Εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ

Το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της βιώσιμης ανάπτυξης και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Πάνω από 30 εκατ. θέσεις εργασίας εξαρτώνται ήδη από τις εξαγωγές εκτός της ΕΕ. Το 90% της μελλοντικής παγκόσμιας ανάπτυξης θα πραγματοποιηθεί εκτός των συνόρων της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό το εμπόριο αποτελεί φορέα ανάπτυξης και βασική προτεραιότητα της ΕΕ.

Το Συμβούλιο είναι προσηλωμένο σε ένα ισχυρό και πολυμερές εμπορικό σύστημα που βασίζεται σε κανόνες. Η υπεύθυνη εμπορική πολιτική της ΕΕ συνοδεύεται από υψηλό επίπεδο διαφάνειας και αποτελεσματική επικοινωνία με τους πολίτες σχετικά με τα οφέλη και τις προκλήσεις του εμπορίου και των ανοικτών αγορών.

Ποιοι είναι οι φραγμοί στο εμπόριο;

Οι κυβερνήσεις μπορούν να επιβάλουν ορισμένους φραγμούς στο εμπόριο ώστε τα τοπικά προϊόντα να γίνουν πιο ανταγωνιστικά σε σχέση με τις εισαγωγές.

Υπάρχουν πολλά είδη φραγμών στο εμπόριο. Οι δασμοί είναι τελωνειακές επιβαρύνσεις στις εισαγωγές. Δίνουν πλεονέκτημα τιμής σε προϊόντα που παράγονται τοπικά σε σχέση με παρόμοια εισαγόμενα προϊόντα. Αν εξαλειφθούν οι τελωνειακοί δασμοί, το εμπόριο θα εξακολουθήσει ενδεχομένως να αντιμετωπίζει εμπόδια λόγω διαφορετικών τεχνικών κανονισμών που ισχύουν για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες.

Οι μη δασμολογικοί φραγμοί αναφέρονται σε περιορισμούς που προκύπτουν από απαγορεύσεις, προϋποθέσεις ή συγκεκριμένες απαιτήσεις της αγοράς οι οποίες καθιστούν την εισαγωγή ή την εξαγωγή προϊόντων δύσκολη και/ή ακριβή.

Τι είναι οι εμπορικές συμφωνίες;

Η ΕΕ διαχειρίζεται τις εμπορικές σχέσεις με τρίτες χώρες μέσω εμπορικών συμφωνιών. Οι συμφωνίες αυτές σχεδιάζονται ώστε να δημιουργήσουν καλύτερες εμπορικές ευκαιρίες και να υπερβούν τους φραγμούς στο εμπόριο.

Η εμπορική πολιτική χρησιμοποιείται επίσης ως μέσο προαγωγής των ευρωπαϊκών αρχών και αξιών, για παράδειγμα, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και των απόψεων της ΕΕ για το περιβάλλον, τα κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα ή την ανάπτυξη. Έτσι το Συμβούλιο εγγυάται ότι οι εμπορικές συμφωνίες εξασφαλίζουν τις αξίες, τα πρότυπα και τις ρυθμιστικές πρακτικές της ΕΕ. Εδώ περιλαμβάνονται:

  • η βιώσιμη ανάπτυξη
  • η χρηστή διακυβέρνηση
  • το ελεύθερο, δίκαιο και ηθικό εμπόριο
  • η προστασία του περιβάλλοντος
  • τα ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα
  • η υγεία και η προστασία του καταναλωτή
  • η καλή μεταχείριση των ζώων
  • η προστασία της πολιτιστικής πολυμορφίας

Τι είδους εμπορικές συμφωνίες υπάρχουν;

Η κοινή εμπορική πολιτική της ΕΕ βασίζεται στο άρθρο 207 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η διαπραγμάτευση εμπορικών συμφωνιών πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζει το άρθρο 218 της ΣΛΕΕ.

Οι ονομασίες των εμπορικών συμφωνιών διαφέρουν ανάλογα με το περιεχόμενο της συμφωνίας: οι συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης με εταίρους όπως οι χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού έχουν ως κύριο στόχο τη στήριξη της ανάπτυξης. Οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με ανεπτυγμένες χώρες και αναδυόμενες οικονομίες έχουν ως κινητήριο δύναμη την οικονομία και βασίζονται στο αμοιβαίο άνοιγμα των αγορών. Παρέχουν προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές των σχετικών χωρών. Ορισμένες εμπορικές συμφωνίες αποτελούν μέρος ευρύτερων πολιτικών συμφωνιών, για παράδειγμα ορισμένων συμφωνιών σύνδεσης. Η ΕΕ συνάπτει επίσης μη προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες, στο πλαίσιο ευρύτερων συμφωνιών όπως είναι οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας.

Ποιες εμπορικές συμφωνίες υπάρχουν ανάμεσα στην ΕΕ και τρίτες χώρες;

Η ΕΕ έχει συνάψει με επιτυχία ορισμένες εμπορικές συμφωνίες με χώρες-εταίρους.

Ενημερωτικό γράφημα - Εμπορικός χάρτης ΕΕ

Εμπορικός χάρτης ΕΕ

Στις εν εξελίξει διαδικασίες εμπορικών διαπραγματεύσεων περιλαμβάνονται:

  • οι διαπραγματεύσεις για Διατλαντική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (ΤΤΙΡ) με τις ΗΠΑ
  • οι διαπραγματεύσεις για Συνολική Οικονομική και Εμπορική Συμφωνία ΕΕ-Καναδά (CETA)
  • οι διαπραγματεύσεις για συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Ιαπωνίας
  • οι διαπραγματεύσεις με θέμα τη συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (TiSA) με 23 χώρες-μέλη του ΠΟΕ, μεταξύ των οποίων η ΕΕ

Ποια είναι τα οφέλη αυτών των εμπορικών συμφωνιών;

Το εμπόριο πρέπει να έχει οφέλη για όλους –καταναλωτές, εργαζόμενους και επιχειρήσεις– και να παρέχει ίσες ευκαιρίες σε όλα τα κράτη μέλη και σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ.

Οι εμπορικές συμφωνίες μπορούν να έχουν πολλά οφέλη:

  • ανοίγουν νέες αγορές για τα αγαθά και τις υπηρεσίες της ΕΕ
  • αυξάνονται οι επενδυτικές ευκαιρίες και προστατεύονται οι επενδύσεις με γνώμονα την αμοιβαιότητα και τα κοινά οφέλη
  • το εμπόριο γίνεται φθηνότερο με την εξάλειψη των τελωνειακών δασμών και τη μείωση της γραφειοκρατίας
  • το εμπόριο γίνεται γρηγορότερο με τη διευκόλυνση της τελωνειακής διαμετακόμισης και τον ορισμό κοινών κανόνων για τα τεχνικά και υγειονομικά πρότυπα
  • το περιβάλλον της πολιτικής γίνεται πιο προβλέψιμο με την ανάληψη κοινών δεσμεύσεων σε τομείς που επηρεάζουν το εμπόριο, όπως τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, οι μη δασμολογικοί φραγμοί, οι κανόνες ανταγωνισμού και το πλαίσιο για τις αποφάσεις σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις
  • στηρίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη με την ενίσχυση της συνεργασίας, της διαφάνειας και του διαλόγου με τους εταίρους σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα

Ενημερωτικό γράφημα - Εμπορικές διαπραγματεύσεις της ΕΕ

Εμπορικές διαπραγματεύσεις της ΕΕ

Εκσυγχρονισμός των μέσων εμπορικής άμυνας της ΕΕ

Η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων του Συμβουλίου (ΕΜΑ) κατέληξε στη διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου αναφορικά με την πρόταση που παρουσίασε τον Απρίλιο του 2013 η Επιτροπή για τον εκσυγχρονισμό των μέσων εμπορικής άμυνας της ΕΕ —την πρώτη επί της ουσίας αναθεώρησή τους από το 1995. Ο προτεινόμενος κανονισμός τροποποιεί τους ισχύοντες κανονισμούς κατά του ντάμπινγκ και κατά των επιδοτήσεων με στόχο την καλύτερη αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Σκοπός είναι να προστατευθούν οι παραγωγοί της ΕΕ από ζημίες που τους προκαλεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός και να διασφαλιστεί το ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο.

Ποιος είναι ο ρόλος του Συμβουλίου στις εμπορικές διαπραγματεύσεις;

Η εμπορική πολιτική και η ορθότερη εφαρμογή των συμφωνιών της ΕΕ είναι κοινή ευθύνη της Επιτροπής, των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το Συμβούλιο παίζει καίριο ρόλο στη διάρκεια της διαδικασίας κατά την οποία διαμορφώνεται μια νέα εμπορική συμφωνία: εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διαπραγματευθεί μια νέα εμπορική συμφωνία εξ ονόματος της ΕΕ με ένα έγγραφο που συνήθως καλείται «διαπραγματευτική εντολή». Με την εξουσιοδότησή του, το Συμβούλιο δίνει τις κατάλληλες οδηγίες διαπραγμάτευσης που περιλαμβάνουν τους στόχους, το πεδίο των διαπραγματεύσεων και τις ενδεχόμενες προθεσμίες.

Στη συνέχεια η Επιτροπή διαπραγματεύεται με τη χώρα-εταίρο εξ ονόματος της ΕΕ, σε στενή συνεργασία με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Υποβάλλει τακτικά εκθέσεις στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων η Επιτροπή συμβουλεύεται το Συμβούλιο.

Αφού το κείμενο μιας συμφωνίας συμφωνηθεί με τους εταίρους, συνταχθεί και μεταφραστεί σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, η Επιτροπή υποβάλλει επίσημες προτάσεις για την έγκριση στο Συμβούλιο.

Ύστερα από συζητήσεις στο Συμβούλιο και μετά την αναθεώρηση του κειμένου από τους γλωσσομαθείς νομικούς, το Συμβούλιο εκδίδει απόφαση για την υπογραφή. Επίσης το Συμβούλιο αποφασίζει κατά πόσον θα εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία εν μέρει ή στο σύνολό της — αν η συμφωνία είναι μικτής φύσης, δηλαδή καλύπτει τομείς αρμοδιότητας της ΕΕ αλλά και ζητήματα αρμοδιότητας των κρατών μελών.

Στη συνέχεια η συμφωνία υπογράφεται επισήμως από τα μέρη. Η Προεδρία του Συμβουλίου ορίζει το πρόσωπο που υπογράφει εξ ονόματος της ΕΕ. Αν η συμφωνία καλύπτει ζητήματα μικτής ευθύνης (δηλαδή τομείς αρμοδιότητας της ΕΕ αλλά και ζητήματα αρμοδιότητας των κρατών μελών), πρέπει επίσης να υπογράψουν όλα τα κράτη μέλη.

Μετά την υπογραφή το Συμβούλιο διαβιβάζει προς έγκριση τη συμφωνία μαζί με το σχέδιο απόφασης για τη σύναψη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Μόνον αφού λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Συμβούλιο εκδίδει την απόφαση για τη σύναψη. Αν η συμφωνία καλύπτει ζητήματα μικτής ευθύνης, το Συμβούλιο μπορεί να την συνάψει μόνο μετά την επικύρωση από όλα τα κράτη μέλη.

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιμέρους εμπορικές συμφωνίες στη βάση δεδομένων του Συμβουλίου για τις συμφωνίες και τις συμβάσεις.