Actueel

De "Cercle Municipal" in Luxemburg, waar
van 1952 tot 1967 de zittingen van de
Bijzondere Raad van de EGKS plaatsvonden,
© Johnny Chicago, lb.wikipedia

Zestig jaar geleden, van 8 tot 10 september 1952, hield de Raad zijn allereerste zitting in Luxemburg. Het was de Bijzondere Raad van ministers van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS), voorloper van de huidige Raad van de Europese Unie. De Raad bestond toen slechts uit de zes stichtende lidstaten (Duitsland, Frankrijk, Italië, België, Nederland en Luxemburg). Vandaag telt de Europese Unie zevenentwintig lidstaten.

Op 8 september richtte de Raad, tijdens een inaugurele zitting in het stadhuis van Luxemburg, zichzelf op. Zijn eerste voorzitter was de Duitse Bondskanselier Adenauer. De eerste besluiten tijdens die zitting in september 1952 betroffen met name de vaststelling van het reglement van orde van de Raad en de oprichting van het secretariaat van de Raad, dat ook vandaag nog de werkzaam­heden van de Raad van de Europese Unie ondersteunt.

Op 20 september van dit jaar houdt de Raad zijn 3185e zitting in de formatie Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ).  De huidige telling van de Raadszittingen dateert uit de tijd van de inwerkingtreding van het "Fusieverdrag" op 1 juli 1967, waarbij één Raad en één Commissie zijn ingesteld. Vóór die datum waren er al zo'n 460 zittingen van de Raad van de EGKS - sedert 1952 - en van de Raden van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (EGA) - sedert 1958 - gehouden.

Achtergrond: feiten en cijfers in verband met de Raad

• De Raad is de instelling van de Europese Unie waarin de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten zitting hebben. Als instelling oefent hij samen met het Europees Parlement de wetgevings- en de begrotingsfunctie uit. Hij oefent onder de bij de Verdragen bepaalde voorwaarden beleidsbepalende en coördinerende taken uit, met name op economisch gebied. De Raad bestaat uit een vertegenwoordiger van iedere lidstaat op ministerieel niveau, die de regering van de lidstaat die hij vertegenwoordigt, kan binden en het stemrecht kan uitoefenen.
   
• Hoewel de Raad één instelling is, komt hij in tien verschillende formaties bijeen: Algemene Zaken; Buitenlandse Zaken; Economische en Financiële Zaken (Ecofin); Justitie en Binnenlandse Zaken; Landbouw en Visserij; Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Gezondheid en Consumentenbescherming; Concurrentievermogen (Interne markt, Industrie, Onderzoek en Ruimtevaart); Vervoer, Telecommunicatiemiddelen en Energie; Milieu; en Onderwijs, Jeugdzaken, Cultuur en Sport. De huidige formaties zijn vastgesteld door de Europese Raad van Sevilla in juni 2002 (de formaties Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken zijn gesplitst als gevolg van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon in december 2009).
   
• De ministers van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken, Economische en Financiële Zaken en Landbouw komen in de regel elke maand bijeen. De andere Raadsformaties komen een tot drie keer per halfjaar bijeen. Het totale aantal Raadszittingen per jaar is geleidelijk gestegen van 20 in 1967 tot een piek van 96 zittingen in 1993. Sedertdien heeft het aantal zich gestabiliseerd en bedraagt het circa 70-75 zittingen per jaar.
   
• Tenzij in de Verdragen anders is bepaald, besluit de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Er zijn 345 stemmen verdeeld over de lidstaten. Ingeval de Raad besluit op voorstel van de Commissie, zijn er voor een gekwalificeerde meerderheid minstens 255 stemmen voor vereist, afkomstig van minstens 14 leden van de Raad. Een lid van de Raad kan bovendien verlangen dat wordt nagegaan of de stemmen voor ten minste 62% van de EU-bevolking vertegenwoordigen. Krachtens het Verdrag van Lissabon zullen vanaf 1 november 2014 nieuwe regels inzake de gekwalificeerde meerderheid gelden.
   
• Het voorzitterschap van de andere Raadsformaties dan de formatie Buitenlandse Zaken wordt uitgeoefend door vertegenwoordigers van de lidstaten in de Raad, volgens een zesmaandelijks toerbeurtsysteem. De Raad Buitenlandse Zaken wordt voorgezeten door de hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid.
   
• Het Comité van permanente vertegenwoordigers (Coreper) van de regeringen der lidstaten is belast met de voorbereiding van de werkzaamheden van de Raad. De werkzaamheden van het Coreper worden op hun beurt voorbereid door meer dan 150 comités en werkgroepen die bestaan uit afgevaardigden uit de lidstaten.
   
• De jongste jaren vormde het streven naar grotere transparantie en openheid een belangrijke tendens in de Raad, zowel wat betreft de toegang tot documenten als de openbaarheid van de debatten. Met de Europese Raad van Edinburgh in 1992 is een begin gemaakt met de "openbare debatten", en die praktijk is mettertijd aanzienlijk uitgebreid, laatstelijk door het Verdrag van Lissabon. Krachtens dit Verdrag beraadslaagt en stemt de Raad in openbare zitting over een ontwerp van wetgevingshandeling. Openbare debatten en beraadslagingen kunnen worden gevolgd via het videostreamingportaal van de Raad: http://video.consilium.europa.eu/.
   
• De Raadszittingen vinden plaats in Brussel, in april, juni en oktober evenwel in Luxemburg. Er zijn echter ook al zittingen op andere plaatsen gehouden, met name in Genève in het kader van de WTO-onderhandelingen.
   
• Tijdens de eerste zitting van de Raad in 1967 zaten slechts de zes oprichtende landen met vier talen rond de tafel. Door de opeenvolgende uitbreidingen in 1973 (Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk), 1981 (Griekenland), 1986 (Spanje en Portugal), 1995 (Oostenrijk, Finland en Zweden), 2004 (Cyprus, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië en Slowakije) en 2007 (Bulgarije en Roemenië) zijn dat nu zevenentwintig landen en drieëntwintig officiële talen geworden. Kroatië zal in juli 2013 toetreden tot de Europese Unie.
   
• Naast de gewone formele zittingen van de Raad die sinds 1967 zijn gehouden, worden er elk halfjaar door de lidstaat die het voorzitterschap uitoefent, een aantal informele ministeriële bijeenkomsten in het eigen land georganiseerd. Daar worden geen formele conclusies of besluiten aangenomen, maar krijgen de ministers de gelegenheid informeel van gedachten te wisselen, vaak om richtsnoeren voor toekomstige actie op te stellen.
   
• De Raad wordt bijgestaan door een secretariaat-generaal onder verantwoordelijkheid van een secretaris-generaal, momenteel Uwe Corsepius. Er werken circa 3 000 ambtenaren in het secretariaat-generaal.
  
  
• Het secretariaat-generaal van de Raad verleent tevens assistentie aan de Europese Raad en de voorzitter ervan, Herman Van Rompuy.
  
  
• Het hoofdkantoor van de Raad is gevestigd te Brussel, sinds 1995 in het Justus Lipsiusgebouw in de Europese wijk aan het Schumanplein. De Raad was eerst gehuisvest in het Ravensteingebouw in het centrum van Brussel, en vervolgens van 1971 tot 1995 in het Karel de Grotegebouw.

Meer informatie:
Persmededeling gepubliceerd na afloop van de eerste zitting van de Raad, die van 8 tot en met 10 september 1952 is gehouden te Luxemburg (pdf, fr) [scan van het origineel]
Persmededeling gepubliceerd na afloop van de eerste vergadering van de Bijzondere Ministerraad van de EGKS (Luxemburg, 10 september 1952) (en)