Céard atá á dhéanamh ag an Aontas Eorpach maidir leis an athrú aeráide?

Is saincheist thábhachtach dhomhanda é an t-athrú aeráide. Mura ngníomhófar chun astaíochtaí gás ceaptha teasa domhanda a laghdú, tá gach cosúlacht ar an scéal go méadóidh an téamh domhanda breis is 2°C os cionn leibhéil réamhthionsclaíocha, agus d'fhéadfadh sé méadú oiread agus 5°C faoi dheireadh an chéid. Ba mhór an tionchar a bheadh aige sin ar thírdhreach an domhain agus ar leibhéil na farraige. 

Spriocanna 20-20-20

Leagtar amach trí phríomhchuspóir do 2020 sa chéad phacáiste AE de bhearta aeráide agus fuinnimh:

  • laghdú 20% ar astaíochtaí gás ceaptha teasa
  • an chionroinnt fuinneamh inathnuaite a mhéadú go 20%
  • feabhsú 20% ar éifeachtúlacht fuinnimh a bhaint amach

Tugtar 'spriocanna 20-20-20' orthu sin.

Is ábhar tosaíochta don Aontas mar sin an ghníomhaíocht chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a chiorrú. Go háirithe, tá ceannairí an Aontais meáite ar gheilleagar ísealcharbóin a bheadh fíor-éifeachtúil ó thaobh fuinnimh de a chothú san Eoraip. Tá sprioc leagtha amach ag an Aontas dó féin go laghdóidh sé astaíochtaí ceaptha teasa 80-95% faoi 2050 le hais leibhéil 1990.

Glacadh an chéad phacáiste AE de bhearta aeráide agus fuinnimh in 2008 agus leagtar síos ann spriocanna do 2020. Tá dul chun cinn maith á dhéanamh ag an Aontas i dtreo na spriocanna sin, ach d'fhonn tuilleadh cinnteacht a thabhairt d'infheisteoirí, tá gá le creat comhtháite chun an tréimhse go 2030 a chlúdach. D'fhormhuinigh an tAontas mar sin creat aeráide agus fuinnimh 2030, lena leagtar amach spriocanna nua agus gníomhaíochtaí beartais don tréimhse 2020-2030.

Is sínitheoirí le Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) agus le Prótacal Kyoto agus le Comhaontú nua Pháras maidir leis an athrú aeráide iad an tAontas Eorpach agus na 28 mBallstát. 

Ról na Comhairle

Tá roinnt saincheisteanna faoi chaibidil faoi láthair i réimse an athrú aeráide mar a bhfuil ról tábhachtach ag an gComhairle.

1. Creat aeráide agus fuinnimh 2030

Leagtar amach sa chreat aeráide agus fuinnimh 2030 creat beartais do bheartais aeráide agus fuinnimh an Aontais sa tréimhse 2020-2030. Tá roinnt beart agus spriocanna ann chun féachaint leis go mbeidh geilleagar agus córas fuinnimh an Aontais níos iomaíche, níos sláine agus níos inbhuanaithe. Dírítear leis an gcreat ar infheistíocht i dteicneolaíochtaí glasa a spreagadh chomh maith, lena gcruthófaí poist agus lena neartófaí iomaíochas na hEorpa. 

2. STA AE agus athchóiriú a dhéanamh uirthi

Cuireadh céim AE maidir le trádáil astaíochtaí (STA AE) ar bun chun laghdú na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a chur chun cinn ar bhealach a bheadh éifeachtach ó thaobh costais de agus éifeachtúil ó thaobh an gheilleagair de. Cuireann sí teorann le méid na ngás ceaptha teasa a fhéadfaidh earnálacha áirithe tionsclaíocha a astú. Tá caidhp ar na lamháltais astaíochta ar leibhéal atá leagtha síos ag an Aontas, agus faigheann cuideachtaí lamháltais aonair nó féadfaidh siad iad a cheannach. 

De bharr na géarchéime eacnamaíche is lú éileamh atá ar na liúntais sin, rud a chuir le barrachas mór margaidh. Chun aghaidh a thabhairt air sin, tháinig an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa ar chomhaontú le déanaí maidir le togra go gcruthófaí cúltaca cobhsaíochta margaidh do STA AE. Is é is aidhm don chúltaca cobhsaíochta margaidh go mbeadh an scéim in ann míchothromaíochtaí a sheasamh idir soláthar agus éileamh na lamháltas astaíochta. Bunófar é in 2018 agus feidhmeoidh sé ón 1 Eanáir 2019 ar aghaidh.

Chuir an Coimisiún togra eile le haghaidh athbhreithniú cuimsitheach ar STA AE. Is í an aidhm atá ann a chinntiú go bhfanfaidh an STA ar an mbealach is éifeachtúla agus is cost-éifeachtaí chun astaíochtaí AE a laghdú le linn na ndeich mbliana atá amach romhainn. Is é atá sa togra freisin an chéad chéim reachtach nithiúil i dtreo thiomantas an Aontais a chur chun feidhme maidir le astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 40% ar a laghad ar bhonn intíre faoi 2030.

3. Comhaontuithe idirnáisiúnta maidir leis an athrú aeráide

comhar agus gníomhaíocht ar leibhéal idirnáisiúnta tábhachtach toisc gur fadhb dhomhanda é an t-athrú aeráide. Dá bhrí sin, rinne an tAontas gach iarracht an chaibidlíocht idirnáisiúnta ar an athrú aeráide a thabhairt chun cinn. Bhí sé ar cheann de na príomhpháirtithe i bhforbairt Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) agus Phrótacal Kyoto agus le gairid Comhaontú Pháras maidir leis an athrú aeráide.