De politieke agenda van de EU bepalen

Europese Raad

De Europese Raad is een van de 7 EU-instellingen. De Europese Raad is echter geen wetgevend orgaan, hij onderhandelt dus niet over EU-wetten en neemt geen wetgeving aan. Hij houdt zich vooral bezig met het uitstippelen van de algemene politieke koers en de prioriteiten van de EU, m.a.w. hij bepaalt de politieke agenda van de EU. 

Dat gebeurt gewoontegetrouw door het aannemen van conclusies op elke bijeenkomst van de Europese Raad. In die conclusies worden specifieke punten van zorg voor de EU genoemd en bijbehorende acties of doelstellingen beschreven. In de conclusies van de Europese Raad kan ook een termijn worden gesteld voor het bereiken van overeenstemming over een bepaald punt of voor het indienen van een wetgevingsvoorstel. Op die manier kan de Europese Raad de politieke agenda van de EU beïnvloeden en sturen.

Recentelijk heeft de Europese Raad een "strategische agenda" met de prioriteiten voor EU-actie op langere termijn aangenomen.

Een strategische agenda voor de EU

Tijdens de bijeenkomst in Brussel op 27 juni 2014 bereikte de Europese Raad overeenstemming over 5 prioritaire gebieden voor de werkzaamheden van de EU in de komende 5 jaar. Die prioriteiten staan beschreven in een document getiteld "Strategische agenda voor de Unie in tijden van verandering". De strategische agenda zal worden gebruikt voor het plannen van de werkzaamheden van de Europese Raad en dient tevens als basis voor de werkprogramma's van andere EU-instellingen. 

1. Banen, groei en concurrentievermogen

De Europese Raad benadrukt dat het nodig is groei te stimuleren, de investeringen te verhogen, meer en betere banen te scheppen en hervormingen aan te moedigen die het concurrentievermogen vergroten. Maatregelen zijn onder meer:

  • voltooien van de digitale eengemaakte markt uiterlijk in 2015
  • verbeteren van de toegang van kleine en middelgrote bedrijven tot financiën en investeringen
  • zorgen voor betere investeringen in infrastructuur
  • afronden van de onderhandelingen over het trans-Atlantisch partnerschap voor handel en investeringen (TTIP) uiterlijk in 2015
  • zorgen voor een sterkere governance in de eurozone en een strakkere economische beleidscoördinatie

2. Burgers voor zichzelf leren opkomen en hen beschermen

De Europese Raad bepaalt prioriteiten die kansen scheppen voor de EU-burgers, maar ook kwesties als armoede en sociale uitsluiting aanpakken. Maatregelen zijn onder meer:

  • voortdurende bestrijding van de werkloosheid onder jongeren
  • actie tegen belastingontduiking en -fraude

3. Energie- en klimaatbeleid

De Europese Raad onderstreept dat de EU minder afhankelijk moet worden van de invoer van brandstof en gas en dat moet worden gestreefd naar betaalbare, zekere en duurzame energie in de EU. Belangrijke prioriteiten zijn onder meer:

  • voltooien van de energiemarkt van de EU
  • diversifiëren van de energievoorziening en aanvoerroutes in de EU en ontwikkeling van energie-infrastructuur
  • stellen van ambitieuze klimaatdoelen voor 2030 en het voortouw blijven nemen in de strijd tegen de klimaatverandering 

4. Vrijheid, veiligheid en recht

De Europese Raad wijst op het belang van goede samenwerking binnen de EU inzake veiligheidskwesties als terrorisme en beheer van migratiestromen. Specifieke prioriteiten die de Europese Raad daarbij heeft bepaald, zijn onder meer:

  • een beter beheer van alle aspecten van migratie, waaronder irreguliere migratie, asiel en grensbeheer
  • voorkoming en bestrijding van georganiseerde criminaliteit, corruptie en terrorisme
  • verbetering van de justitiële samenwerking tussen de EU-landen

5. De EU als sterke mondiale speler

De Europese Raad verlangt van de EU dat zij zich mondiale aangelegenheden nadrukkelijk aantrekt, met als bijzondere prioriteiten:

  • zorgen voor samenhang tussen de doelstellingen van het buitenlands beleid van de lidstaten enerzijds en de EU anderzijds
  • stimuleren van stabiliteit, welvaart en democratie in de landen die het dichtst bij de EU liggen
  • betrekken van mondiale partners bij tal van aangelegenheden, zoals handel, cyberbeveiliging, de mensenrechten en crisisbeheersing
  • versterken van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU

Beleidsrichtsnoeren

Europees semester

Het "Europees semester" is een cyclus van coördinatie van het economisch en het begrotingsbeleid in de EU

Naast het bepalen van de beleidsprioriteiten van de EU door middel van de strategische agenda en conclusies speelt de Europese Raad ook een formele rol in het jaarlijkse proces van het Europees semester. Dat is de jaarlijkse cyclus voor de coördinatie van het economisch en het begrotingsbeleid van de EU.

Ieder jaar, tijdens de bijeenkomst in maart, evalueert de Europese Raad de economische situatie in de EU en de vorderingen met betrekking tot de Europa 2020-doelstellingen. Vervolgens zet de Europese Raad beleidslijnen uit voor budgettaire, economische en structurele hervormingen. Tijdens de bijeenkomst in juni hecht de Europese Raad zijn goedkeuring aan de definitieve landenspecifieke aanbevelingen met voor elke lidstaat de prioriteiten voor de komende 12 tot 18 maanden.

Strategische richtsnoeren voor justitie en binnenlandse zaken

Deze richtsnoeren van de Europese Raad bevatten de prioriteiten voor de komende jaren

Volgens artikel 68 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) bepaalt de Europese Raad de strategische richtsnoeren voor de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht.

Dat is voor het eerst in de praktijk gebracht bij de meest recente richtsnoeren, die in juni 2014 zijn aangenomen. Die richtsnoeren zijn opgesteld in overeenstemming met de prioriteiten van de strategische agenda en hebben betrekking op onder meer grensbeheer, migratie- en asielbeleid, en politiële en justitiële samenwerking.