Aontas fuinnimh don Eoraip

Le pacáiste fuinnimh an Aontais, dírítear ar fhuinneamh inacmhainne, slándaingnithe agus inbhuanaithe a áirithiú don Eoraip agus dá saoránaigh. Tá bearta sonracha ann do chúig réimse lárnacha, slándáil fuinnimh, éifeachtúlacht fuinnimh agus dícharbónú san áireamh.

Arna mholadh ag an gCoimisiún Eorpach in 2015, is ar thrí cholún atá pacáiste fuinnimh an Aontais bunaithe:

  • creatstraitéis ina leagtar amach na spriocanna agus na céimeanna nithiúla don aontas fuinnimh
  • Fís an Aontais le haghaidh chomhaontú domhanda Pháras maidir leis an athrú aeráide
  • plean chun an sprioc 10% den idirnascadh leictreachais a bhaint amach faoi 2020

Fuinneamh an Aontais Eorpaigh i bhfigiúirí

  • allmhairíonn an tAontas 53% den fhuinneamh uile a úsáideann sé
  • tá 6 Bhallstát ag brath ar sholáthróir seachtrach amháin le haghaidh an gháis uile a allmhairítear chucu
  • tá 75% den tithíocht san Aontas neamhéifeachtúil ó thaobh fuinnimh de
  • tá 94% den earnáil iompair ag brath ar tháirgí ola, agus allmhairítear 90% de na táirgí sin
  • tá praghsanna mórdhíola leictreachais agus praghsanna gáis 30%, agus os cionn 100%, faoi seach, níos airde ná mar atá sna Stáit Aontaithe

    Foinse: An Coimisiún Eorpach

Cén fáth a bhfuil sé uainn?

Cuideoidh an t-aontas fuinnimh le dlús a chur faoi gheilleagar an Aontais, faoi shlándáil an Aontais agus faoin tiomantas atá aige an t-athrú aeráide a chomhrac.

Ní mór don Aontas a chuid caiteachais ar allmhairí fuinnimh a laghdú. Cosnaíonn siad thart ar EUR 400 billiún gach bliain, rud a fhágann gurb é an tAontas Eorpach an t-allmhaireoir fuinnimh is mó ar domhan. Thairis sin, bíonn go leor Ballstát ag brath go mór ar líon teoranta soláthróirí. Fágann sé sin go bhfuil na Ballstáit sin leochaileach i gcás ina mbeadh briseadh sa soláthar fuinnimh.

Ina theannta sin, tá ar an Aontas spriocanna chreat aeráide agus fuinnimh 2030 a chomhlíonadh, atá dírithe ar bhreoslaí iontaise agus ar astaíochtaí gás ceaptha teasa.

Ar a bharr sin, ní mór don Aontas Eorpach bonneagar fuinnimh atá ag dul in aois a nuachóiriú, agus a chuid margaí fuinnimh a chomhtháthú go hiomlán agus comhordú a áirithiú maidir le praghsanna náisiúnta an fhuinnimh.

Agus aontas fuinnimh á chur ar bun atá go hiomlán feidhmiúil cuirfear rogha níos mó agus praghsanna níos ísle ar fáil do thomhaltóirí agus gnóthaí an Aontais.

2017

9 Deireadh Fómhair

Rialachán maidir le slándáil an tsoláthair gáis glactha ag an gComhairle

I ndiaidh don Chomhairle é a ghlacadh, tiocfaidh an rialachán athbhreithnithe maidir le bearta chun slándáil an tsoláthair gáis a chosaint i bhfeidhm ceithre lá tar éis a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Is é is cuspóir ginearálta an rialacháin slándáil fuinnimh an Aontais Eorpaigh a atreisiú, spleáchas an Aontais ar thíortha eile do sholáthairtí fuinnimh a laghdú, agus a chur ar chumas an Aontais déileáil, ar bhealach níos gasta agus níos éifeachtúla, le haon ghéarchéim i dtaca le soláthar fuinnimh.

Beidh sé ina chuidiú chun margadh inmheánach fuinnimh, a fheidhmíonn ar bhealach níos fearr, a bhaint amach.

Ina theannta sin, beidh sé ina chabhair chun níos mó iontaoibh agus dlúthpháirtíochta a chothú san Aontas féin agus lena chomhpháirtithe ón gcomhphobal fuinnimh.

26 Aibreán

Rialachán maidir le lipéadú éifeachtúlachta fuinnimh glactha ag an gComhairle

Leis an rialachán nua maidir le lipéadú éifeachtúlachta fuinnimh, beidh feasacht níos fearr ag custaiméirí ar éifeachtúlacht fuinnimh agus tomhaltas fuinnimh a gcuid fearais teaghlaigh. A bhuí leis sin, beidh siad in ann costais fuinnimh a laghdú agus rannchuidiú le héileamh ar fhuinneamh a mhaolú.

Is é mórsprioc an rialacháin a áirithiú go mbainfear amach príomhspriocanna 2020 an Aontais Eorpaigh agus spriocanna 2030 i ndáil leis an aeráid agus leis an bhfuinneamh.

Bhí na hairí den tuairim, a bheag nó a mhór, go mbeadh tairbhí móra le baint – ó thaobh comhshaoil agus fuinnimh de – as an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

Mar sin féin, tharraing roinnt Ballstát aird ar dhálaí náisiúnta ar leith agus ar a thábhachtaí atá sé bearta fadtéarmacha a seoladh cheana a chur san áireamh i ndiaidh 2020.

Chomhaontaigh an Chomhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh a seasamh maidir le dhá threoir athbhreithnithe freisin:

  • maidir le héifeachtúlacht fuinnimh mhéadaithe chun dul chun cinn a dhéanamh i leith spriocanna an Aontais i dtaca leis an aeráid agus leis an bhfuinneamh
  • maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh - chun tuilleadh fuinnimh a chaomhnú agus dálaí maireachtála a fheabhsú.

24 Aibreán

Comhaontú sealadach maidir le slándáil an tsoláthair gáis

Tháinig an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa ar chomhaontú sealadach i dtaca le rialachán athbhreithnithe maidir le bearta chun slándáil an tsoláthair gáis a chosaint.

Is iad seo a leanas príomhghnéithe nua an rialacháin:

  • comhar agus comhordú réigiúnach níos fearr bunaithe ar ghrúpaí Ballstát rioscabhunaithe
  • pleananna réigiúnacha um bearta coisctheacha agus pleananna éigeandála réigiúnacha, chomh maith le measúnaithe riosca réigiúnacha, is iad na Ballstáit a dhéanfaidh iad a ullmhú
  • sásra dlúthpháirtíochta maidir le matalaing
  • níos mó faireachán arna dhéanamh ar na forálacha sna conarthaí soláthair gáis
  • oibleagáidí sonracha Bhallstáit an Aontais maidir leis an gcomhphobal fuinnimh, chomh maith le cumhachtaí an Choimisiúin comhordú a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an chreata dhlíthiúil idir an tAontas agus an comhphobal fuinnimh

27 Feabhra

Fuinneamh Glan do gach Eorpach

Léirigh na hairí a dtuairimí tosaigh i ndáil le pacáiste reachtach an Choimisiúin “Fuinneamh Glan do gach Eorpach”. Trí phríomhsprioc atá leis an tionscnamh sin:

  • tús áite a thabhairt don éifeachtúlacht fuinnimh
  • ceannaireacht dhomhanda a bhaint amach i dtaca le cineálacha fuinnimh in-athnuaite
  • margadh cóir a thabhairt do thomhaltóirí

Tá tograí maidir le réimsí tábhachtacha amhail dearadh mhargadh an leictreachais, éifeachtúlacht fuinnimh, slándáil an tsoláthair, foinsí fuinnimh inathnuaite, agus rialacha rialachais san áireamh i bpacáiste an fhuinnimh ghlain.

Is é aidhm fhoriomlán na straitéise geilleagar an Aontais Eorpaigh a athrú ó bhonn le go bhfeidhmeodh sé mar gheilleagar íseal-charbóin faoi 2030. Thug na hairí ar aird a thábhachtaí atá an reachtaíocht seo agus chuir siad i dtreis go gcaithfear dul chun cinn a dhéanamh maidir leis na tograí go léir.

2016

5 Nollaig

Phléigh an Chomhairle Fuinnimh slándáil an tsoláthair gáis

Phléigh an Chomhairle dréachtrialachán maidir le bearta chun slándáil an tsoláthair gáis a chosaint ar fud an Aontais.

Is é is aidhm don rialachán creat réigiúnach costéifeachtach de chuid an Aontais a bhunú a bheidh in ann an tionchar a d’fhéadfadh a theacht as briseadh sa soláthar gáis a laghdú. Tháinig airí an Aontais ar chomhréiteach maidir leis na príomh-shaincheisteanna:

  • comhar réigiúnach: bunaithe ar ghrúpaí Ballstát a sainaithníodh ar bhonn na bpríomhrioscaí do sholáthar gáis an Aontais
  • malartú faisnéise: thabharfaí fógra don Choimisiún Eorpach agus do na húdaráis náisiúnta faoi chonarthaí fadtéarmacha i dtír de chuid an Aontais lena gcuirtear 40% nó níos mó den tomhaltas bliantúil gáis ar fáil
  • an dlúthpháirtíocht: féadfaidh na Ballstáit difríochtaí náisiúnta a chur san áireamh agus cúiteamh á ríomh acu

20-21 Deireadh Fómhair

D’iarr an Chomhairle Eorpach go dtabharfaí chun críche an aontais fuinnimh

D’iarr an Chomhairle Eorpach go dtabharfaí chun críche an aontais fuinnimh agus go gcuirfí chun feidhme faoi 2018 é.

6-7 Meitheamh

Seasamh maidir le malartú faisnéise do shocruithe fuinnimh

Chomhaontaigh an Chomhairle cur chuige ginearálta faoi dhréachtchinneadh lena mbunaítear sásra chun faisnéis i ndáil le comhaontuithe idirnáisiúnta fuinnimh idir na Ballstáit agus tíortha nach bhfuil san Aontas a mhalartú.

Tá an tionscnamh sin ar cheann de bhunchlocha straitéis an aontais fuinnimh. Tá sé mar aidhm leis an méid a leanas a dhéanamh:

  • feabhas a chur ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh fuinnimh
  • cur leis an trédhearcacht agus leis an gcomhsheasmhacht i gcaidrimh sheachtracha fuinnimh an Aontais
  • seasamh caibidlíochta an Aontais le tríú tíortha a neartú

Phléigh an Chomhairle, freisin, an togra le haghaidh rialachán athbhreithnithe maidir le slándáil an tsoláthair gáis a chosaint tríd an tionchar a íoslaghdú a bheadh ag aon bhriseadh a d'fhéadfadh bheith sa soláthar. Tá sé mar aidhm leis na bearta gaolmhara an comhar idir na Ballstáit a fheabhsú. Tá a bhfuil bainte amach ag an margadh inmheánach fuinnimh mar bhonn leo. Seo a leanas na príomhathruithe atá beartaithe:

  • comhar agus comhordú níos fearr a bhunú ar bhonn réigiúnach
  • gníomhaíocht choisctheach réigiúnach agus pleananna éigeandála réigiúnacha, mar aon le measúnuithe riosca réigiúnacha
  • prionsabal nua dlúthpháirtíochta i gcás matalang
  • oibleagáidí níos déine le háirithiú go mbeidh fáil ar an mbonneagar riachtanach

17-18 Márta

Gealltanas maidir le hastaíochtaí gáis cheaptha teasa an Aontais a laghdú

Leag an Chomhairle Eorpach béim ar ghealltanas an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa san Aontas féin a ísliú.

Gheall ceannairí an Aontais cion an fhuinnimh inathnuaite a mhéadú agus éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú freisin, faoi mar a comhaontaíodh ag an gComhairle Eorpach i mí Dheireadh Fómhair 2014.

2015

17-18 Nollaig

Rinne an Chomhairle Eorpach measúnú ar an dul chun cinn maidir leis an aontas fuinnimh

Rinne an Chomhairle Eorpach measúnú ar an dul chun cinn maidir leis an aontas fuinnimh agus d’iarr an méid seo a leanas:

  • go ndéanfaí na tograí reachtacha ábhartha a thíolacadh go pras i gcomhréir leis an treoir a thug sí roimhe seo
  • go gcuirfí chun feidhme go hiomlán an reachtaíocht maidir le fuinneamh inathnuaite, éifeachtúlacht fuinnimh agus bearta eile, amhail feabhas a chur ar na deiseanna infheistíochta, d’fhonn sprioc na bliana 2020 a bhaint amach
  • go ndéanfaí straitéis chomhtháite maidir le taighde, nuálaíocht agus iomaíochas a ullmhú

12 Nollaig

An t-athrú aeráide: Comhaontú Pháras bainte amach

Le linn Chomhdháil Pháras maidir leis an athrú aeráide, a bhí ar siúl ón 30 Samhain go dtí an 12 Nollaig, thángthas ar chomhaontú nua domhanda maidir leis an athrú aeráide.

Áirítear sa chomhaontú plean gníomhaíochta chun an téamh domhanda a choinneáil 'go mór' faoi bhun 2°C agus gealltanas go dtabharfar móriarracht faoina theorannú - a thuilleadh - do 1.5°C.

26 Samhain

Dul chun cinn maidir leis an rialachas agus leis an éifeachtúlacht fuinnimh

Ghlac an Chomhairle conclúidí maidir le struchtúr rialachais an Aontais Fuinnimh. Tá rún aici treoir a thabhairt don Choimisiún ina chuid oibre.

Leis an gcóras rialachas, déantar faireachán ar dhul chun cinn comhchoiteann na Aontais i dtreo spriocanna fuinnimh agus aeráide an Aontais a bhaint amach. Tá cúig réimse leathana ann:

  • an tslándáil fuinnimh, an dlúthpháirtíocht agus an mhuinín
  • an margadh inmheánach fuinnimh
  • laghdú ar an éileamh fuinnimh tríd an éifeachtúlacht fuinnimh
  • dícharbónú an gheilleagair
  • taighde, an nuálaíocht agus an t-iomaíochas

Ghlac airí an Aontais cur chuige ginearálta maidir le dréachtrialachán lena leagtar síos creat i gcomhair lipéadú éifeachtúlachta fuinnimh.

Cabhraíonn lipéid fuinnimh le tomhaltóirí táirgí atá tíosach ar fhuinneamh a roghnú. Lena chois sin, cuireann siad leis an laghdú foriomlán ar an éileamh ar fhuinneamh ar leibhéal an Aontais trí cheadú do chustaiméirí cinntí eolasacha a dhéanamh.

Príomhchuspóir an togra is ea tacú leis an nuálaíocht agus le táirgeadh táirgí a bhfuil éifeachtúlacht fuinnimh níos mó acu.

8 Meitheamh

Conclúidí maidir le cur chun feidhme an aontais fuinnimh

Ghlac an Chomhairle conclúidí maidir le cur chun feidhme na creatstraitéise don aontas fuinnimh.

Díríodh iontu ar an mbealach is fearr le fuinneamh slán, inbhuanaithe agus inacmhainne a chur ar fáil do thomhaltóirí, idir theaghlaigh agus ghnólachtaí. Moladh iontu freisin go spreagfaí an infheistíocht is gá in earnáil an fhuinnimh.

Bhí na hairí ar aon intinn maidir le gnéithe riachtanacha bheartas fuinnimh an Aontais:

  • bealaí agus foinsí éagsúla soláthair
  • an comhar réigiúnach
  • an margadh fuinnimh
  • forbairt bonneagair

Rinne na hairí fuinnimh cur chun feidhme na straitéise um shlándáil fuinnimh a mheas freisin agus phléigh siad mar a fhorbrófaí an straitéis amach anseo, go háirithe i dtaca le slándáil an tsoláthair.

19-20 Márta

Slándáil fuinnimh agus trédhearcacht pléite ag an gComhairle Eorpach

Chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach na chéad chéimeanna i ndáil le bunú an aontais fuinnimh. Bhí an plé a bhí ag ceannairí an Aontais dírithe ar shlándáil fuinnimh agus ar an trédhearcacht. Dá réir sin, ba cheart an méid a leanas a bheith fíor faoi gach conradh gáis:

  • go mbeadh sé i gcomhréir le dlí an Aontais
  • go mbeadh sé níos trédhearcaí
  • nach mbeadh tionchar diúltach aige ar shlándáil fuinnimh na hEorpa

Chomhaontaigh cinn stáit agus rialtais an Aontais straitéisí nuálacha a fhorbairt do ghlúin nua de chineálacha fuinnimh in-athnuaite, éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú, agus dlús a chur le taidhleoireacht aeráide an Aontais ar mhaithe le Comhaontú rathúil Pháras.

6 Márta

Togra maidir leis an aontas fuinnimh ar an mbóthar ceart

Phléigh airí comhshaoil an Aontais na gnéithe de Phacáiste an Aontais Fuinnimh a bhain leis an mbeartas aeráide, go háirithe dícharbónú an gheilleagair.

Thug na hairí le fios gur cheart dícharbónú a bheith mar chuid de chreat beartais 2030 don aeráid agus don fhuinneamh, a chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach cheana féin i mí Dheireadh Fómhair 2014.

Tháinig na hairí ar chomhaontú maidir leis an ról lárnach atá ag an gcóras trádála astaíochtaí (ETS) chun cuspóir laghdaithe astaíochtaí 2030 an Aontais a bhaint amach.

Thug torthaí dhíospóireachtaí na n-airí comhshaoil ionchur leathan don phlé maidir leis an aontas fuinnimh ag an gComhairle Eorpach, 19-20 Márta.

5 Márta

An chéad phlé faoin bpacáiste maidir leis an aontas fuinnimh

Bhí malartú tuairimí ag an gComhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh (TTE) maidir le togra ón gCoimisiún Eorpach le haghaidh chreat straitéiseach an aontais fuinnimh. Phléigh na hairí saincheisteanna, go háirithe, amhail an méid seo a leanas:

  • an tslándáil fuinnimh
  • bailchríoch a chur ar an margadh inmheánach fuinnimh
  • éifeachtúlacht fuinnimh
  • dícharbónú an gheilleagair
  • an t-iomaíochas

Bhí na hairí cáiréiseach faoin trédhearcacht a mhéadú i gcás na gconarthaí a bhain le comhaontuithe idir-rialtasacha agus le soláthar trachtála. Chuir siad i bhfáth freisin gur ghá cumhachtaí náisiúnta na mBallstát a urramú maidir leis na cinntí a bhain leis an bhfuinneamh.

Ina theannta sin, thionóil an Chomhairle díospóireacht bheartais faoi na forbairtí agus faoi na tosaíochta do bhonneagar an fhuinnimh.

25 Feabhra

An togra maidir leis an Aontas Fuinnimh curtha chun cinn ag an gCoimisiún Eorpach

Tá sé mar aidhm le pacáiste an Choimisiúin Eorpaigh maidir leis an Aontas Fuinnimh an margadh aonair fuinnimh a chur i gcrích agus ag an am céanna táirgeadh, iompar agus tomhaltas fuinnimh san Eoraip a athchóiriú.

Tá trí ‘theachtaireacht’ san áireamh leis an bpacáiste:

  • creatstraitéis don Aontas Fuinnimh gona spriocanna agus gona chéimeanna nithiúla
  • na bearta is gá chun an sprioc 10% den idirnascadh trasteorann leictreachais a bhaint amach faoi 2020
  • fís an Aontais Eorpaigh i leith Chomhdháil Pháras maidir leis an Athrú Aeráide atá le bheith ar siúl idir an 30 Samhain agus an 12 Nollaig 2015

2014

18 Nollaig

Togra maidir leis an aontas fuinnimh iarrtha ag ceannairí an Aontais

Tá iarrtha ag ceannairí an Aontais ar an gCoimisiún Eorpach togra a eisiúint le haghaidh aontas fuinnimh Eorpach chun líonraí a nascadh thar teorannacha, slándáil fuinnimh na hEorpa a fheabhsú, agus astaíochtaí na hEorpa a laghdú.

23-24 Deireadh Fómhair

Creat beartais 2030 don aeráid agus don fhuinneamh

Chuir an Chomhairle Eorpach i bhfáth go láidir go ndéanfaí aontas fuinnimh a chruthú a chuirfeadh fuinneamh inacmhainne, slándaingnithe agus inbhuanaithe ar fáil.

Ag an am céanna, mhol sí tuilleadh beart chun spleáchas an Aontais ar fhuinnimh a laghdú agus chun slándáil an tsoláthair fuinnimh dá sholáthairtí leictreachais agus gáis a mhéadú.

Tháinig ceannairí an Aontais ar chomhaontú maidir le creat beartais 2030 don aeráid agus don fhuinneamh. D’fhormhuinigh siad ceithre sprioc:

  • cuspóir ceangailteach ar an Aontas Eorpach astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 40% faoi 2030, le hais leibhéal 1990
  • sprioc 27% ar a laghad le haghaidh cionroinnt an fhuinnimh inathnuaite a bheidh á hídiú sa bhliain 2030
  • feabhsú 27% ar éifeachtúlacht fuinnimh
  • bailchríoch a chur ar an margadh inmheánach fuinnimh

26-27 Meitheamh

An Chomhairle Eorpach: Cuspóir straitéiseach an Aontais is ea an t-aontas fuinnimh

Aontas Fuinnimh a chruthú ar cheann de na cúig phríomhchuspóir a leag an Chomhairle Eorpach amach sa chlár oibre straitéiseach Eorpach, ina leagtar amach tosaíochtaí an Aontais sna blianta amach romhainn.

Tá trí chuid ag gabháil le cuspóir an Aontais Fuinnimh:

  • fuinneamh inacmhainne a chur ar fáil do ghnólachtaí agus do thomhaltóirí
  • fuinnimh a chinntiú do thíortha uile an Aontais trí spleáchas an Aontais ar an bhfuinneamh a laghdú
  • níos mó fuinneamh glas a ghiniúint agus leanúint den chomhrac i gcoinne an athraithe aeráide