Τα περιοριστικά μέτρα ή «κυρώσεις» αποτελούν βασικό εργαλείο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Η ΕΕ τα χρησιμοποιεί στο πλαίσιο μιας συνεκτικής και ολοκληρωμένης πολιτικής προσέγγισης που περιλαμβάνει τον πολιτικό διάλογο, συμπληρωματικές προσπάθειες και τη χρήση άλλων μέσων που έχει στη διάθεσή της.

Βασικοί στόχοι των κυρώσεων

  • διαφύλαξη των αξιών, των θεμελιωδών συμφερόντων και της ασφάλειας της ΕΕ
  • διατήρηση της ειρήνης
  • εδραίωση και στήριξη της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των αρχών του διεθνούς δικαίου
  • πρόληψη συγκρούσεων και ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας

Οι κυρώσεις επιβάλλονται προκειμένου να επιφέρουν αλλαγή στην πολιτική ή στη στάση αυτών τους οποίους απευθύνονται, και αποσκοπούν στην προώθηση των στόχων της ΚΕΠΠΑ. Μπορεί να απευθύνονται σε:

  • κυβερνήσεις τρίτων χωρών λόγω των πολιτικών που ασκούν
  • οντότητες (εταιρείες) που παρέχουν τα μέσα για την άσκηση αυτών των πολιτικών
  • ομάδες ή οργανώσεις, όπως οι τρομοκρατικές ομάδες
  • πρόσωπα που στηρίζουν τις συγκεκριμένες πολιτικές, ενέχονται σε τρομοκρατικές δραστηριότητες κλπ.

Είναι διαμορφωμένες έτσι ώστε να έχουν τις λιγότερες δυνατές αρνητικές συνέπειες για όσους δεν φέρουν ευθύνη για τις πολιτικές ή τις ενέργειες που οδήγησαν στην επιβολή των κυρώσεων. Πιο συγκεκριμένα, η ΕΕ προσπαθεί να μειώσει στο ελάχιστο τις αρνητικές συνέπειες για τον τοπικό άμαχο πληθυσμό και για τις νόμιμες δραστηριότητες εντός της χώρας ή με αυτήν.

Όλα τα περιοριστικά μέτρα που έχει θεσπίσει η ΕΕ συμμορφώνονται πλήρως με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών.

Χάρτης κυρώσεων της ΕΕ

Ο χάρτης κυρώσεων της ΕΕ προσφέρει συνοπτική εικόνα των κυρώσεων που έχει θεσπίσει το Συμβούλιο. Πρόκειται για πρωτοβουλία της εσθονικής Προεδρίας του Συμβουλίου.

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με περιοριστικά μέτρα

Το 2004 η Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας συμφώνησε ορισμένες βασικές αρχές που αφορούν:

  • τη χρήση των κυρώσεων
  • την εφαρμογή τους
  • τον τρόπο εκτίμησης και ελέγχου των επιπτώσεών τους

Οι εν λόγω βασικές αρχές περιλαμβάνονται στις «κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή και αξιολόγηση των περιοριστικών μέτρων» που ενέκρινε για πρώτη φορά το Συμβούλιο το 2003· στη συνέχεια αναθεωρήθηκαν και αναπροσαρμόσθηκαν σύμφωνα με τα νέα δεδομένα το 2005, το 2009 και το 2012.