παραδοσιακές εταιρίες τηλεπικοινωνιών και δεν καλύπτει άλλους παρόχους ψηφιακών υπηρεσιών. Η Επιτροπή θα προβεί στην επανεξέταση της οδηγίας μετά την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων της ΕΕ σχετικά με την προστασία των δεδομένων.

Προβλέπεται επίσης η δημιουργία σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο.

3. Τόνωση της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής ψηφιακής οικονομίας

Οικοδόμηση μιας οικονομίας δεδομένων

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει:

  • μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την «ελεύθερη ροή δεδομένων», ώστε να εξαλειφθούν οι φραγμοί που δεν έχουν σχέση με την προστασία των προσωπικών δεδομένων και εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων στην ΕΕ
  • μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για το υπολογιστικό νέφος, που θα καλύπτει και την πιστοποίηση των υπηρεσιών νέφους

Καθορισμός προτεραιοτήτων για την τυποποίηση και τη διαλειτουργικότητα

Στο πλαίσιο αυτό, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους τομείς που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την ψηφιακή ενιαία αγορά, όπως η ηλεκτρονική υγεία, ο προγραμματισμός μετακινήσεων, οι ηλεκτρονικές εμπορευματικές μεταφορές (e-Freight) ή η έξυπνη ενεργειακή μέτρηση.

Οικοδόμηση μιας ψηφιακής ενιαίας αγοράς χωρίς αποκλεισμούς

Στον τομέα αυτόν, θα ληφθούν μέτρα για την προώθηση των ψηφιακών δεξιοτήτων, τα οποία η Επιτροπή θα ενσωματώσει στις μελλοντικές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την κατάρτιση.

Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης νέο σχέδιο δράσης για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση για την περίοδο 2016-2020 το οποίο θα περιλαμβάνει:

  • τη δρομολόγηση της εφαρμογής σχεδίου για την πιλοτική εφαρμογή της αρχής «άπαξ μόνον» η οποία διασφαλίζει ότι οι δημόσιες διοικήσεις ανταλλάσσουν ορισμένα δεδομένα εσωτερικά ούτως ώστε να μη χρειάζεται να τα ζητήσουν εκ νέου όταν επιθυμούν νέα χρήση τους
  • τη διασύνδεση των μητρώων επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ
  • τη δημιουργία μιας «ενιαίας ψηφιακής πύλης» με την ενσωμάτωση διαφόρων υφιστάμενων ευρωπαϊκών πυλών και υπηρεσιών

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

Κατά τη σύνοδό τους του Οκτωβρίου 2013 οι ηγέτες της ΕΕ ζήτησαν να δημιουργηθεί μια ενιαία ψηφιακή αγορά φιλική προς τον καταναλωτή και τις επιχειρήσεις. Ανέφεραν ότι η αγορά αυτή έχει ζωτική σημασία για την ανάπτυξη και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης.

Κατά τη σύνοδό του τον Ιούνιο του 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε ότι η ολοκλήρωση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς το 2015 ήταν μία από τις προτεραιότητες της ΕΕ.

Κατά τη σύνοδό του στις 18 Δεκεμβρίου 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει φιλόδοξη ανακοίνωση για την ψηφιακή ενιαία αγορά πριν από τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου του 2015.

Κατά τη σύνοδό τους στις 25-26 Ιουνίου 2015, οι ηγέτες της ΕΕ υποστήριξαν τη στρατηγική και δήλωσαν ότι πρέπει να αξιοποιηθεί ώστε να προωθηθεί η χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ. Ζήτησαν την ανάληψη δράσης για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού της αγοράς, τη δημιουργία των αναγκαίων ψηφιακών υποδομών και την προώθηση της ψηφιοποίησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Ζήτησαν επίσης να θεσπισθούν σύντομα νέοι κανόνες για τις τηλεπικοινωνίες, την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και την προστασία των δεδομένων.

Στο πλαίσιο του Συμβουλίου

Οι Υπουργοί Πολιτισμού πραγματοποίησαν μια πρώτη ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις οπτικοακουστικές πτυχές της στρατηγικής στις 18-19 Μαΐου 2015. Τάχθηκαν υπέρ της διασυνοριακής δυνατότητας μεταφοράς του περιεχομένου, της καταπολέμησης του παράνομου περιεχομένου και της ανάγκης να εξευρεθεί η σωστή ισορροπία στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας. Ανέφεραν επίσης ότι η αρχή της εδαφικότητας είναι σημαντική για τη δημιουργία περιεχομένου, πράγμα που σημαίνει ότι ο γεωγραφικός αποκλεισμός πρέπει να μειωθεί, αν και ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι δικαιολογημένος.

Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι η ισχύουσα οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων θα πρέπει να προσαρμοσθεί στις τεχνολογικές αλλαγές. Η σχετική αναθεώρηση πρέπει:

  • να διασφαλίσει την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την προαγωγή της πολιτιστικής πολυμορφίας
  • να τηρήσει την αρχή της χώρας καταγωγής (κάθε πάροχος υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων εμπίπτει στη δικαιοδοσία ενός και μόνου κράτους μέλους)
  • να απλουστεύσει τη διαδικασία που ακολουθούν τα κράτη μέλη όταν γίνονται στόχος απαράδεκτου περιεχομένου που προέρχεται από άλλο κράτος μέλος

Οι Υπουργοί Ανταγωνιστικότητας πραγματοποίησαν την πρώτη τους ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τη στρατηγική στο πλαίσιο του Συμβουλίου στις 28-29 Μαΐου 2015. Συμφώνησαν ότι η στρατηγική καλύπτει τα σημαντικότερα ζητήματα για την οικοδόμηση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Υπογράμμισαν τη σημασία της θέσπισης κατάλληλων κανόνων περί πνευματικής ιδιοκτησίας, της επικαιροποίησης των κανόνων για το ηλεκτρονικό εμπόριο, της ενίσχυσης της εμπιστοσύνης, της ευαισθητοποίησης και της προστασίας των καταναλωτών και επέμειναν ότι επιβάλλεται να αναληφθεί δράση για την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και των κανόνων προστασίας των δεδομένων.

Καθόρισαν επίσης ορισμένες δράσεις προτεραιότητας:

  • δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδίως τις νεοσύστατες
  • προώθηση της ψηφιοποίησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
  • εφαρμογή και επέκταση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις
  • αύξηση των επενδύσεων σε ψηφιακές υποδομές και δίκτυα
  • εκτίμηση του αντικτύπου των δημοσιονομικών κανόνων στα ψηφιακά εργαλεία
  • ενσωμάτωση των αρχών «εξ ορισμού ψηφιακά» σε κάθε νέο νομοθέτημα της ΕΕ

Οι υπουργοί υποστήριξαν επίσης τη δημιουργία ευρωπαϊκού θεματολογίου για την ανοικτή επιστήμη, που θα καταστήσει δυνατή την ανοικτή πρόσβαση σε δημοσιεύσεις έρευνας χρηματοδοτούμενης από δημόσιους πόρους και στα σχετικά δεδομένα. Ανέφεραν ότι η έρευνα θα πρέπει να διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο στη στρατηγική για την ψηφιακή αγορά και να συμβάλλει στην ψηφιακή καινοτομία.

Επίσης, οι Υπουργοί Τηλεπικοινωνιών συζήτησαν σχετικά με τη στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου «Μεταφορές, Τηλεπικοινωνίες και Ενέργεια» στις 11-12 Ιουνίου 2015. Εξέφρασαν ικανοποίηση για τους στόχους της στρατηγικής και επανέλαβαν τη σημασία της ψηφιοποιημένης οικονομίας για την προώθηση της απασχόλησης και της οικονομικής ανάπτυξης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

Τα θέματα στα οποία επικεντρώθηκαν οι υπουργοί περιλαμβάνουν τα εξής:

  • ρόλος της ψηφιοποίησης στην προώθηση της επιχειρηματικότητας και της ανάπτυξης ΜΜΕ
  • ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο και οικοδόμησης εμπιστοσύνης στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες
  • ανάγκη βελτίωσης των υποδομών και της ευρυζωνικής πρόσβασης για όλους τους πολίτες
  • ανάγκη μεγαλύτερης διαφάνειας των τιμών παράδοσης δεμάτων σε όλη την ΕΕ

Οι υπουργοί υπογράμμισαν επίσης ότι θα πρέπει να υπάρχει ικανοποιητικός συντονισμός σε εθνικό επίπεδο, ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής.

Στις 15 Ιουνίου 2015 οι Υπουργοί Δικαιοσύνης κατέληξαν σε γενική προσέγγιση σχετικά με τον κανονισμό για την προστασία των δεδομένων. γεγονός που επέτρεψε στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αρχίσουν διαπραγματεύσεις. Ο κανονισμός θα βελτιώσει την προστασία των προσωπικών δεδομένων, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τις ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις στην ψηφιακή ενιαία αγορά.

Τον Μάιο του 2016 το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας συμφώνησε επί των βασικών αρχών για να εξασφαλιστεί η φορητότητα των υπηρεσιών επιγραμμικού περιεχομένου στην εσωτερική αγορά. Η συμφωνία έδωσε την δυνατότητα στο Συμβούλιο να αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι υπουργοί ενέκριναν επίσης συμπεράσματα για τις τεχνολογίες της ψηφιακής ενιαίας αγοράς και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων υπηρεσιών.

Στις 28 Νοεμβρίου 2016, το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας συμφώνησε για σχέδιο κανονισμού που απαγορεύει τον αδικαιολόγητο γεωγραφικό αποκλεισμό μεταξύ κρατών μελών. Κύριος στόχος της πρότασης είναι η αποτροπή των διακρίσεων για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις όσον αφορά την πρόσβαση σε τιμές, πωλήσεις ή όρους πληρωμής κατά την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών σε άλλη χώρα της ΕΕ.

Όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθορίσει τη θέση του, θα αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και της Επιτροπής.

Στις 7 Φεβρουαρίου 2017, η μαλτέζικη Προεδρία κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με αντιπροσώπους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να αρθούν τα εμπόδια στη διασυνοριακή φορητότητα των υπηρεσιών επιγραμμικού περιεχομένου στην εσωτερική αγορά. Οι Πρέσβεις της ΕΕ ενέκριναν τη συμφωνία στις 15 Φεβρουαρίου. Μετά την τυπική έγκριση του κανονισμού από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, οι νέοι κανόνες θα αρχίσουν να εφαρμόζονται το πρώτο εξάμηνο του 2018 (9 μήνες μετά τη δημοσίευση του κανονισμού στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ). Θα επιτρέψει στους καταναλωτές οι οποίοι έχουν αγοράσει ή εγγραφεί σε υπηρεσίες επιγραμμικού περιεχομένου στη χώρα τους να έχουν πρόσβαση σε αυτό, όταν βρίσκονται προσωρινά σε άλλη χώρα εντός της ΕΕ.

Στις 20 Φεβρουαρίου 2017, το Συμβούλιο κατέληξε σε μια γενική προσέγγιση για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών. Στόχος της πρότασης είναι να εκσυγχρονίσει τη συνεργασία για την περαιτέρω μείωση της ζημίας που προκαλείται στους καταναλωτές από διασυνοριακές παραβάσεις του δικαίου της ΕΕ για τους καταναλωτές.

Η γενική προσέγγιση επιτρέπει στο Συμβούλιο να αρχίσει συζητήσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.