Ομιλία του Προέδρου κ. Donald Tusk προς τους Προέδρους των Κοινοβουλίων της ΕΕ στη Ρώμη

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
  • 17/03/2017
  • 17:20
  • Λόγοι
  • 140/17
  • Θεσμικές υποθέσεις
17/03/2017
Επαφές ΜΜΕ

Preben Aamann
Εκπρόσωπος τύπου του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
+32 22815150
+32 476850543

Πώς είναι δυνατό να επισκεφθεί κανείς τη Γερουσία και να μην αισθανθεί την ιστορία να πάλλεται στους τοίχους του Palazzo Madama. Και έρχονται στο μυαλό μας όχι μόνο το πολιτικό δράμα που βιώνει ο καθένας σήμερα καθημερινά, αλλά και τα μεγάλα γεγονότα που ανά τους αιώνες διαμόρφωσαν την Ευρώπη όπως την ξέρουμε σήμερα. Για παράδειγμα, το έργο του Cesare Maccari Ο Κικέρωνας καταγγέλλει τον Κατιλίνα, ένα από τα αριστουργήματα που διακοσμούν τους τοίχους του κτιρίου της Γερουσίας, είναι σήμερα περισσότερο επίκαιρο από ποτέ. Πρόκειται για μια πολιτική αλληγορία του αγώνα των δημοκρατικών θεσμών κατά του λαϊκισμού, και για τη θριαμβευτική υπερίσχυσή τους.

Μας υπενθυμίζει, κατά πρώτον, ότι η δύναμη κάθε πολιτικής κοινότητας εξαρτάται από τη θέλησή της να επιβιώσει, από το σθένος της και από την οξύνοιά της. Και κατά δεύτερον, ότι στον κατά Δαρβίνο πολιτικό αγώνα, οι λέξεις πάντα ήταν και πάντα θα είναι τα πιο ισχυρά όπλα.

Σύμφωνα με τον Κικέρωνα «ελευθερία είναι η συμμετοχή στην εξουσία». Ήδη οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι προσπαθούσαν να κατανοήσουν τι σημαίνει πραγματικά να είναι κανείς ελεύθερος. Πριν από 60 χρόνια, οι ηγέτες έξι χωρών αποφάσισαν ότι η μόνη πραγματική ελευθερία ήταν η ελευθερία της κοινής δράσης. Με άλλα λόγια, κυριαρχία σήμαινε μια θέση στην κοινή τράπεζα. Αυτός ήταν ο λόγος που υπογράφηκε το 1957 η Συνθήκη της Ρώμης. Το έτος αυτό είναι, συμπτωματικά, το έτος γέννησής μου, και η πραγματικότητα που χτίστηκε πάνω στην Συνθήκη της Ρώμης είναι ολόκληρη η ζωή μου. Και δεν νομίζω ότι χρειάζεται να σας πω πόσο σημαντικό είναι για μένα, προσωπικά, το γεγονός ότι βρίσκομαι σήμερα εδώ μαζί σας.

Φυσικά, τα πάντα φαίνονται περισσότερο μεγαλειώδη, μελετημένα και σχεδιασμένα όταν τα βλέπουμε από τη σημερινή σκοπιά. Τείνουμε να θυμόμαστε εκείνους που υπέγραψαν τη Συνθήκη της Ρώμης ως πολιτικές ιδιοφυΐες και ως ιεραποστόλους μιας Ενωμένης Ευρώπης. Η αλήθεια είναι ότι δεν ήταν παρά ηγέτες με τις δικές τους προσωπικές αμφιβολίες, οι οποίοι βρίσκονταν υπό την τρομερή πίεση των εξελίξεων και σε μια εξαιρετικά επισφαλή θέση. Η συλλογική αδυναμία της Ευρώπης μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο τους ανάγκασε να συνεργαστούν. Οι εναλλακτικές λύσεις δεν ήταν διόλου ελκυστικές. Και οι φρικαλεότητες που προκάλεσε ο καταστροφικός αυτός πόλεμος ήταν ακόμη νωπές και ορατές καθημερινά.

Η επισφαλής κατάσταση αυτών των φοβισμένων ευρωπαϊκών χωρών τους εφοδίασε με την ταπεινοφροσύνη, τη διαύγεια και την βαθιά σύνεση που τους επέτρεψαν να συνεργαστούν και να υπογράψουν τη Συνθήκη της Ρώμης. Έτσι ξεκίνησε μια διαδικασία που έχει επαναφέρει πολλές χώρες σε τροχιά ελευθερίας και ευημερίας, τόσο στην ανατολή όσο και στη δύση. Μας βοήθησε να κατανοήσουμε ότι όταν η Ευρώπη είναι αδύναμη, είναι αδύναμες και οι επιμέρους χώρες της. Όταν η Ευρώπη είναι ισχυρή, είναι ισχυρά και τα κράτη μέλη της. Μόνο ενωμένοι μπορούμε να πραγματώσουμε την κυριαρχία μας, δηλαδή να είμαστε πραγματικά ελεύθεροι, σε ευρύτερο παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό ίσχυε τότε και ισχύει και σήμερα. Και θα ισχύει και σε εξήντα χρόνια από τώρα.

Η Συνθήκη της Ρώμης θριάμβευσε, μεταξύ άλλων και επειδή δημιουργήθηκε και πραγματώθηκε από κυβερνήσεις που βασίζονταν στη δημοκρατική συναίνεση. Τα εθνικά κοινοβούλια –τα οποία εκπροσωπείτε εσείς– δάνεισαν τις εξουσίες τους στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα μαζί με το μήνυμα: «Παρακαλούμε να ενεργήσετε προς το κοινό μας όφελος». Επρόκειτο για ένα δάνειο που έχει αποπληρωθεί και μάλιστα με τους τόκους, ακόμη και αν υπήρξαν και ορισμένες απογοητεύσεις και καθυστερήσεις.

Κάποιος είπε «Η Ευρώπη μοιάζει με δέντρο. Ενώ μεγαλώνει κάθε μέρα, δεν το βλέπεις ποτέ να μεγαλώνει.» Η δήλωση αυτή είναι κάπως ρομαντική, αλλά αληθινή πάρα ταύτα. Από τους σπόρους της Συνθήκης της Ρώμης προέκυψαν αλλαγές που άλλαξαν τον κόσμο γύρω μας σε τέτοιο βαθμό, που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν πλέον να θυμηθούν πώς ήταν τα πράγματα πριν. Η Συνθήκη διεύρυνε τους ορίζοντές μας και μας έδωσε ανοιχτές κοινωνίες. Και φυσικά, μας έδωσε την μεγαλύτερη αγορά του κόσμου, στην οποία οφείλουμε την ευημερία μας. Όλα αυτά μου ήταν αδύνατο να τα φανταστώ ως νέος που μεγάλωνε υπό τη σκιά του Σιδηρού Παραπετάσματος, παρόλο που στα όνειρά μου ευχόμουν κάποτε να πραγματοποιηθούν.

Εκτός από αφορμή για εορτασμούς, η επέτειος της επόμενης εβδομάδας θα πρέπει επίσης να αποτελέσει το έναυσμα για ένα νηφάλιο στοχασμό. Μπορεί οι οικονομικές πληγές μας να επουλώνονται σιγά-σιγά, ωστόσο, πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να βρίσκονται σε απόγνωση, αντιμέτωποι με το μέγεθος και τον αριθμό των σημερινών προκλήσεων. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ σε μερικά χρόνια από τώρα. Η καλύτερη απάντηση σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς είναι να αντιδράσουμε με την ταπεινοφροσύνη, τη διαύγεια και τη σύνεση εκείνων που πρώτοι υπέγραψαν τις Συνθήκες. Τότε μόνο θα μπορέσουμε να κάνουμε τις σωστές επιλογές για το μέλλον. Το παρελθόν μας έχει διδάξει ότι η Ευρώπη δείχνει πράγματι το καλύτερο και δημιουργικότερό της πρόσωπο όταν είναι περισσότερο ευάλωτη, όσο παράδοξο και να ακούγεται αυτό. Πετυχαίνει πολύ περισσότερα με συγκρατημένη και υπομονετική φιλοδοξία παρά με μεγάλα οράματα.

Αυτός είναι ένας λόγος ακόμη για τον οποίο χαίρομαι που η Πρόεδρος του ιδρύματος De Gasperi, κα Maria Romana De Gasperi, βρίσκεται σήμερα εδώ μαζί μας. Αυτή είναι η ιδανική στιγμή για να θυμηθούμε τα διάσημα λόγια του πατέρα της: «Το μέλλον δεν δημιουργείται ούτε με τη βία, ούτε με την επιθυμία της κατάκτησης, αλλά με την υπομονετική εφαρμογή της δημοκρατικής μεθόδου, με το εποικοδομητικό πνεύμα της συμφωνίας και με σεβασμό της ελευθερίας» Μπορεί τα λόγια αυτά να μην είναι αρκετά εντυπωσιακά στην εποχή που η πολιτική ασκείται μέσω του Twitter. Ωστόσο, πιστεύω ότι η αλήθεια και η δύναμή τους δεν έχουν φθαρεί. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι επαρκούν προκειμένου να μας καθοδηγήσουν από εδώ και πέρα. Σας ευχαριστώ. Grazie