6 επιτυχή κύματα διεύρυνσης της ΕΕ

  • 2013: Κροατία
  • 2007: Βουλγαρία και Ρουμανία
  • 2004: Τσεχική Δημοκρατία, Κύπρος, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία
  • 1995: Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία
  • 1986: Πορτογαλία και Ισπανία
  • 1981: Ελλάδα
  • 1973: Δανία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο

Διεύρυνση είναι η διαδικασία κατά την οποία χώρες προσχωρούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πως γίνεται η διεύρυνση της ΕΕ;

Κάθε ευρωπαϊκή χώρα που σέβεται τις αξίες της ΕΕ οι οποίες εμπεριέχονται στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΕ) και δεσμεύεται να τις προάγει μπορεί να ζητήσει να γίνει μέλος της ΕΕ.

Κριτήρια προσχώρησης

Ως πρώτο βήμα, η χώρα θα πρέπει να πληροί τα κριτήρια προσχώρησης. Τα κριτήρια ορίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993 και συχνά καλούνται «κριτήρια της Κοπεγχάγης».

Τα κριτήρια της Κοπεγχάγης είναι μια σειρά δημοκρατικών, οικονομικών και πολιτικών προϋποθέσεων για τις χώρες που επιθυμούν να προσχωρήσουν στην ΕΕ:

  • σταθεροί θεσμοί που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων
  • λειτουργούσα οικονομία της αγοράς και ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς στην ΕΕ
  • ικανότητα αποτελεσματικής εφαρμογής των υποχρεώσεων του κράτους μέλους, μεταξύ άλλων με προσήλωση στους στόχους της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης

Η ΕΕ πρέπει επίσης να είναι σε θέση να ενσωματώσει νέα μέλη.

Πλεονεκτήματα της διεύρυνσης της ΕΕ

  • περισσότερη ευημερία για όλα τα κράτη μέλη: τριπλάσιες εμπορικές συναλλαγές μεταξύ παλαιών και νέων κρατών μελών, πενταπλάσιες μεταξύ των νέων κρατών μελών
    • μεγαλύτερη σταθερότητα στην Ευρώπη
    • μεγαλύτερη βαρύτητα της ΕΕ στην παγκόσμια σκηνή

    Διαπραγματεύσεις προσχώρησης σε εξέλιξη

    Σερβία - Ιανουάριος 2014
    Μαυροβούνιο - Ιούνιος 2012
    Τουρκία - Οκτώβριος 2005

    Υποψήφιες χώρες

    Αλβανία - Ιούνιος 2014
    Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας - Δεκέμβριος 2005

    Δυνάμει υποψήφιες χώρες

    Βοσνία-Ερζεγοβίνη - υπέβαλε αίτηση τον Φεβρουάριο του 2016
    Κοσσυφοπέδιο*

    * Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου.

    Στρατηγική διεύρυνσης

    Η ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση που σημειώθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2006 εξακολουθεί να διέπει την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ. Οι αρχηγοί της ΕΕ συμφώνησαν να συνεχίσουν τη στρατηγική που βασίζεται στα εξής:

    • παγιωμένες δεσμεύσεις της ΕΕ ως προς τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις προσχώρησης
    • δίκαιες και αυστηρές προϋποθέσεις σε όλα τα στάδια των διαπραγματεύσεων με τις υποψήφιες χώρες
    • μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερη επικοινωνία για ευρεία και συνεχή δημόσια στήριξη
    • ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώσει νέα μέλη

    Δυτικά Βαλκάνια

    Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στη Θεσσαλονίκη στις 19-20 Ιουνίου 2003 επανέλαβε τη βούλησή του να στηρίξει πλήρως την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των δυτικών Βαλκανίων.

    Κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2006, οι ηγέτες της ΕΕ επιβεβαίωσαν ότι το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων είναι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

    Τα δυτικά Βαλκάνια θα αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος της ΕΕ εφόσον πληρούν τα εξής:

    • τα κριτήρια προσχώρησης
    • τις προϋποθέσεις που ορίζονται στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΔΣΣ)

    Στο Συμβούλιο

    Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων (ΣΓΥ) αναλαμβάνει και επιβλέπει τη διαδικασία διεύρυνσης και τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Όταν μία χώρα υποβάλλει αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ, το Συμβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να γνωμοδοτήσει επί της αίτησης.

    Με τις αποφάσεις του ΣΓΥ, ανοίγει διαδικασία αξιολόγησης όπου αποφασίζεται κατά πόσον:

    • η χώρα πληροί όλα τα αναγκαία κριτήρια για να θεωρηθεί επισήμως υποψήφια για προσχώρηση στην ΕΕ
    • μπορούν να αρχίσουν και να περατωθούν επιτυχώς οι τυπικές διαπραγματεύσεις προσχώρησης
    • η υποψήφια χώρα μπορεί να προσχωρήσει στην ΕΕ

    Για όλες τις αποφάσεις του ΣΓΥ που αφορούν την πρόοδο των υποψήφιων χωρών απαιτείται η ομοφωνία των 28 κρατών μελών της ΕΕ

    Κάθε Δεκέμβριο, το ΣΓΥ σημειώνει τις εξελίξεις της διαδικασίας διεύρυνσης. Η συζήτηση και οι εκάστοτε αποφάσεις βασίζονται στην ετήσια στρατηγική διεύρυνσης της Επιτροπής και τις επί μέρους εκθέσεις προόδου για κάθε χώρα της διεύρυνσης. Δημοσιεύονται συνήθως τον Οκτώβριο.

    Τελευταίες αποφάσεις

    2016

    Στις 13 Δεκεμβρίου 2016, το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων συζήτησε τη διεύρυνση και τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, κατόπιν δε η Προεδρία σημείωσε ότι δεν υπήρξε συναίνεση που να επιτρέπει την έγκριση συμπερασμάτων του Συμβουλίου για το θέμα αυτό. Ως εκ τούτου, η Προεδρία συνέταξε συμπεράσματα τα οποία υποστηρίχθηκαν από τη συντριπτική πλειοψηφία των αντιπροσωπειών στην πορεία των συζητήσεων.

    2015

    Στις 15 Δεκεμβρίου 2015, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με:

    • την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ όσον αφορά την Τουρκία, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία
    • τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων όσον αφορά την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφοπέδιο

    Στα συμπεράσματα επιβεβαιώνεται η δέσμευση του Συμβουλίου ως προς τη διαδικασία διεύρυνσης και την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων.