Πώς λειτουργεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

Το Εξάμηνο έχει σαφές χρονοδιάγραμμα, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη λαμβάνουν συμβουλές από την ΕΕ («κατευθύνσεις») και στη συνέχεια υποβάλλουν σχέδια πολιτικής («εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων» και «προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης»), προκειμένου να αξιολογηθούν σε επίπεδο ΕΕ.

Έπειτα από αξιολόγηση των σχεδίων αυτών, διατυπώνονται προς τα κράτη μέλη συγκεκριμένες συστάσεις («συστάσεις ανά χώρα») όσον αφορά τις εθνικές τους δημοσιονομικές και μεταρρυθμιστικές πολιτικές. Τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους αυτές τις συστάσεις κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού τους για το επόμενο έτος και κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις εθνικές πολιτικές τους που αφορούν την οικονομία, την παιδεία, την απασχόληση και άλλους τομείς.

Εάν χρειαστεί, διατυπώνονται επίσης συστάσεις προς τα κράτη μέλη για τη διόρθωση μακροοικονομικών ανισορροπιών.

Προπαρασκευαστική φάση: ανάλυση της κατάστασης και απολογισμός του προηγούμενου έτους

Νοέμβριος και Δεκέμβριος

Η Επιτροπή δημοσιεύει ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης και έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης για το επόμενο έτος. Προτείνει επίσης σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ευρωζώνης.

Στην ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης παρουσιάζεται η άποψη της Επιτροπής σχετικά με τις προτεραιότητες της ΕΕ για το επόμενο έτος. Τα κράτη μέλη καλούνται να λάβουν υπόψη τους αυτές τις προτεραιότητες κατά το σχεδιασμό των οικονομικών τους πολιτικών για το επόμενο έτος.

Στην έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης εξετάζονται οι μακροοικονομικές εξελίξεις στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ.

Βάσει της έκθεσης του μηχανισμού επαγρύπνησης, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να διεξαγάγει εμπεριστατωμένη επισκόπηση της κατάστασης στις χώρες στις οποίες ο κίνδυνος ενδεχόμενων μακροοικονομικών ανισορροπιών κρίνεται υψηλός.

Οι επισκοπήσεις αυτές βοηθούν στον προσδιορισμό δυνητικών μακροοικονομικών ανισορροπιών και στην εξακρίβωση της φύσης και του εύρους τους. Δίνουν επίσης τη δυνατότητα στην Επιτροπή να υποβάλει στα κράτη μέλη συστάσεις πολιτικής.

Το σχέδιο σύστασης σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ καλεί τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να εφαρμόσουν συγκεκριμένες προς αυτά πολιτικές ως μέλη της ζώνης του ευρώ. Στόχος είναι να επιτευχθεί μεγαλύτερη ενοποίηση της διάστασης της ζώνης του ευρώ και των εθνικών διαστάσεων της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ.

1η φάση: Πολιτικές κατευθύνσεις σε επίπεδο ΕΕ

Ιανουάριος και Φεβρουάριος

Το Συμβούλιο της ΕΕ εξετάζει την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης, διατυπώνει γενικές κατευθύνσεις πολιτικής, εγκρίνει συμπεράσματα.

Επίσης εξετάζει, τροποποιεί εφόσον απαιτείται, και εγκρίνει το σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ευρωζώνης.

Το Εξάμηνο έχει επιπτώσεις σε πολλές πολιτικές και, για τον λόγο αυτό, εξετάζεται σε διάφορες συνθέσεις του Συμβουλίου.

Η ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης συζητείται επίσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο μπορεί να δημοσιεύσει έκθεση με δική του πρωτοβουλία. Το Κοινοβούλιο εκδίδει γνώμη σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμμετέχει επίσης στο Εξάμηνο μέσω του οικονομικού διαλόγου. Μπορεί να προσκαλεί τον Πρόεδρο του Συμβουλίου, την Επιτροπή και, κατά περίπτωση, τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή τον Πρόεδρο της Ευρωομάδας, για να συζητήσουν θέματα σχετικά με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Μπορεί επίσης να καλεί κράτη μέλη σε ανταλλαγή απόψεων.

Μάρτιος

Η Επιτροπή δημοσιεύει εκθέσεις ανά χώρα για όλα τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό εξάμηνο. Οι εκθέσεις ανά χώρα περιέχουν εμπεριστατωμένες αναλύσεις μακροοικονομικών ανισορροπιών για εκείνα τα κράτη μέλη στα οποία ο σχετικός κίνδυνος έχει κριθεί υψηλός.

Βάσει αυτών των αναλύσεων, η Επιτροπή μπορεί να διατυπώνει συστάσεις προς τα κράτη μέλη για τη διόρθωση των ανισορροπιών που έχουν διαπιστωθεί. Οι συστάσεις αυτές μπορούν να εκδίδονται ταυτόχρονα με την εμπεριστατωμένη ανάλυση ή αργότερα, μαζί με άλλες συστάσεις ανά χώρα.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο διατυπώνει πολιτικούς προσανατολισμούς, που βασίζονται στην ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης και στην ανάλυση και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της ΕΕ.

Τα κράτη μέλη καλούνται να λάβουν υπόψη αυτούς τους προσανατολισμούς και τα πορίσματα των εκθέσεων ανά χώρα κατά την κατάρτιση των εθνικών προγραμμάτων σταθερότητας ή σύγκλισης και των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων. Στα προγράμματα αυτά περιγράφονται οι δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών μελών και οι πολιτικές τους για την προώθηση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας.

2η φάση: Στόχοι, πολιτικές και σχέδια ανά χώρα

Απρίλιος

Τα κράτη μέλη υποβάλλουν τα σχέδια πολιτικής τους:

  • προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης, στα οποία περιγράφεται η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική των κρατών μελών, και
  • εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων, στα οποία περιγράφονται τα σχέδια διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών, με έμφαση στην προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης

Τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν αυτά τα προγράμματα μέχρι τις 15 Απριλίου ή το αργότερο μέχρι τα τέλη Απριλίου.

Μάιος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί τα εθνικά σχέδια πολιτικής και υποβάλλει σχέδια συστάσεων ανά χώρα.

Ιούνιος

Το Συμβούλιο της ΕΕ εξετάζει τις προτεινόμενες συστάσεις ανά χώρα και καταλήγει στην τελική τους μορφή.

Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προσυπογράφει τις τελικές συστάσεις.

Ιούλιος

Το Συμβούλιο της ΕΕ εγκρίνει τις συστάσεις ανά χώρα και τα κράτη μέλη καλούνται να τις εφαρμόσουν.

3η φάση: Υλοποίηση

Ιούλιος έως τέλος του έτους

Τους υπόλοιπους έξι μήνες του χρόνου, που αποκαλούνται μερικές φορές «εθνικό εξάμηνο», τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις κατά την κατάρτιση του εθνικού τους προϋπολογισμού για το επόμενο έτος.

Τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ οφείλουν να υποβάλουν τα σχέδια προϋπολογισμών τους στην Επιτροπή και στην Ευρωομάδα το αργότερο στα μέσα Οκτωβρίου.

Τα κράτη μέλη εγκρίνουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς τους στο τέλος του έτους.

Έναρξη του επόμενου κύκλου

Ο κύκλος ξεκινάει πάλι προς τα τέλη του έτους με την ανασκόπηση της οικονομικής κατάστασης από την Επιτροπή στο πλαίσιο της ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης για το ερχόμενο έτος.

H Επιτροπή αρχίζει να εξετάζει την πρόοδο που σημείωσαν οι διάφορες χώρες όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων.