Geschiedenis

Documentaire: "Van openhaardgesprekken tot topbesluitvorming"

De documentaire duikt in de geschiedenis van de Europese Raad van zijn oprichting tot nu. Er wordt ingezoomd op de mijlpalen die de voorbije decennia bepalend zijn geweest voor de manier waarop EU-leiders besluiten nemen.
Getuigen vertellen hoe de Europese Raad kon uitgroeien tot het centrale besluitvormingsorgaan dat hij vandaag is.

Lees meer over de gebeurtenissen en verdragen die de Europese Raad, de Raad van de EU, de Eurogroep en de Eurotop vorm hebben gegeven.

1951

Verdrag van Parijs

Bij het Verdrag van Parijs wordt de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal opgericht en de bijbehorende gemeenschappelijke markt voor kolen en staal ingesteld. Dit moet het wantrouwen en de spanningen helpen wegnemen die tussen de deelnemende Europese buurlanden waren gegroeid als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Het EGKS-verdrag, dat in 2002 is verstreken, is het eerste oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap.

1952

8 september

Eerste zitting van de Bijzondere Raad van Ministers van de EGKS

De eerste zitting van de Bijzondere Raad van Ministers van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van de huidige Raad van de Europese Unie, vindt plaats in Luxemburg.

1958

1 januari

Verdragen van Rome

Bij de Verdragen van Rome worden de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) opgericht. De eerste zitting van de Raad van de EEG vindt plaats op 25 januari 1958 en wordt voorgezeten door Victor Larock, minister van Buitenlandse Zaken van België.

1960

Mei

Speciaal Comité Landbouw

Het Speciaal Comité Landbouw (SCL) wordt ingesteld om de technische aspecten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid uit te werken. Het Comité van permanente vertegenwoordigers (Coreper) van de Raad van de EEG bestaat uit twee delen: Coreper I (plaatsvervangers) en Coreper II (ambassadeurs). Coreper I en Coreper II bestaan ook vandaag nog en zijn verantwoordelijk voor het voorbereiden van de werkzaamheden van de Raad van de EU.

1965

1 juli

Crisis van de lege stoel

In 1965 kondigt Frankrijk aan dat het niet langer Raadszittingen zal bijwonen omdat het zich niet kan vinden in de onderhandelingen over de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Een escalatie van de crisis wordt vermeden dankzij het compromis van Luxemburg van 1966, dat voorziet in de regel van eenparigheid van stemmen wanneer aanzienlijke belangen op het spel staan.

1967

8 april

Fusieverdragen

De twee fusieverdragen (van 1967 en 1971) introduceren één Raad, één Commissie en één begroting voor de drie gemeenschappen (EGKS, Euratom en EEG). Het Coreper wordt formeel één van de voorbereidende instanties van de Raad.

1973

1 januari

Eerste uitbreiding

Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk treden toe tot de Europese Gemeenschappen, die voortaan negen lidstaten tellen.

1974

December

Oprichting van de Europese Raad

Nadat de top van Kopenhagen (december 1973) heeft beslist steeds wanneer dat nodig is topbijeenkomsten te houden, wordt tijdens de top van Parijs van december 1974, belegd door president Valéry Giscard d'Estaing, de Europese Raad opgericht. Daarmee wordt invulling gegeven aan de wens een informeel forum voor besprekingen tussen staatshoofden en regeringsleiders te creëren.

1975

11 maart

Eerste bijeenkomst van de Europese Raad

De nieuwe Europese Raad komt in maart 1975 voor het eerst bijeen in Dublin.

1981

1 januari

Griekenland treedt toe tot de EU

Met de toetreding van Griekenland telt de EU voortaan tien leden.

1985

14 juni

Schengenakkoord

België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland ondertekenen in Schengen (Luxemburg) het Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen.

Het Schengenakkoord zal het geleidelijk aan mogelijk maken dat reizigers de binnengrenzen overschrijden zonder controle van hun paspoort. De uitvoering van het Schengenakkoord begint later, in 1995.

2-3 december

Europese Raad van Luxemburg

De Europese Raad van Luxemburg bereikt een politiek akkoord waarmee het pad wordt geëffend voor de aanneming van de Europese Akte.

1986

1 januari

Spanje en Portugal worden lid van de EU

Spanje en Portugal worden lid van de EU en daardoor stijgt het aantal lidstaten van de Europese Gemeenschappen tot 12.

1987

1 juli

Europese Akte

Bij de Europese Akte wordt de interne markt - die voorziet in het vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal - tot stand gebracht. De Europese Akte betekent ook de start van de samenwerking op het gebied van het buitenlands beleid en een uitbreiding van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad.

Tevens geeft de Europese Akte de Europese Raad een wettelijke basis omdat de bijeenkomsten van de staatshoofden en regeringsleiders formeel worden.

1992

11 december

Openbare zittingen

De Europese Raad van Edinburgh (1992) maakt een begin met openbare debatten. Deze praktijk is mettertijd aanzienlijk uitgebreid, laatstelijk door het Verdrag van Lissabon.

Openbare debatten en beraadslagingen van de Raad kunnen nu worden gevolgd op de website.

1993

1 november

Verdrag van Maastricht

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht wordt de Europese Unie opgericht op basis van een uitgebreide "communautaire" pijler. Daarbij wordt de economische en monetaire unie opgericht en worden twee nieuwe pijlers ingesteld: het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse Zaken (JBZ).

Het Verdrag van Maastricht formaliseert de status van de Europese Raad: hij geeft de nodige impulsen voor de ontwikkeling van de Unie en bepaalt de algemene politieke beleidslijnen. 

Het Verdrag van Maastricht zet tevens het proces in gang dat uiteindelijk tot de euro zal leiden en betekent de start van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB). 

1995

1 januari

Vierde uitbreiding van de EU

Oostenrijk, Finland en Zweden treden toe tot de EU. De 15 lidstaten strekken zich nu uit over nagenoeg geheel West-Europa.

1996

De Europese Raad komt viermaal per jaar bijeen 

Sedert 1996 komt de Europese Raad ten minste vier keer per jaar bijeen. Voor die tijd waren slechts twee bijeenkomsten per jaar vereist.

1997

13 december

Instelling van de Eurogroep

De Europese Raad geeft zijn fiat voor de instelling van de Eurogroep, een informeel orgaan dat de ministers van Financiën van de landen die de euro als munt hebben bijeenbrengt. De eerste vergadering van de Eurogroep vindt plaats op 4 juni 1998 in het kasteel van Senningen in Luxemburg.

1999

1 januari

De euro wordt virtueel betaalmiddel

De euro wordt in 11 lidstaten ingevoerd: België, Duitsland, Finland, Frankrijk, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal en Spanje.

1 mei

Verdrag van Amsterdam

Bij het Verdrag van Amsterdam wordt een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht gecreëerd en wordt het Schengenakkoord in de EU-wetgeving geïntegreerd. De secretaris-generaal van de Raad is voortaan ook hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

2001

1 januari

Griekenland treedt toe tot de eurozone

Griekenland treedt als 12de EU-lidstaat toe tot de eurozone.

2002

1 januari

De euro wordt in omloop gebracht

Op 1 januari 2002 worden de eerste eurobankbiljetten en euromunten in omloop gebracht. De euro komt in de plaats van de nationale valuta.

2003

1 februari

Verdrag van Nice

Het Verdrag van Nice voert een hervorming van de instellingen door, als voorbereiding op een uitgebreide Europese Unie met 27 lidstaten. Wat de Raad betreft, houdt de hervorming een uitbreiding in van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, en de introductie van het beginsel van nauwere samenwerking tussen de lidstaten.

Oktober

Bijeenkomsten van de Europese Raad vinden plaats in Brussel 

Sinds oktober 2003 vinden alle formele bijeenkomsten van de Europese Raad plaats in Brussel.

In verklaring nr. 22 bij het Verdrag van Nice wordt bepaald dat alle bijeenkomsten van de Europese Raad in Brussel plaatsvinden zodra de Unie 18 lidstaten telt.

2004

1 mei

Grootste EU-uitbreiding

De EU krijgt er tien nieuwe lidstaten bij: Tsjechië, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Hongarije, Malta, Polen, Slowakije en Slovenië. Qua bevolkingsaantal en aantal landen is dit de grootste uitbreiding in één keer.

De EU telt nu 25 lidstaten.

10 september

Eerste vaste voorzitter van de Eurogroep

De Eurogroep besluit een vaste voorzitter te benoemen voor een termijn van twee jaar.

Op een informele bijeenkomst van de Raad Ecofin in Scheveningen wordt Jean-Claude Juncker verkozen tot de eerste vaste voorzitter van de Eurogroep. Zijn ambtstermijn loopt van 1 januari 2005 tot en met 31 december 2006.

2006

September

Jean-Claude Juncker wordt herbenoemd tot Eurogroepvoorzitter

Hij wordt voor een tweede ambtstermijn verkozen als voorzitter van de Eurogroep.

2007

1 januari

Bulgarije en Roemenië treden toe tot de EU

Bulgarije en Roemenië worden lid van de EU, die vanaf dat moment 27 lidstaten telt.

1 januari

Slovenië treedt toe tot de eurozone

Slovenië is de 13de lidstaat van de EU die de euro als munt heeft.

2008

1 januari

Cyprus en Malta treden toe tot de eurozone

De eurozone telt nu 15 leden.

12 oktober

Ontstaan van de Eurotop 

De Franse president Nicolas Sarkozy stelt een regelmatige bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders van de eurozone voor. De eerste bijeenkomst vindt plaats op 12 oktober 2008. Vervolgens vinden er in Brussel toppen plaats in mei 2010, maart 2011, juli 2011 en oktober 2011.

De bijeenkomsten van de Eurotop dragen bij tot het coördineren van het economisch beleid in de eurozone en worden ook bijgewoond door de voorzitter van de Eurotop en de voorzitter van de Europese Commissie. 

2009

1 januari

Slowakije treedt toe tot de eurozone

Slowakije wordt het 16de lid van de eurozone.

19 november

Herman Van Rompuy wordt verkozen tot voorzitter van de Europese Raad

Tijdens een informele bijeenkomst in Brussel op 19 november 2009 worden de staatshoofden en regeringsleiders van de EU het unaniem eens over de benoeming van Herman Van Rompuy tot eerste vaste voorzitter van de Europese Raad.

1 december

Verdrag van Lissabon

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon worden de structuur en de wijze van functioneren van de EU hervormd.

De stemming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad wordt verder uitgebreid.

De Europese Raad wordt een volwaardige instelling met een eigen voorzitter. Voordien was de Europese Raad een informeel orgaan en was voorzitter van de Europese Raad geen officiële functie. Deze rol werd vervuld door het staatshoofd of de regeringsleider van de lidstaat die op dat moment het roulerende voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedde. 

1 december

Protocol nr. 14 bij het Verdrag van Lissabon

Protocol nr. 14 bij het Verdrag van Lissabon, waarin de rol van de Eurogroep wordt bepaald, treedt in werking op 1 december 2009. De ministers van de lidstaten die de euro als munt hebben, vergaderen informeel om van gedachten te wisselen over zaken die verband houden met de eenheidsmunt, en kiezen een voorzitter voor de duur van tweeënhalf jaar.

Het Verdrag van Lissabon wijzigt ook het reglement van orde van de Raad van de EU, in die zin dat wanneer de voltallige Raad Economische en Financiële Zaken (Ecofin) stemt over aangelegenheden die uitsluitend de eurozone aanbelangen, enkel de leden van de Eurogroep mogen stemmen.

10-11 december

Europese Raad voorgezeten door Fredrik Reinfeldt

De Europese Raad wordt voor de laatste keer voorgezeten door de president of premier van de lidstaat die het roulerende voorzitterschap van de Raad bekleedt.

De Europese Raad van december 2009 wordt voorgezeten door de premier van Zweden, Fredrik Reinfeldt.

2011

1 januari

Estland treedt toe tot de eurozone

Estland wordt het 17de land dat toetreedt tot de eurozone.

2012

Januari

Verkiezing van de voorzitter van de Eurogroepwerkgroep

De huidige voorzitter van de Eurogroepwerkgroep (sinds januari 2012) is Thomas Wieser, die tevens het Economisch en Financieel Comité voorzit.

De Eurogroepwerkgroep is een voorbereidende instantie die bestaat uit vertegenwoordigers van de eurozonelidstaten in het Economisch en Financieel Comité, de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank.   

1-2 maart

Het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie

Tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad van 1-2 maart 2012 ondertekenden 25 Europese staatshoofden en regeringsleiders het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie (VSCB).  

Het Verdrag treedt op 1 januari 2013 in werking en geeft de Eurotop een formeel tintje. De organisatie van de Eurotop en de rol van de voorzitter ervan worden geregeld in artikel 12.

1 maart

Herverkiezing van Herman Van Rompuy

Herman Van Rompuy wordt verkozen voor een tweede termijn als voorzitter van de Europese Raad, van 1 juni 2012 tot en met 30 november 2014.

10 december

De EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede

De EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede 2012 voor het bevorderen van vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa.

In zijn motivering voor de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede aan de EU verwijst het Noorse Nobelcomité naar de stabiliserende rol die de EU heeft gespeeld bij de transformatie van het grootste deel van Europa van oorlogscontinent in vredescontinent.

2013

21 januari

Verkiezing van de Eurogroepvoorzitter

Jeroen Dijsselbloem, minister van Financiën van Nederland, wordt verkozen tot Eurogroepvoorzitter. Hij wordt de 2de vaste voorzitter in de geschiedenis van de Eurogroep.

14 maart

Reglement van orde van de Eurotop

De eerste Eurotop na de inwerkingtreding van het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur (VSCB) in de Economische en Monetaire Unie vindt plaats op 14 maart 2013. Tijdens die top worden de regels voor de organisatie van Eurotoppen vastgelegd.

1 juli

Kroatië treedt toe tot de Europese Unie

Na Slovenië is Kroatië het tweede land van ex-Joegoslavië dat lid wordt van de EU. 

De EU telt nu 28 lidstaten.

2014

1 januari

Letland treedt toe tot de eurozone

Letland wordt de 18de lidstaat van de eurozone.

1 december

Donald Tusk wordt voorzitter van de Europese Raad

Donald Tusk volgt Herman Van Rompuy op als voorzitter van de Europese Raad. Zijn ambtstermijn loopt van 1 december 2014 tot en met 31 mei 2017.

2015

1 januari

Litouwen treedt toe tot de eurozone

De eurozone telt nu 19 leden: België, Cyprus, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Slowakije, Slovenië en Spanje.

22 juni

Buitengewone Eurotop over Griekenland

De EU-leiders komen op 22 juni 2015 bijeen voor een gedachtewisseling over Griekenland. De voorzitter van de Eurotop, Donald Tusk, zegt dat de recentste hervormingsvoorstellen van de Griekse autoriteiten een stap in de goede richting zijn, maar dat de instellingen de voorstellen nog verder moeten bezien.

12 juli

De leiders van de eurozone bereiken een akkoord over Griekenland

Zij zijn bereid onderhandelingen te starten over een programma voor financiële bijstand aan Griekenland in het kader van het Europees stabiliteitsmechanisme (ESM), maar het akkoord moet eerst door het Griekse parlement en door andere nationale parlementen worden goedgekeurd. Na afloop van de nationale procedures zal de Eurogroep de onderhandelingen voortzetten.

13 juli

Jeroen Dijsselbloem herkozen als Eurogroepvoorzitter

Jeroen Dijsselbloem wordt herbenoemd tot Eurogroepvoorzitter voor een tweede termijn van 2,5 jaar. 

2017

9 maart

Donald Tusk herkozen tot voorzitter van de Europese Raad

Donald Tusk is herkozen tot voorzitter van Europese Raad voor een tweede termijn van 2,5 jaar, van 1 juni 2017 tot en met 30 november 2019.

29 maart

VK stelt artikel 50 voor het verlaten van de EU formeel in werking

Na het resultaat van het referendum in het VK op 23 juni 2016, waarin de burgers van het VK voor uittreding uit de Europese Unie stemden, geeft het VK de Europese Raad formeel kennis van zijn voornemen de EU te verlaten.

De Europese Raad neemt een verklaring aan over de kennisgeving door het VK.

Wij betreuren dat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaat, maar wij zijn klaar voor het proces dat wij nu zullen moeten doorlopen. (...) In het kader van deze onderhandelingen zal de Unie eensgezind optreden en haar belangen vrijwaren. Onze belangrijkste prioriteit zal erin bestaan de onzekerheid die het besluit van het Verenigd Koninkrijk voor onze burgers, bedrijven en lidstaten heeft teweeggebracht, zoveel mogelijk te beperken.

Europese Raad, 29 maart 2017