Τι είναι η Ανατολική Εταιρική Σχέση;

Σκοπός της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης είναι να ενισχυθεί η πολιτική σύνδεση και η οικονομική ενοποίηση έξι χωρών εταίρων της Ανατολικής Ευρώπης και του Νοτίου Καυκάσου:

  • Αρμενία
  • Αζερμπαϊτζάν
  • Λευκορωσία
  • Γεωργία
  • Δημοκρατία της Μολδαβίας
  • Ουκρανία

Η Ρωσία και η Τουρκία δεν έχουν ενταχθεί στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, δεδομένου ότι οι δύο αυτές χώρες έχουν διαφορετικό καθεστώς σχέσεων με την ΕΕ:

  • Τουρκία - χώρα σε διαπραγματεύσεις προσχώρησης
  • Ρωσία - στρατηγική εταιρική σχέση

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση αποτελεί μια ιδιαίτερη «ανατολική» διάσταση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ). Μέσω της ΕΠΓ, η ΕΕ συνεργάζεται με τους νότιους και ανατολικούς γείτονές της για την επίτευξη της στενότερης δυνατής πολιτικής σύνδεσης και της μεγαλύτερης δυνατής οικονομικής ενοποίησης.

Σε τι χρησιμεύει η Ανατολική Εταιρική Σχέση;

Η ασφάλεια, η σταθερότητα και η ευημερία, η δημοκρατία και το κράτος δικαίου στην Ανατολική Ευρώπη και το Νότιο Καύκασο αποτελούν προτεραιότητες για την ΕΕ.

Τον Ιούνιο του 2008, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να εκπονήσει πρόταση σχετικά με την Ανατολική Εταιρική Σχέση (ΑΕΣ) με σκοπό τη στήριξη της περιφερειακής συνεργασίας και την ενίσχυση των σχέσεων της ΕΕ με τους ανατολικούς της γείτονες.

Μετά τη σύγκρουση στη Γεωργία και τις επιπτώσεις της στη σταθερότητα της περιοχής, το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 1ης Σεπτεμβρίου 2008 ζήτησε να επιταχυνθούν οι σχετικές εργασίες.

Η δημιουργία ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου πολιτικής έναντι των χωρών που συνιστούν τη νέα ανατολική γειτονία της ΕΕ κατέστη αναγκαία.

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση ξεκίνησε το 2009 ως κοινή πρωτοβουλία μεταξύ:

  • της ΕΕ
  • των κρατών μελών της ΕΕ
  • έξι χωρών εταίρων της Ανατολικής Ευρώπης και του Νοτίου Καυκάσου: της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν, της Λευκορωσίας, της Γεωργίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και της Ουκρανίας

Διαφοροποίηση και πολυσυλλεκτικότητα

Η ΕΕ δεσμεύεται να αναπτύξει ισχυρή, διαφοροποιημένη και αμοιβαία επωφελή συνεργασία με τους έξι εταίρους της ΑΕΣ, ανεξάρτητα από το επίπεδο των φιλοδοξιών της κάθε χώρας όσον αφορά τις σχέσεις της με την ΕΕ.

Σε αντάλλαγμα για την υλοποίηση πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων, η Ανατολική Εταιρική Σχέση προσφέρει:

  • νέες συμβατικές σχέσεις
  • συμφωνίες εκτενών και ολοκληρωμένων ελεύθερων συναλλαγών
  • μέτρα για την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων και ένα πολυμερές πλαίσιο όπου συζητούνται τα θέματα αυτά

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση:

  • παρέχει ένα σταθερό πλαίσιο πολυμερούς συνεργασίας
  • διευκολύνει την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας με την ΕΕ

Συμμετοχή της ευρύτερης κοινωνίας

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση δεν λαμβάνει μόνο υπόψη τις κυβερνήσεις αλλά και:

• τις απόψεις της κοινωνίας των πολιτών
• τις θέσεις των τοπικών και περιφερειακών αρχών
• τη γνώμη των επικεφαλής επιχειρήσεων
• τα εθνικά κοινοβούλια

Πολυμερής συνεργασία

Οι χώρες εταίροι είναι αντιμέτωπες με πολλές κοινές δυσκολίες. Η αντιμετώπιση των δυσκολιών αυτών από κοινού ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

Η πολυμερής συνεργασία στην Ανατολική Εταιρική Σχέση καλύπτει ευρύ φάσμα θεμάτων:

  • ενίσχυση των θεσμών και της χρηστής διακυβέρνησης, καθώς και της αντοχής στις εξωτερικές αλλαγές
  • ανάπτυξη εμπορικών δυνατοτήτων μέσω της οικονομικής ενοποίησης και των εμπορικών συμφωνιών
  • εξασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας και βελτίωση των διασυνδέσεων για την ενέργεια και τις μεταφορές
  • ενίσχυση της κινητικότητας και των επαφών μεταξύ των λαών μέσω των διαπραγματεύσεων στα πλαίσια των συνομιλιών για τις θεωρήσεις

Διμερής συνεργασία

Συμφωνίες Σύνδεσης (ΣΣ)

Η ΕΕ έχει καταθέσει συγκεκριμένες ιδέες για κάθε χώρα εταίρο της Ανατολικής Ευρώπης μέσω μιας νέας γενιάς συμφωνιών σύνδεσης. Οι συμφωνίες αυτές αντικαθιστούν τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας που είχαν συναφθεί με τις χώρες της εταιρικής σχέσης στα τέλη της δεκαετίας του 90.

Η ΕΕ διαπραγματεύτηκε με τους εταίρους της ΑΕΣ μια σειρά συμφωνιών σύνδεσης που προβλέπουν τα εξής:

  • ενισχυμένη πολιτική σύνδεση
  • ενισχυμένο πολιτικό διάλογο
  • στενότερη συνεργασία σε θέματα δικαιοσύνης και ασφάλειας

Οι συμφωνίες συγκροτούν ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που θα φέρει τις χώρες εταίρους πιο κοντά στην ΕΕ με την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας και των κανόνων τους προς τους αντίστοιχους ενωσιακούς. πράγμα το οποίο θα βελτιώσει απτά τη ζωή των ανθρώπων.

Συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών

Στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης, η ΕΕ έχει ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για μια ζώνη εκτενών και ολοκληρωμένων ελεύθερων συναλλαγών (DCFTA) με τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία που οδηγεί σε:

  • καλύτερη πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες
  • μείωση των δασμών, των ποσοστώσεων και των εμποδίων στις συναλλαγές
  • εξασφάλιση σταθερού νομικού περιβάλλοντος
  • ευθυγράμμιση πρακτικών και προτύπων

Σημερινή κατάσταση

  • Γεωργία, Δημοκρατία της Μολδαβίας Ουκρανία: οι συμφωνίες σύνδεσης και οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών οι οποίες είχαν υπογραφεί το 2014 εφαρμόζονται ήδη προσωρινά και έχουν αναβαθμίσει τις σχέσεις μεταξύ των χωρών αυτών και της ΕΕ
  • Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν και Λευκορωσία : η ΕΕ θα ακολουθήσει μια προσέγγιση πιο διαφοροποιημένη και προσαρμοσμένη στις σχέσεις με τις χώρες αυτές.

Διάλογος για τις θεωρήσεις

Οι χώρες εταίροι της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης είναι από τους πρώτους που θα επωφεληθούν από τις συμπράξεις κινητικότητας χάρη στις οποίες οι πολίτες τους θα μπορούν να μετακινούνται στην Ευρώπη σε ασφαλές περιβάλλον.

Οι συμφωνίες για απλούστευση του καθεστώτος θεωρήσεων και την επανεισδοχή προάγουν την κινητικότητα των πολιτών των χωρών εταίρων της Ανατολικής Ευρώπης μέσω συμφωνιών για τη διευκόλυνση της χορήγησης θεωρήσεων και προβλέπουν κανόνες για τη διαχείριση της επιστροφής των παράνομων μεταναστών μέσω των συμφωνιών επανεισδοχής.

Με τις συνομιλίες για την απελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων, η ΕΕ προχωρεί σταδιακά προς τον μακροπρόθεσμο στόχο του επιτραπεί στους πολίτες ορισμένων εταίρων της ΑΕΣ να ταξιδεύουν χωρίς θεώρηση.

Στα πλαίσια του Συμβουλίου

Αρμόδιοι φορείς

Η Ομάδα «Ανατολική Ευρώπη και Κεντρική Ασία» (COEST) ασχολείται με όλες τις πτυχές των σχέσεων και της συνεργασίας της ΕΕ με τις χώρες:

  • της Ανατολικής Ευρώπης: Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Μολδαβία, Γεωργία, Ρωσία και Ουκρανία
  • της Κεντρικής Ασίας: Καζακστάν, Κιργιζία, Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν και Ουζμπεκιστάν.

Επίσης, η Επιτροπή Εμπορικής Πολιτικής συμβουλεύει και συνδράμει την Επιτροπή κατά τη διαπραγμάτευση και σύναψη εμπορικών συμφωνιών με τις χώρες εταίρους της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης.

Διαπραγματεύσεις για διεθνείς συμφωνίες με τους ανατολικούς εταίρους

Το Συμβούλιο συμμετέχει σε όλα τα στάδια της διαπραγμάτευσης και έγκρισης διεθνών συμφωνιών με τις έξι χώρες εταίρους της Ανατολικής Ευρώπης και του Νοτίου Καυκάσου, για τους εξής σκοπούς:

  • καθορισμός της διαπραγματευτικής εντολής
  • υπογραφή της συμφωνίας εξ ονόματος της ΕΕ
  • έκδοση της τελικής απόφασης για την ενσωμάτωση της συμφωνίας στη νομοθεσία της ΕΕ

Αναλυτικότερα

Οι εκπρόσωποι των κρατών μελών πρέπει να δίνουν διαπραγματευτική εντολή για τις συγκεκριμένες συμφωνίες οι οποίες καλύπτουν τομείς συντρέχουσας αρμοδιότητας.

Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, το Συμβούλιο αποφασίζει για την υπογραφή και τη σύναψη της συμφωνίας, βάσει πρότασης της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου.

Το Συμβούλιο εκδίδει επίσης την τελική απόφαση για τη σύναψη της συμφωνίας, αφού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δώσει την έγκρισή του (η οποία είναι απαραίτητη στους τομείς όπου εφαρμόζεται η συναπόφαση) και εφόσον έχει επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Το Συμβούλιο μπορεί επίσης να εκδώσει απόφαση για την αναστολή της εφαρμογής μιας διεθνούς συμφωνίας ή τον τερματισμό της. Αποφασίζει σχετικά βάσει πρότασης της Επιτροπής ή του Ύπατου Εκπροσώπου.

Υποστήριξη στην οργάνωση των συνόδων κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης

Η ΑΕΣ δημιουργεί ισχυρότερους διαύλους επικοινωνίας με τη διοργάνωση συνόδων κορυφής σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων.

Οι σύνοδοι κορυφής διοργανώνονται κάθε δύο χρόνια και παρέχουν πολιτικές κατευθύνσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκπροσωπεί την ΕΕ στις εν λόγω συνόδους κορυφής, συνήθως από κοινού με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η ΑΕΣ διοργανώνει ετήσιες συνόδους των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ και των ανατολικών εταίρων. Οι σύνοδοι αυτές πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων ή του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων.

Σύνοδοι κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης

24 Νοεμβρίου 2017 - Βρυξέλλες, Βέλγιο

28-29 Νοεμβρίου 2013 - Βίλνιους, Λιθουανία

29-30 Σεπτεμβρίου 2011 - Βαρσοβία, Πολωνία

7 Μαΐου 2009 - Πράγα, Τσεχική Δημοκρατία