Geschiedenis

Documentaire: "Van openhaardgesprekken tot topbesluitvorming"

De documentaire duikt in de geschiedenis van de Europese Raad van zijn oprichting tot nu. Er wordt ingezoomd op de mijlpalen die de voorbije decennia bepalend zijn geweest voor de manier waarop EU-leiders besluiten nemen.
Getuigen vertellen hoe de Europese Raad kon uitgroeien tot het centrale besluitvormingsorgaan dat hij vandaag is.

Lees meer over de gebeurtenissen en verdragen die de Europese Raad, de Raad van de EU, de Eurogroep en de Eurotop vorm hebben gegeven.

1951

Verdrag van Parijs

Bij het Verdrag van Parijs wordt de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal opgericht en de bijbehorende gemeenschappelijke markt voor kolen en staal ingesteld. Dit moet het wantrouwen en de spanningen helpen wegnemen die tussen de deelnemende Europese buurlanden waren gegroeid als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Het EGKS-verdrag, dat in 2002 is verstreken, is het eerste oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap.

1952

8 september

Eerste zitting van de Bijzondere Raad van Ministers van de EGKS

De eerste zitting van de Bijzondere Raad van Ministers van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van de huidige Raad van de Europese Unie, vindt plaats in Luxemburg.

1958

1 januari

Verdragen van Rome

Bij de Verdragen van Rome worden de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) opgericht. De eerste zitting van de Raad van de EEG vindt plaats op 25 januari 1958 en wordt voorgezeten door Victor Larock, minister van Buitenlandse Zaken van België.

1960

Mei

Speciaal Comité Landbouw

Het Speciaal Comité Landbouw (SCL) wordt ingesteld om de technische aspecten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid uit te werken. Het Comité van permanente vertegenwoordigers (Coreper) van de Raad van de EEG bestaat uit twee delen: Coreper I (plaatsvervangers) en Coreper II (ambassadeurs). Coreper I en Coreper II bestaan ook vandaag nog en zijn verantwoordelijk voor het voorbereiden van de werkzaamheden van de Raad van de EU.

1965

1 juli

Crisis van de lege stoel

In 1965 kondigt Frankrijk aan dat het niet langer Raadszittingen zal bijwonen omdat het zich niet kan vinden in de onderhandelingen over de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Een escalatie van de crisis wordt vermeden dankzij het compromis van Luxemburg van 1966, dat voorziet in de regel van eenparigheid van stemmen wanneer aanzienlijke belangen op het spel staan.

1967

8 april

Fusieverdragen

De twee fusieverdragen (van 1967 en 1971) introduceren één Raad, één Commissie en één begroting voor de drie gemeenschappen (EGKS, Euratom en EEG). Het Coreper wordt formeel één van de voorbereidende instanties van de Raad.

1973

1 januari

Eerste uitbreiding

Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk treden toe tot de Europese Gemeenschappen, die voortaan negen lidstaten tellen.

1975

11 maart

Eerste bijeenkomst van de Europese Raad

De nieuwe Europese Raad komt in maart 1975 voor het eerst bijeen in Dublin.

1981

1 januari

Griekenland treedt toe tot de EU

Met de toetreding van Griekenland telt de EU voortaan tien leden.

1985

14 juni

Schengenakkoord

België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland ondertekenen in Schengen (Luxemburg) het Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen.

Het Schengenakkoord zal het geleidelijk aan mogelijk maken dat reizigers de binnengrenzen overschrijden zonder controle van hun paspoort. De uitvoering van het Schengenakkoord begint later, in 1995.

1986

1 januari

Spanje en Portugal worden lid van de EU

Spanje en Portugal worden lid van de EU en daardoor stijgt het aantal lidstaten van de Europese Gemeenschappen tot 12.

1987

1 juli

Europese Akte

Bij de Europese Akte wordt de interne markt - die voorziet in het vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal - tot stand gebracht. De Europese Akte betekent ook de start van de samenwerking op het gebied van het buitenlands beleid en een uitbreiding van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad.

Tevens geeft de Europese Akte de Europese Raad een wettelijke basis omdat de bijeenkomsten van de staatshoofden en regeringsleiders formeel worden.

1992

11 december

Openbare zittingen

De Europese Raad van Edinburgh (1992) maakt een begin met openbare debatten. Deze praktijk is mettertijd aanzienlijk uitgebreid, laatstelijk door het Verdrag van Lissabon.

Openbare debatten en beraadslagingen van de Raad kunnen nu worden gevolgd op de website.

1993

1 november

Verdrag van Maastricht

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht wordt de Europese Unie opgericht op basis van een uitgebreide "communautaire" pijler. Daarbij wordt de economische en monetaire unie opgericht en worden twee nieuwe pijlers ingesteld: het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse Zaken (JBZ).

Het Verdrag van Maastricht formaliseert de status van de Europese Raad: hij geeft de nodige impulsen voor de ontwikkeling van de Unie en bepaalt de algemene politieke beleidslijnen. 

Het Verdrag van Maastricht zet tevens het proces in gang dat uiteindelijk tot de euro zal leiden en betekent de start van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB). 

1995

1 januari

Vierde uitbreiding van de EU

Oostenrijk, Finland en Zweden treden toe tot de EU. De 15 lidstaten strekken zich nu uit over nagenoeg geheel West-Europa.

1997

13 december

Instelling van de Eurogroep

De Europese Raad geeft zijn fiat voor de instelling van de Eurogroep, een informeel orgaan dat de ministers van Financiën van de landen die de euro als munt hebben bijeenbrengt. De eerste vergadering van de Eurogroep vindt plaats op 4 juni 1998 in het kasteel van Senningen in Luxemburg.

1999

1 mei

Verdrag van Amsterdam

Bij het Verdrag van Amsterdam wordt een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht gecreëerd en wordt het Schengenakkoord in de EU-wetgeving geïntegreerd. De secretaris-generaal van de Raad is voortaan ook hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

2002

1 januari

De euro wordt in omloop gebracht

Op 1 januari 2002 worden de eerste eurobankbiljetten en euromunten in omloop gebracht. De euro komt in de plaats van de nationale valuta.

2003

1 februari

Verdrag van Nice

Het Verdrag van Nice voert een hervorming van de instellingen door, als voorbereiding op een uitgebreide Europese Unie met 27 lidstaten. Wat de Raad betreft, houdt de hervorming een uitbreiding in van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, en de introductie van het beginsel van nauwere samenwerking tussen de lidstaten.

2004

1 mei

Grootste EU-uitbreiding

De EU krijgt er tien nieuwe lidstaten bij: Tsjechië, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Hongarije, Malta, Polen, Slowakije en Slovenië. Qua bevolkingsaantal en aantal landen is dit de grootste uitbreiding in één keer.

De EU telt nu 25 lidstaten.

2007

1 januari

Bulgarije en Roemenië treden toe tot de EU

Bulgarije en Roemenië worden lid van de EU, die vanaf dat moment 27 lidstaten telt.

2009

1 december

Verdrag van Lissabon

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon worden de structuur en de wijze van functioneren van de EU hervormd.

De stemming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad wordt verder uitgebreid.

De Europese Raad wordt een volwaardige instelling met een eigen voorzitter. Voordien was de Europese Raad een informeel orgaan en was voorzitter van de Europese Raad geen officiële functie. Deze rol werd vervuld door het staatshoofd of de regeringsleider van de lidstaat die op dat moment het roulerende voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedde. 

2012

10 december

De EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede

De EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede 2012 voor het bevorderen van vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa.

In zijn motivering voor de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede aan de EU verwijst het Noorse Nobelcomité naar de stabiliserende rol die de EU heeft gespeeld bij de transformatie van het grootste deel van Europa van oorlogscontinent in vredescontinent.

2013

1 juli

Kroatië treedt toe tot de Europese Unie

Na Slovenië is Kroatië het tweede land van ex-Joegoslavië dat lid wordt van de EU. 

De EU telt nu 28 lidstaten.