Treoirlínte straitéiseacha le haghaidh an cheartais agus gnóthaí baile

Socraítear i gConradh Liospóin gur gá gurb éard a bheidh san Aontas Eorpach limistéar saoirse, slándála agus ceartais, ina ndéanfar cearta bunúsacha a urramú go hiomlán. Chun sin a bhaint amach, cuireann sé de chúram ar an gComhairle Eorpach na treoirlínte straitéiseacha a shainiú don phleanáil reachtach agus oibríochtúil laistigh den limistéar sin. Cuimsítear leis na treoirlínte gnéithe amhail rialú teorann, beartas imirce agus tearmainn, agus comhar póilíneachta agus comhar breithiúnach.

I mí an Mheithimh 2014, shainigh an Chomhairle Eorpach na treoirlínte straitéiseacha sa limistéar saoirse, slándála agus ceartais do na blianta atá le teacht. Tá na treoirlínte sin ag teacht leis na tosaíochtaí a leagtar amach sa chlár oibre straitéiseach don Aontas, a glacadh i mí an Mheithimh chomh maith. Leis na treoirlínte sin, cuirtear leis an dul chun cinn a baineadh amach le clár Stócólm, an clár ilbhliantúil maidir le ceartas agus gnóthaí baile do na blianta 2010-2014.

Déanfar athbhreithniú meántéarmach ar na treoirlínte sin sa bhliain 2017.

Na mionsonraí

Tar éis Conradh Liospóin a ghlacadh, dhírigh an tAontas ar reachtaíocht a fhorbairt d'fhonn creat dlíthiúil láidir a thógáil le haghaidh ceartais agus gnóthaí baile. Glacadh na treoirlínte straitéiseacha i mí an Mheithimh 2014 agus tá béim á leagan anois ar na hionstraimí dlí agus na bearta beartais atá ann cheana a chur chun feidhme agus a chomhdhlúthú. Sa chaoi sin, léirítear leis na treoirlínte straitéiseacha gur gá:

  • na bearta atá i bhfeidhm a chur chun feidhme go seasta agus go héifeachtach
  • an comhar a threisiú
  • ról ghníomhaireachtaí an Aontais a fheabhsú
  • acmhainneacht na dteicneolaíochtaí nua a fhiosrú

Chuir an Chomhairle Eorpach in iúl freisin gur gá an nasc idir beartais inmheánacha agus sheachtracha an Aontais a fheabhsú. Is gá aghaidh a thabhairt ar réimsí ar nós cúrsaí imirce agus tearmainn, an fhrithsceimhlitheoireacht agus cosaint sonraí pearsanta, réimsí a bhfuil gné dhomhanda ag baint leo, laistigh den Aontas agus i gcaidreamh le tríú tíortha.

Maille leis na gnéithe ginearálta sin, sonraítear sna treoirlínte straitéiseacha, freisin, na príomhthosaíochtaí do na réimsí éagsúla ceartais agus gnóthaí baile.

1. Cearta bunúsacha a chosaint agus a chur chun cinn

Ní mór don Aontas a áirithiú go ndéanfar cearta bunúsacha a chosaint agus a chur chun cinn, laistigh den Aontas agus lasmuigh de. I measc na gceart sin, tugadh aird ar leith ar chosaint sonraí. Ba é ceann de na spriocanna a leagtar amach sna treoirlínte straitéiseacha creat ginearálta maidir le cosaint sonraí a ghlacadh. Tháinig an creat nua seo i bhfeidhm i mí na Bealtaine 2016.

2. Imirce, tearmann agus teorainneacha

Ba iad na príomhspriocanna a leagadh síos sa réimse seo:

  • barrfheabhas a chur ar na tairbhí a d'fhéadfaí a thabhairt don Aontas leis an imirce dhleathach
  • cosaint a thabhairt dóibh siúd a bhfuil gá acu léi
  • dul i ngleic leis an imirce neamhdhleathach, agus na himircigh sin a bhíonn ag iarraidh an Eoraip a bhaint amach a shábháil ar a mbás

Caithfear sin a dhéanamh agus aird á tabhairt ar na prionsabail maidir leis an dlúthpháirtíocht agus comhroinnt na freagrachta.

An imirce dhleathach

Chun dul i ngleic leis an dúshlán a bhaineann le daonra atá ag dul in aois, b'fhearrde an Eoraip go mbeadh sí ina ceann scríbe tarraingteach don tallann i gcónaí agus na deiseanna a ghabhann leis an imirce dhleathach a uasmhéadú. Iarrtar ar na Ballstáit, sna treoirlínte straitéiseacha, plé a dhéanamh leis an bpobal gnó agus le comhpháirtithe sóisialta eile, agus rialacha soiléire, éifeachtúla agus beartais ghníomhacha lánpháirtíochta a ghlacadh.

Tearmann

Tá an tAontas tiomanta don chosaint idirnáisiúnta agus tá gá, dá bharr, le beartas láidir Eorpach maidir le tearmann. Tá trasuí agus cur chun feidhme an Chomhchórais Eorpaigh Tearmainn ar cheann de na príomhthosaíochtaí a leagtar amach sna treoirlínte straitéiseacha. Dá bharr sin, beidh an deis ag iarrthóirí tearmainn ar deireadh na ráthaíochtaí céanna nós imeachta agus an chosaint chéanna nós imeachta a bheith acu i ngach aon tír san Aontas.

D'iarr an Chomhairle Eorpach freisin ról treisithe don Oifig Tacaíochta Eorpach do Chúrsaí Tearmainn (EASO), gníomhaireacht de chuid an Aontais atá i gceannas ar chomhar a fheabhsú agus ar thacú leis na Ballstáit i dtaca le cúrsaí tearmainn.

An imirce neamhdhleathach

Maidir le ceist na himirce neamhdhleathaí, iarrtar sna treoirlínte straitéiseacha go rachfaí i ngleic le bunchúiseanna an fheiniméin seo agus le sreafaí imirce. Maidir leis an dá ghné sin, tá ról bunúsach ag comhar le tíortha tionscnaimh agus idirthurais na n-imirceach. Déantar an comhar seo maidir le ceisteanna imirceacha a shainiú sa chur chuige domhanda i leith na himirce agus na soghluaisteachta, creat an Aontais don idirphlé agus don chomhar le tíortha tionscnaimh, tíortha idirthurais agus tíortha cinn scríbe lasmuigh den Aontas.

Is iad seo a leanas na príomhchuspóirí a leag an Chomhairle Eorpach amach maidir le himirce neamhdhleathach:

  • cláir réigiúnacha cosanta a neartú agus a leathnú
  • aghaidh a thabhairt go feidhmiúil leis an smuigleáil agus leis an ngáinneáil ar dhaoine
  • beartas coiteann, éifeachtach um fhilleadh a bhunú

Teorainneacha agus víosaí

In éagmais rialuithe teorann inmheánaí ar bith agus de réir mar atá líon na dtaistealaithe chuig an Aontas ag dul i méid, tá gá le bainistiú éifeachtúil, nua-aimseartha ar theorainneacha seachtracha coiteanna an Aontais. Iarrann an Chomhairle Eorpach:

  • go ndéanfar bainistiú na dteorainneacha a nuachóiriú ar bhealach cost-éifeachtúil
  • go dtreiseofar an cúnamh a sholáthraíonn Frontex agus an Córas Eorpach nua um Fhaireachas ar Theorainneacha (Eurosur)
  • go scrúdófar an bhféadfar córas Eorpach gardaí teorann a bhunú
  • go ndéanfar nuachóiriú ar an gcomhbheartas víosaí

3. Slándáil: an choireacht agus an sceimhlitheoireacht a chomhrac

Sa chomhrac i gcoinne na sceimhlitheoireachta agus i gcoinne na coireachta tromchúisí agus na coireachta eagraithe, iarrtar sna treoirlínte straitéiseacha:

  • go n-úsáidfí na hionstraimí uile a bhaineann le comhar breithiúnach agus póilíneachta
  • go dtreiseofaí ról Europol agus Eurojust

Ba cheart go dtacófaí leis an méid sin trí na nithe seo leanas::

  • athbhreithniú ar an straitéis inmheánach slándála
  • forbairt chur chuige cuimsitheach maidir leis an gcibearshlándáil agus leis an gcibearchoireacht
  • cosc ar radacú agus antoisceachas agus freagairt do cheist na dtrodaithe eachtracha

4. Comhar breithiúnach

Leag an Chomhairle Eorpach béim ar an ngá atá le fíor-limistéar Eorpach ceartais, mar a mbeadh meas ar na córais éagsúla dlí agus ina gcuirfear leis an muinín fhrithpháirteach i gcórais cheartais a chéile. I measc na bpríomhréimsí gníomhaíochta, tá:

  • comhleanúnachas agus soiléire reachtaíocht an Aontais a chur chun cinn
  • rochtain ar cheartas a shimpliú
  • cearta na gcúisithe a neartú agus cosaint na n-íospartach a threisiú
  • aitheantas frithpháirteach cinntí agus breithiúnas a fheabhsú
  • idirbheartaíocht a chur chun cinn maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh
  • gníomhaíochtaí trasteorann, comhar oibríochtúil agus traenáil a éascú

5. Saorghluaiseacht

Athdhearbhaíonn an Chomhairle Eorpach go gcaithfear cosaint a dhéanamh ar an gceart atá ag saoránaigh an Aontais gluaiseacht gan bhac agus cónaí agus oibriú i mBallstáit eile, agus go gcaithfear mí-úsáid nó éilimh chalaoiseacha a chomhrac ag an am céanna.