Πολιτικός προβληματισμός για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ συναντήθηκαν στις 25 Μαρτίου 2017 στη Ρώμη (Ιταλία) για τον εορτασμό της 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης. Με την ευκαιρία αυτή, εξέτασαν την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το μέλλον της διαδικασίας ολοκλήρωσης.

Στη Διακήρυξη της Ρώμης, η οποία υιοθετήθηκε στο τέλος των εορτασμών, οι ηγέτες καθόρισαν ένα κοινό όραμα για τα επόμενα έτη. Δεσμεύθηκαν να εργαστούν για:

  • μια ασφαλή και προστατευμένη Ευρώπη, όπου όλοι οι πολίτες θα μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα, με ασφαλή εξωτερικά σύνορα και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική
  • μια ευημερούσα και βιώσιμη Ευρώπη, που θα προωθεί τη διαρκή και βιώσιμη ανάπτυξη, με ισχυρή ενιαία αγορά
  • μια κοινωνική Ευρώπη, που θα μάχεται την ανεργία, τις διακρίσεις, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τη φτώχεια
  • μια ισχυρότερη Ευρώπη στην παγκόσμια σκηνή, που θα διευρύνει τις υφιστάμενες εταιρικές σχέσεις και θα οικοδομεί νέες, δεσμευόμενη να ενισχύει την κοινή της ασφάλεια και άμυνα

Με τη Διακήρυξη της Ρώμης ολοκληρώθηκε η διαδικασία πολιτικού προβληματισμού που ξεκίνησε στη Μπρατισλάβα στις 16 Σεπτεμβρίου 2016, κατόπιν των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιούνιο του 2016.

2017

25 Μαρτίου

60ή επέτειος των Συνθηκών της Ρώμης

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ συναντήθηκαν στις 25 Μαρτίου στη Ρώμη με αφορμή τον εορτασμό της 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης. Με την ευκαιρία αυτή, εξέτασαν την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διερεύνησαν το μέλλον της διαδικασίας ολοκλήρωσης.

Στο τέλος των εορτασμών, οι ηγέτες ενέκριναν και υπέγραψαν τη Διακήρυξη της Ρώμης στην οποία διατυπώνεται ένα κοινό όραμα για τα επόμενα έτη. «Ενωθήκαμε για το καλύτερο. Η Ευρώπη είναι το κοινό μας μέλλον» επισήμαναν στη σχετική Διακήρυξη.

Οι ηγέτες δήλωσαν ότι, έχοντας επίγνωση των ανησυχιών των πολιτών της ΕΕ, παραμένουν προσηλωμένοι στο θεματολόγιο της Ρώμης και δεσμεύονται να εργαστούν με σκοπό:

  • μια ασφαλή και προστατευμένη Ευρώπη
  • μια ευημερούσα και βιώσιμη Ευρώπη
  • μια κοινωνική Ευρώπη
  • μια ισχυρότερη Ευρώπη στο παγκόσμιο προσκήνιο

10 Μαρτίου

Άτυπη σύνοδος των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ

Την Παρασκευή 10 Μαρτίου, οι 27 ηγέτες συναντήθηκαν ατύπως για να προετοιμάσουν την 60ή επέτειο των Συνθηκών της Ρώμης και συζήτησαν τα βασικά στοιχεία της Διακήρυξης της Ρώμης.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων ήταν το μέλλον της ΕΕ, καθώς και η ιδέα μιας Ευρώπης πολλών ταχυτήτων.

«Ορισμένοι αναμένουν συστημικές αλλαγές που θα χαλάρωναν τους δεσμούς εντός της ΕΕ και θα ενδυνάμωναν τον ρόλο των εθνών σε σχέση με την κοινότητα. Άλλοι, ακριβώς το αντίθετο: αναζητούν νέες, βαθύτερες διαστάσεις ενοποίησης» είπε ο Πρόεδρος κ. Tusk, συνοψίζοντας τις συζητήσεις.

Ο κ. Tusk τόνισε ότι, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα της κοινότητας των 27 χωρών στο πλαίσιο των επικείμενων διαπραγματεύσεων για το «Brexit», καθώς και τα μακροπρόθεσμα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ, θα καλέσει όλους να καταβάλουν προσπάθειες για τη διατήρηση της πολιτικής ενότητας μεταξύ των 27.

«Στις συζητήσεις μας σχετικά με τα διάφορα σενάρια για την Ευρώπη, ο βασικός μας στόχος θα πρέπει να είναι η ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της ενότητας μεταξύ των 27. Μετά δε τη σημερινή συζήτηση μπορώ να πω ανοικτά ότι και οι 27 ηγέτες συμφωνούν με αυτόν τον στόχο» δήλωσε ο ίδιος.

1η Μαρτίου

Η Λευκή Βίβλος για το Μέλλον της Ευρώπης

Το έγγραφο δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εν όψει της 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης. Παρουσιάζει πέντε σενάρια, καθένα από τα οποία προσφέρει μια εικόνα της πιθανής εξέλιξης της Ένωσης έως το 2025, ανάλογα με τις επιλογές που θα κάνει η Ευρώπη.

Τα σενάρια εξετάζουν πώς θα αλλάξει η Ευρώπη την προσεχή δεκαετία, λαμβάνοντας υπόψη διάφορους παράγοντες, από τον αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών στην κοινωνία και την απασχόληση έως τις αμφιβολίες για την παγκοσμιοποίηση, τις ανησυχίες για την ασφάλεια και την άνοδο του λαϊκισμού.

3 Φεβρουαρίου

Άτυπη σύνοδος των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ στη Μάλτα

Κατά την άτυπη σύνοδο κορυφής που διοργάνωσε ο Πρωθυπουργός της Μάλτας Joseph Muscat και της οποίας προήδρευσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Donald Tusk, οι 27 ηγέτες είχαν την ευκαιρία να προετοιμάσουν τον εορτασμό της προσεχούς 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης στις 25 Μαρτίου 2017.

Οι συζητήσεις βασίστηκαν στον πολιτικό προβληματισμό για το μέλλον της ΕΕ με 27 κράτη μέλη, ο οποίος ξεκίνησε αμέσως αφού το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 23 Ιουνίου 2016 και συνεχίστηκε στην Μπρατισλάβα στις 16 Σεπτεμβρίου 2016.

31 Ιανουαρίου

Επιστολή σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης

«Ενωμένοι θα μείνουμε όρθιοι, διχασμένοι θα χαθούμε», δήλωσε ο Donald Tusk ενόψει της συνόδου κορυφής της Μάλτας.

Στην επιστολή του προς τους 27 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επισήμανε τρεις βασικές απειλές που απειλούν τη σταθερότητα της Ευρώπης. Οι απειλές αυτές περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

  • τη νέα γεωπολιτική κατάσταση: η ολοένα και πιο διεκδικητική Κίνα, η επιθετική πολιτική της Ρωσίας έναντι της Ουκρανίας και των γειτόνων της, οι πόλεμοι, η τρομοκρατία και η αναρχία στη Μέση Ανατολή και την Αφρική (όπου το ριζοσπαστικό Ισλάμ διαδραματίζει μείζονα ρόλο) και οι ανησυχητικές δηλώσεις της νέας αμερικανικής κυβέρνησης καθιστούν, στο σύνολό τους, εξαιρετικά απρόβλεπτο το μέλλον μας
  • την εσωτερική κατάσταση: άνοδος του εθνικιστικού, ολοένα και πιο ξενοφοβικού αισθήματος εντός της ίδιας της ΕΕ
  • την τρέχουσα αντίληψη των φιλοευρωπαϊκών ελίτ: λιγότερη εμπιστοσύνη στην πολιτική ενοποίηση, αποδοχή των λαϊκιστικών επιχειρημάτων και αμφισβήτηση των θεμελιωδών αξιών της φιλελεύθερης δημοκρατίας

Στην επιστολή, ο Πρόεδρος Donald Tusk κάλεσε τους ηγέτες να παραμείνουν ενωμένοι.

«Πρέπει να καταστεί απολύτως σαφές ότι η διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα έχει ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση μιας μυθικής, πλήρους κυριαρχίας των κρατών μελών της, αλλά την πραγματική και ουσιαστική εξάρτησή τους από τις μεγάλες υπερδυνάμεις: τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Κίνα. Μόνο ενωμένοι μπορούμε να είμαστε πλήρως ανεξάρτητοι», δήλωσε ο Donald Tusk.

2016

13 Δεκεμβρίου

Το Συμβούλιο καταλήγει σε συμφωνία ως προς τη διαπραγματευτική του θέση σχετικά με τα μέσα εμπορικής άμυνας

Η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ) κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με τη διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου όσον αφορά πρόταση για τον εκσυγχρονισμό των μέσων εμπορικής άμυνας της ΕΕ.

Ο προτεινόμενος κανονισμός τροποποιεί τους ισχύοντες κανονισμούς κατά του ντάμπινγκ και κατά των επιδοτήσεων προκειμένου να βελτιωθεί η δράση για την καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Σκοπός είναι η προστασία των παραγωγών της ΕΕ από ζημίες που προκαλούνται λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού, μέσω της εξασφάλισης ελεύθερων και δίκαιων εμπορικών συναλλαγών.

7 Δεκεμβρίου

Συμφωνία για συστηματικούς ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα

Η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ) ενέκρινε συμβιβαστικό κείμενο που συμφωνήθηκε με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την τροποποίηση του κώδικα συνόρων του Σένγκεν, με σκοπό να ενισχυθούν οι έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα με τη χρήση των κατάλληλων βάσεων δεδομένων.

7 Δεκεμβρίου

Ο Οργανισμός Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής θεσπίζει την εφεδρεία ταχείας αντίδρασης

Η εφεδρεία ταχείας αντίδρασης αποτελείται από 1500 αξιωματικούς αποσπασμένους από τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν. Σε κατάσταση κρίσης, θα τεθούν στην άμεση διάθεση του Frontex, που μπορεί να τους αναπτύξει εντός πέντε εργάσιμων ημερών.

6 Δεκεμβρίου

Το Συμβούλιο συμφωνεί για την παράταση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων

Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με την πρόταση για την παράταση της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), το οποίο αποτελεί την εμβληματική πρωτοβουλία της ΕΕ στο πλαίσιο του «Επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη».

Ο συμβιβασμός που συμφωνήθηκε αφορά την χρονική παράταση του ΕΤΣΕ, αλλά και την επέκτασή του σε επίπεδο χρηματοδοτικής ικανότητας, με την κινητοποίηση επενδύσεων τουλάχιστον 500 δισ. ευρώ έως το 2020. Εισάγονται επίσης διάφορες λειτουργικές βελτιώσεις προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα διδάγματα που αποκομίσθηκαν από το πρώτο έτος υλοποίησης.

6 Δεκεμβρίου

Κοινή δέσμη προτάσεων για την εφαρμογή της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ

Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την εφαρμογή της κοινή δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ, υιοθετώντας σαράντα προτάσεις σε επτά τομείς. Οι προτάσεις αυτές εγκρίθηκαν την ίδια ημέρα από το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο.

14 Νοεμβρίου

Σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα

Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας συζητούν το σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ. Καθορίζουν το επίπεδο φιλοδοξίας και χαράσσουν την πορεία για τη μελλοντική ανάπτυξη της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ.

30 Οκτωβρίου

Υπογραφή της ΣΟΕΣ (CETA)

Ο κ. Donald Tusk, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο κ. Jean-Claude Juncker, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και ο κ. Justin Trudeau, Πρωθυπουργός του Καναδά, συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες για τη 16η σύνοδο κορυφής ΕΕ-Καναδά. Υπέγραψαν τη συνολική οικονομική και εμπορική συμφωνία ΕΕ-Καναδά (ΣΟΕΣ, γνωστή και ως CETA) και τη συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης (ΣΣΕΣ). Εξέδωσαν επίσης κοινή δήλωση σχετικά με την εταιρική σχέση ΕΕ-Καναδά.

20-21 Οκτωβρίου

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 20-21 Οκτωβρίου 2016

Οι ηγέτες αξιολόγησαν την πρόοδο των εργασιών σχετικά με το χάρτη πορείας της Μπρατισλάβας. Ο Πρωθυπουργός κ. Fico τους ενημέρωσε σχετικά με τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της επικύρωσης της Συμφωνίας των Παρισίων και την έναρξη λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής.

6 Οκτωβρίου

Έναρξη λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής άρχισε να λειτουργεί επίσημα στις 6 Οκτωβρίου 2016. Η εκδήλωση έναρξης πραγματοποιήθηκε στο συνοριακό σταθμό ελέγχου Kapitan Andreevo στα εξωτερικά σύνορα της Βουλγαρίας με την Τουρκία.

«Οικοδομούμε μια νέα πραγματικότητα στα εξωτερικά μας σύνορα. Αυτό είναι ένα απτό αποτέλεσμα της κοινής δέσμευσης που συμφωνήθηκε στα πλαίσια του χάρτη πορείας της Μπρατισλάβας, καθώς και πρακτική επίδειξη ενότητας μεταξύ των κρατών μελών», δήλωσε ο κ. Robert Fico, Πρωθυπουργός της Σλοβακίας και Πρόεδρος του Συμβουλίου. «Θα μας βοηθήσει να επιστρέψουμε στο Σένγκεν», πρόσθεσε.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής θα παρακολουθεί στενά τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και θα συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για τον έγκαιρο εντοπισμό και την αντιμετώπιση ενδεχόμενων απειλών για την ασφάλεια στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

5 Οκτωβρίου

Η ΕΕ επικυρώνει τη Συμφωνία των Παρισίων

H ΕΕ επικύρωσε τυπικά τη Συμφωνία των Παρισίων, γεγονός που δρομολόγησε την έναρξη ισχύος της. Οι αντιπρόσωποι της Προεδρίας του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατέθεσαν τα επικυρωτικά έγγραφα στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.

Η συμφωνία αρχίζει να ισχύει 30 ημέρες μετά την επικύρωσή της από τουλάχιστον 55 χώρες, που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 55% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ο αριθμός συμπληρώθηκε με την επικύρωση από μέρους της ΕΕ και 7 κρατών μελών της.

Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ πριν την έναρξη της Διάσκεψης του Μαρακές για την κλιματική αλλαγή που θα διεξαχθεί από τις 7 έως τις 18 Νοεμβρίου 2016.

16 Σεπτεμβρίου

Σύνοδος κορυφής της Μπρατισλάβας, 16 Σεπτεμβρίου 2016

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 27 συναντήθηκαν στη Μπρατισλάβα προκειμένου να ξεκινήσουν έναν πολιτικό προβληματισμό σχετικά με τη μελλοντική πορεία της ΕΕ με 27 κράτη μέλη.

Οι ηγέτες συμφώνησαν επί της Δήλωσης και του οδικού χάρτη της Μπρατισλάβας, όπου τίθενται οι στόχοι για τους προσεχείς μήνες:

  • αποκατάσταση του πλήρους ελέγχου των εξωτερικών συνόρων
  • εξασφάλιση της εσωτερικής ασφάλειας και καταπολέμηση της τρομοκρατίας
  • ενίσχυση της ενωσιακής συνεργασίας σε θέματα εξωτερικής ασφάλειας και άμυνας
  • τόνωση της ενιαίας αγοράς και παροχή καλύτερων ευκαιριών στους νέους της Ευρώπης

18 Αυγούστου - 15 Σεπτεμβρίου

Διαβουλεύσεις εν όψει της συνόδου κορυφής της Μπρατισλάβας

Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2016, ο Πρόεδρος κ. Tusk διαβουλεύθηκε με όλους τους ηγέτες της ΕΕ πριν από τη σύνοδο κορυφής της Μπρατισλάβας.

«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι τα τρία βασικά προβλήματα είναι η ανεξέλεγκτη παράτυπη μετανάστευση, η τρομοκρατία και οι φόβοι που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση», δήλωσε ο Πρόεδρος κ. Tusk πριν από την συνάντησή του με τον Πρωθυπουργό της Σουηδίας κ. Stefan Löfven στη Στοκχόλμη. «Φιλοδοξώ ότι στη Μπρατισλάβα θα μπορέσουμε με συμφωνήσουμε ως προς τις βασικές προτεραιότητες και τις αναγκαίες κινήσεις μας κατά τους επόμενους μήνες.»

Στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος κ. Tusk μετέβη και στο Λονδίνο με σκοπό να ανταλλάξει απόψεις με την Πρωθυπουργό του ΗΒ κα Theresa May.

29 Ιουνίου

Οι 27 ηγέτες συναντήθηκαν άτυπα για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα μετά το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016 στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Είμαστε αποφασισμένοι να παραμείνουμε ενωμένοι και να εργαστούμε στο πλαίσιο της ΕΕ προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του 21ου αιώνα και να βρούμε λύσεις προς το συμφέρον των εθνών και των λαών μας», επισήμαναν στην κοινή δήλωση.

Οι ηγέτες συμφώνησαν ως προς τις ακόλουθες αρχές:

  • δεν μπορούν να υπάρξουν διαπραγματεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο πριν από την κοινοποίηση του άρθρου 50
  • στο μέλλον, το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να είναι στενός εταίρος της ΕΕ
  • οι συμφωνίες θα πρέπει να βασίζονται σε ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων
  • για την πρόσβαση στην ενιαία αγορά απαιτείται αποδοχή και των τεσσάρων ελευθεριών

Οι 27 ηγέτες συμφώνησαν να συναντηθούν εκ νέου το Σεπτέμβριο του 2016 για να συνεχίσουν τις συνομιλίες σχετικά με το μέλλον της ΕΕ.