Stair

Scannán: ‘Ó chadráil cois tine go húdar ceannais’

Sa chlár faisnéise seo tá súil á caitheamh siar ar stair na Comhairle Eorpaí ón lá a bunaíodh í go dtí an lá atá inniu ann. Taispeántar ann clocha míle tábhachtacha a baineadh amach sna blianta a chuaigh thart a raibh tionchar acu ar an gcaoi ar a dtagann ceannairí AE ar chinntí.
Insítear an scéal trí shúile na ndaoine sin a chonaic ról na Comhairle Eorpaí ag athrú go dtí go raibh sí ina hionad cinnteoireachta mar atá inniu.

Tuilleadh eolais faoi na himeachtaí agus na conarthaí lenar múnlaíodh ról na Comhairle Eorpaí, Chomhairle an Aontais Eorpaigh, an Ghrúpa Euro agus Chruinniú Mullaigh an Limistéir Euro.

1951

Conradh Pháras

Bunaíodh an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach (CEGC) le Conradh Pháras, lenar cruthaíodh an cómhargadh do ghual agus cruach. Le bunú an Chomhphobail, cruthaíodh muinín arís agus seachnaíodh teannas idir tíortha comharsanachta san Eoraip tar éis an Dara Cogadh Domhanda. Ba é Conradh CEGC, a chuaigh in éag in 2002, an chéad chonradh lenar bunaíodh an Comhphobal Eorpach.

1952

An 8 Meán Fómhair

An Chéad chruinniú de Chomhairle Speisialta Airí CEGC

Tionóladh an chéad chruinniú de Chomhairle Speisialta na nAirí de chuid an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach i Lucsamburg, agus ba as sin a tháinig Comhairle an Aontais Eorpaigh.

1958

An 1 Eanáir

Conarthaí na Róimhe

Le Conarthaí na Róimhe bunaíodh Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE) agus an Comhphobal Eorpach d'Fhuinneamh Adamhach (Euratom). Tionóladh an chéad chruinniú de Chomhairle CEE an 25 Eanáir 1958 faoi chathaoirleacht Victor Larock, Aire Gnóthaí Eachtracha na Beilge.

1960

Mí na Bealtaine

An Coiste Speisialta um Thalmhaíocht

Bunaíodh an Coiste Speisialta um Thalmhaíocht (CST) chun gnéithe teicniúla an Chomhbheartais Talmhaíochta a ullmhú. Roinneadh Coiste na mBuanionadaithe (Coreper) de chuid Chomhairle CEE ina Coreper I (Ionadaithe) agus Coreper II (Ambasadóirí). Tá Coreper I agus Coreper II ann inniu fós agus tá siad freagrach as obair Chomhairle an Aontais Eorpaigh a ullmhú.

1965

An 1 Iúil

An ghéarchéim um an gcathaoir fholamh

I 1965 d'fhógair an Fhrainc nach bhfreastalódh sí ar chruinnithe na Comhairle toisc nár aontaigh sí leis an gcaibidlíocht maidir leis an gComhbheartas Talmhaíochta a mhaoiniú. Réitíodh an ghéarchéim ina dhiaidh sin a bhuíochas do chomhréiteach Lucsamburg 1966, lena gcuirtear vótáil aontoilíochta chun feidhme nuair a bhíonn leasanna móra i gceist.

1967

An 8 Aibreán

Na Conarthaí Merger

Leis an dá chonradh seo (1967 agus 1971) tugadh isteach Comhairle aonair, Coimisiún aonair agus buiséad aonair do na trí Chomhphobal (CEGC, Euratom agus CEE). Cuireadh Coreper ar bhonn foirmiúil mar chomhlacht ullmhúcháin den Chomhairle.

1973

An 1 Eanáir

An chéad mhéadú

Tháinig an Danmhairg, Éire agus an Ríocht Aontaithe isteach sna Comhphobail Eorpacha, agus leis sin bhí naoi mBallstát i gceist.

1974

Mí na Nollag

Cruthú na Comhairle Eorpaí

Tar éis chruinniú mullaigh Chóbanhávan i mí na Nollag 1973, ina ndearnadh foráil do chruinnithe mullaigh a reáchtáil nuair is gá, cruthaíodh an Chomhairle Eorpach ag cruinniú mullaigh Pháras i mí na Nollag 1974, a raibh an tUachtarán Valéry Giscard d’Estaing ina óstach air. Cruthaíodh í d’fhonn fóram neamhfhoirmiúil a bhunú le haghaidh plé idir Cinn Stáit nó Rialtais.

1975

An 11 Márta

An chéad chruinniú ag an gComhairle Eorpach

Tháinig an Chomhairle Eorpach le chéile den chéad uair i mí an Mhárta 1975 i mBaile Átha Cliath.

1981

An 1 Eanáir

Tháinig an Ghréig isteach san Aontas Eorpach

Bhain ballraíocht AE figiúr dúbailte amach nuair a tháinig an Ghréig isteach sa chomhphobal.

1985

An 14 Meitheamh

Comhaontú Schengen

I Schengen (Lucsamburg), shínigh an Bheilg, an Ghearmáin, an Fhrainc, Lucsamburg agus an Ísiltír Comhaontú Schengen maidir le deireadh a chur le rialuithe teorann.

Le Comhaontú Schengen, bheadh daoine in ann taisteal, de réir a chéile, gan a bpas a sheiceáil ag teorainneacha inmheánacha. Ba ina dhiaidh, i 1995, a tosaíodh ar Chomhaontú Schengen a chur chun feidhme.

An 2-3 Nollaig

Comhairle Eorpach Lucsamburg

Tháinig An Chomhairle Eorpach ar chomhaontú polaitiúil, lenar réitíodh an bóthar le glacadh na hIonstraime Eorpaí Aonair.

1986

An 1 Eanáir

Tháinig an Spáinn agus an Phortaingéil isteach san Aontas Eorpach

Tháinig an Spáinn agus an Phortaingéil isteach san Aontas, agus leis sin mhéadaigh ballraíocht na gComhphobal Eorpach go dtí 12 thír.

1987

An 1 Iúil

An Ionstraim Eorpach Aonair

Leis an Ionstraim Eorpach Aonair (IEA), bunaíodh an margadh inmheánach, lena ndearnadh foráil do shaorghluaiseacht earraí, daoine, seirbhísí agus caipitil. Leis sin, seoladh comhar i ndáil le beartas eachtrach agus leathnaíodh úsáid na vótála trí thromlach cáilithe le haghaidh cinnteoireachta laistigh den Chomhairle.

Leis an Ionstraim Eorpach Aonair, tugtar bunús dlí freisin don Chomhairle Eorpach, a chuir cruinnithe de Cheannairí Stáit nó Rialtais ar bhonn foirmiúil.

1992

An 11 Nollaig

Seisiúin phoiblí

Cuireadh tús le "díospóireachtaí poiblí" ag an gComhairle Eorpach i nDún Éideann i 1992 agus leathnaíodh an nós seo le himeacht ama, go háirithe le Conradh Liospóin.

Is féidir díospóireachtaí poiblí agus cur agus cúiteamh poiblí na Comhairle a leanúint ar an láithreán gréasáin sa lá atá inniu ann.

1993

An 1 Samhain

Conradh Maastricht

Ar theacht i bhfeidhm Chonradh Maastricht, cruthaíodh an tAontas Eorpach, ar Aontas é atá bunaithe ar cholún méadaithe den 'Comhphobal'. Cruthaíodh Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta leis an gConradh agus bunaíodh dhá cholún nua leis: an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES) agus comhar i réimse an cheartais agus gnóthaí baile (CGB).

Tugadh stádas foirmiúil don Chomhairle Eorpach i gConradh Maastricht. Tugadh dlús agus treoirlínte ginearálta polaitiúla d'fhorbairt an Aontais Eorpaigh leis sin. 

Chuathas i dtreo an euro a bhunú le Conradh Maastricht freisin agus seoladh an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES). 

1995

An 1 Eanáir

An 4ú méadú ar an Aontas

Tháinig an Ostair, an Fhionlainn agus an tSualainn isteach san Aontas. Chlúdaigh na 15 bhall Iarthar na hEorpa ar fad beagnach ag an am sin.

1996

Tagann an Chomhairle Eorpach le chéile ceithre huaire sa bhliain 

Ó 1996 i leith, tagann an Chomhairle Eorpach le chéile ar a laghad ceithre huaire sa bhliain. Roimhe sin, ní raibh gá ach le dhá chruinniú in aghaidh na bliana.

1997

An 13 Nollaig

Cruthaíodh an Grúpa Euro

D'fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach cruthú an Ghrúpa Euro, comhlacht neamhfhoirmiúil a thugann airí airgeadais tíortha a bhfuil an euro mar airgeadra acu le chéile. Tionóladh an chéad chruinniú de chuid an Ghrúpa Euro an 4 Meitheamh 1998 ag Chateau de Senningen i Lucsamburg.

1999

An 1 Eanáir

Tháinig an euro ar an saol mar airgeadra fíorúil

Tugadh isteach in 11 Bhallstát é: An Bheilg, Éire, an Fhionlann, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Iodáil, an Ísiltír, Lucsamburg, an Ostair, an Phortaingéil agus an Spáinn.

An 1 Bealtaine

Conradh Amstardam

Le Conradh Amstardam, bunaíodh limistéar saoirse, slándála agus ceartais agus rinneadh Comhaontú Schengen a chomhtháthú le dlí an Aontais Eorpaigh. Leasaíodh leis an gconradh ról Ardrúnaí na Comhairle agus é á athrú ina Ardionadaí don Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála freisin.

2001

An 1 Eanáir

Tháinig an Ghréig isteach sa limistéar euro

Is í an Ghréig an 12ú Ballstát de chuid an Aontais Eorpaigh a tháinig isteach sa limistéar euro.

2002

An 1 Eanáir

Tagann an euro i gcúrsaíocht

An 1 Eanáir 2002 cuireadh an euro i gcúrsaíocht mar nótaí bainc agus boinn, in ionad airgeadraí náisiúnta.

2003

An 1 Feabhra

Conradh Nice

Le Conradh Nice, rinneadh athchóiriú ar institiúidí an Aontais Eorpaigh in oirchill an mhéadaithe, mar a méadófaí líon na mBallstát go 27. Rinneadh athchóiriú ar an gComhairle chun vótáil trí thromlach cáilithe a leathnú, agus chun prionsabal an chomhair fheabhsaithe idir na Ballstáit a thabhairt isteach.

Mí Dheireadh Fómhair

Tionóltar cruinnithe den Chomhairle Eorpach sa Bhruiséil 

Ó mhí Dheireadh Fómhair 2003 i leith, tionóltar cruinnithe foirmiúla uile den Chomhairle Eorpach sa Bhruiséil.

Sonraítear sa 22ú Dearbhú de Chonradh Nice go dtionólfar gach cruinniú den Chomhairle Eorpach sa Bhruiséil nuair a bheidh 18 mBallstát san Aontas Eorpach.

2004

An 1 Bealtaine

An méadú is mó de chuid an Aontais Eorpaigh

Tháinig deich dtír nua isteach san Aontas ag an am céanna: Poblacht na Seice, an Eastóin, an Chipir, an Laitvia, an Liotuáin, an Ungáir, Málta, an Pholainn, an tSlóvaic agus an tSlóivéin. Ba é sin an méadú aonair ba mhó de chuid an Aontais ó thaobh daoine agus líon na dtíortha de.

Tá 25 Bhallstát san Aontais Eorpach anois.

An 10 Meán Fómhair

An chéad Uachtarán buan ar an nGrúpa Euro

Chinn an Grúpa Euro Uachtarán buan a bheith aige, a cheapfar ar feadh tréimhse dhá bhliain.

Ag cruinniú neamhfhoirmiúil Ecofin in Scheveningen, toghadh Jean-Claude Juncker mar an chéad Uachtarán buan ar an nGrúpa Euro. Mhair a théarma ón 1 Eanáir 2005 go dtí an 31 Nollaig 2006.

2006

Mí Mheán Fómhair

Athcheapadh Jean-Claude Juncker mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro

Toghadh é mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro don dara téarma.

2007

An 1 Eanáir

Téann an Bhulgáir agus an Rómáin isteach san Aontas Eorpach

Téann an Bhulgáir agus an Rómáin isteach san Aontas Eorpach agus leis sin bhí 27 mBallstát ann.

An 1 Eanáir

Téann an tSlóivéin isteach sa limistéar euro

Is í an tSlóivéin an 13ú Ballstát de chuid an Aontais Eorpaigh a bhfuil an euro glactha aici mar airgeadra.

2008

An 1 Eanáir

Tháinig an Chipir agus Málta isteach sa limistéar euro

Bhí 15 bhall sa limistéar euro ansin.

An 12 Deireadh Fómhair

Tháinig Cruinniú Mullaigh an Limistéar Euro ar an bhfód 

Mhol Nicolas Sarkozy, Uachtarán na Fraince, go mbeadh cruinniú ag ceannairí stáit nó rialtais an limistéir euro go rialta. Bhí an chéad chruinniú ar siúl an 12 Deireadh Fómhair 2008. Bhí cruinnithe mullaigh ann ina dhiaidh sin i mí na Bealtaine 2010, i mí an Mhárta 2011, i mí Iúil 2011 agus i mí Dheireadh Fómhair 2011 sa Bhruiséil.

Le Cruinnithe Mullaigh an Limistéir Euro, cuidítear le beartas eacnamaíoch an limistéir euro a chomhordú agus freastalaíonn Uachtarán Chruinniú Mullaigh an Limistéir Euro agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh ar na cruinnithe sin freisin. 

2009

An 1 Eanáir

Téann an tSlóvaic isteach sa limistéar euro

Is í an tSlóvaic an 16ú ball den limistéar euro.

An 19 Samhain

Toghadh Herman Van Rompuy mar Uachtarán ar an gComhairle Eorpach

Ag cruinniú neamhfhoirmiúil a bhí acu sa Bhruiséil an 19 Samhain 2009, chomhaontaigh Ceannairí Stáit nó Rialtais an Aontais Eorpaigh d'aon toil Herman Van Rompuy a cheapadh mar an chéad Uachtarán buan ar an gComhairle Eorpach.

An 1 Nollaig

Conradh Liospóin

Le teacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin, rinneadh struchtúr an Aontais Eorpaigh agus an bealach a bhfeidhmíonn sé a athchóiriú.

Méadaíodh an úsáid a bhaintear as vótáil trí thromlach cáilithe sa Chomhairle.

Faoin gConradh, is institiúid lánfheidhme í an Chomhairle Eorpach agus a hUachtarán féin aici. Roimhe sin, comhlacht neamhfhoirmiúil a bhí sa Chomhairle Eorpach agus ba phost neamh-oifigiúil é ceannaire na Comhairle Eorpaí. Bhí an ról sin ag Ceannaire Stáit nó Rialtais an Bhallstáit a raibh Uachtaránacht rothlach Chomhairle an Aontais Eorpaigh aige ag an am. 

An 1 Nollaig

Prótacal Uimh. 14 a ghabhann le Conradh Liospóin

Tháinig Prótacal Uimh. 14 a ghabhann le Conradh Liospóin, lena leagtar amach ról an Ghrúpa Euro, i bhfeidhm an 1 Nollaig 2009. Tiocfaidh Airí na mBallstát a bhfuil an euro mar airgeadra acu le chéile go neamhfhoirmiúil le plé a dhéanamh ar ábhair a bhaineann leis an airgeadra aonair agus toghfaidh siad uachtarán ar feadh tréimhse dhá bhliain go leith.

Leasaítear freisin le Conradh Liospóin rialacha Chomhairle an Aontais Eorpaigh ionas nach mbeidh ach comhaltaí den Ghrúpa Euro in ann vóta a chaitheamh nuair a bheidh Comhairle na nGnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais (ECOFIN) ag vótáil ar ábhair a bhaineann leis an limistéar euro amháin.

An 10-11 Nollaig

An Chomhairle Eorpach faoi chathaoirleacht Fredrik Reinfeldt

Den uair dheireanach, ba é Uachtarán nó Príomh-Aire an Bhallstáit a bhfuil Uachtaránacht uainíochta na Comhairle ina seilbh a rinne cathaoirleacht ar an gComhairle Eorpach.

Ba é Fredrik Reinfeldt, Príomh-Aire na Sualainne, a bhí mar chathaoirleach ar Chomhairle Eorpach mhí na Nollag 2009.

2011

An 1 Eanáir

Téann an Eastóin isteach sa limistéar euro

Is í an Eastóin an 17ú tír a théann isteach sa limistéar euro.

2012

Eanáir

Toghtar Uachtarán Mheitheal an Ghrúpa Euro

Is é Thomas Wieser atá mar Uachtarán ar Mheitheal an Ghrúpa Euro ó mhí Eanáir 2012 i leith, agus is é atá mar Uachtarán freisin ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais.

Comhlacht ullmhúcháin is ea Meitheal an Ghrúpa Euro ina dtugtar le chéile ionadaithe ó Bhallstáit an limistéir euro atá ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais, agus ionadaithe ón gCoimisiún Eorpach agus ón mBanc Ceannais Eorpach.   

An 1-2 Márta

An Conradh ar Chobhsaíocht, ar Chomhordú agus ar Rialachas san Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta

Ag an gcruinniú a bhí ag an gComhairle Eorpach an 1-2 Márta 2012, shínigh 25 cheannairí Eorpacha an Conradh ar Chobhsaíocht, ar Chomhordú agus ar Rialachas (TSCG) san Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta.  

Tháinig an Conradh i bhfeidhm an 1 Eanáir 2013 agus cuireadh cruinniú Mullaigh an Limistéir Euro ar bhonn foirmiúil leis. Leagtar amach eagrú Chruinniú Mullaigh an Limistéir Euro agus ról a Uachtaráin in Airteagal 12 den Chonradh.

An 1 Márta

Atoghadh Herman Van Rompuy

Rinneadh Herman Van Rompuy a atoghadh don dara téarma mar Uachtarán ar an gComhairle Eorpach, ón 1 Meitheamh 2012 go dtí an 30 Samhain 2014.

An 10 Nollaig

Bronnadh Duais Nobel na Síochána ar an Aontas Eorpach

Bronnadh Duais Nobel na Síochána 2012 ar an Aontas Eorpach as ucht an tsíocháin, an t-athmhuintearas, an daonlathas agus cearta an duine san Eoraip a chur chun cinn.

Agus Duais Nobel na Síochána á bronnadh aige ar an Aontas, dúirt Coiste Nobel na hIorua go raibh a chinneadh bunaithe ar an ról cobhsaitheach a bhí ag an Aontas maidir leis an tsíocháin a chur i réim ar an mór-roinn, áit a mbíodh sé ina chogadh dearg tráth.

2013

An 21 Eanáir

Uachtarán an Ghrúpa Euro á thogadh

Toghadh Jeroen Dijsselbloem, arbh Aire Airgeadais na hÍsiltíre é, mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro. Is é an dara hUachtarán buan é ar an nGrúpa Euro ó bunaíodh an Grúpa sin.

An 14 Márta

Rialacha nós imeachta Chruinniú Mullaigh an Limistéir Euro

Tionóladh an chéad Chruinniú Mullaigh den Limistéar Euro ó tháinig an Conradh ar Chobhsaíocht, ar Chomhordú agus ar Rialachas san Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta (TSCG) i bhfeidhm an 14 Márta 2013. Glacadh rialacha maidir le Cruinnithe Mullaigh an Limistéir Euro a eagrú ag an gcruinniú sin.

An 1 Iúil

Tháinid an Chróit isteach san Aontas Eorpach

Is í an Chróit an dara tír ón iar-Iúgslaiv a tháinig isteach san Aontas, i ndiaidh na Slóivéine. 

Tá 28 mBallstát san Aontas Eorpach anois.

2014

An 1 Eanáir

Téann an Laitvia isteach sa limistéar euro

Is í an Laitvia an 18ú ball den limistéar euro.

An 1 Nollaig

Thosaigh Donald Tusk mar Uachtarán na Comhairle Eorpaí

Ghabh Donald Tusk ionad Herman VAN ROMPUY mar Uachtarán na Comhairle Eorpaí. Mairfidh a théarma ón 1 Nollaig 2014 go dtí an 31 Bealtaine 2017.

2015

An 1 Eanáir

Tháinig an Liotuáin isteach sa limistéar euro

Tá 19 mball sa limistéar euro anois: An Bheilg, an Chipir, an Eastóin, Éire, an Fhionlainn, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Ghréig, an Iodáil, an Ísiltír, an Laitvia, an Liotuáin, Lucsamburg, Malta, an Ostair, an Phortaingéil, an tSlóvaic, an tSlóivéin agus an Spáinn.

An 22 Meitheamh

Cruinniú Mullaigh Urghnách maidir leis an nGréig

Bhuail ceannairí an Aontais le chéile chun tuairimí a phlé maidir leis an nGréig an 22 Meitheamh 2015. Dúirt Uachtarán Chruinniú Mullaigh an Limistéir Euro, Donald Tusk, gur céim chun cinn é na moltaí is déanaí atá déanta ag rialtas na Gréige, ach go gcaithfidh na hinstitiúidí iad a mheas a thuilleadh fós.

An 12 Iúil

Tháinig ceannairí an limistéir euro ar chomhaontú maidir leis an nGréig

Tá siad réidh chun tús a chur le caibidlíocht maidir le clár cúnaimh airgeadais an tSásra Eorpaigh um Chobhsaíocht (SEC) don Ghréig, ach ní mór ar dtús an comhaontú a fhormheas ag Parlaimint na Gréige agus na Parlaimintí náisiúnta eile. Tar éis na nósanna imeachta náisiúnta, tabharfaidh an Grúpa Euro an chaibidlíocht chun cinn.

An 13 Iúil

Toghadh Jeroen Dijsselbloem mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro don dara téarma

Athcheapadh Jeroen Dijsselbloem mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro don dara téarma de 2.5 bliana. 

2017

9 Márta

Atoghadh Donald Tusk mar Uachtarán ar an gComhairle Eorpach

Atoghadh Donald Tusk mar Uachtarán ar an gComhairle Eorpach don dara téarma dhá bhliain go leith, ón 1 Meitheamh 2017 go dtí an 30 Samhain 2019.

29 Márta

Gníomhachtaíonn an Ríocht Aontaithe Airteagal 50 go foirmiúil leis an Aontas a fhágáil

Tar éis thoradh an reifrinn sa Ríocht Aontaithe ar an 23 Meitheamh 2016, inar vótáil saoránaigh na Ríochta Aontaithe i bhfabhar an tAontas Eorpach a fhágáil, thug an Ríocht Aontaithe fógra foirmiúil don Chomhairle Eorpach go raibh sé ar intinn aici an tAontas a fhágáil.

Ghlac an Chomhairle Eorpach ráiteas maidir leis an bhfógra ón Ríocht Aontaithe.

Is oth linn go bhfuil an Ríocht Aontaithe leis an Aontas Eorpach a fhágáil ach táimid faoi réir don phróiseas atá le leanúint anois againn. (...) Sa chaibidlíocht sin, gníomhóidh an tAontas mar aon agus cosnóidh sé leasanna an Aontais. Is é an chloch is mó a bheidh ar ár bpaidrín againn an éiginnteacht a chothaigh cinneadh na Ríochta Aontaithe, do shaoránaigh, do ghnólachtaí agus do na Ballstáit, a laghdú oiread agus is féidir.

An Chomhairle Eorpach, 29 Márta 2017