EU-samenwerking inzake veiligheid en defensie

Raad van de EU

Tijdens de top van Bratislava van september 2016 besloten de 27 EU‑leiders een nieuwe impuls te geven aan de Europese externe veiligheid en defensie: in een moeilijk geopolitiek klimaat zal de EU‑samenwerking op het vlak van externe veiligheid en defensie worden versterkt.

De EU-leiders stelden zich tot doel om tijdens de Europese Raad van december 2016 een besluit te nemen over een concreet plan van uitvoering op veiligheids- en defensiegebied, en over de vraag hoe de mogelijkheden van de Verdragen beter benut kunnen worden, met name wat vermogens betreft. Ook besloten zij onmiddellijk van start te gaan met de uitvoering van de gezamenlijke verklaring met de NAVO.

Om aan deze toezegging gestalte te geven besprak de Europese Raad tijdens zijn bijeenkomst in december 2016 een veiligheids- en defensiepakket dat 3 elementen omvat:

  • het uitvoeringsplan van de integrale EU‑strategieop het gebied van veiligheid en defensie, en de Raadsconclusies over de uitvoering van de integrale EU‑strategie op het gebied van veiligheid en defensie
  • voorstellen om de samenwerking tussen de EU en de NAVO te verbeteren, ter uitvoering van de gezamenlijke verklaring van de voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Commissie, Jean‑Claude Juncker, en de secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg, op de 7 gebieden
  • het Europees defensieactieplan, als voorgesteld door de Europese Commissie, teneinde onderzoek en capaciteit uit te breiden en het concurrentievermogen te vergroten door een betere werking van de interne markt

2017

8 juni

Raad stelt militair plannings- en uitvoeringsvermogen in

De Raad neemt het besluit aan voor de instelling van het militair plannings- en uitvoeringsvermogen (MPCC) binnen de militaire staf van de EU.

Het MPCC zal de crisisbeheersingsstructuren van de EU verbeteren. Het zal het commando krijgen over niet-uitvoerende militaire missies van de EU (momenteel de EU-opleidingsmissies in Somalië, in de Centraal-Afrikaanse Republiek en in Mali).

Daardoor zullen de missieleden in het veld zich kunnen concentreren op de specifieke activiteiten van de missie, met een betere ondersteuning vanuit Brussel.

18 mei

Integrale EU-strategie: conclusies van de Raad over veiligheid en defensie

De Raad neemt conclusies aan over veiligheid en defensie in het kader van de integrale EU-strategie. In de conclusies wordt nota genomen van de vooruitgang bij het versterken van de samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie, en wordt sturing verleend voor de toekomstige werkzaamheden.

Thema's die aan bod komen zijn:

  • het verbeteren van de crisisbeheersingsstructuren van het GVDB, met name door het instellen van een militair plannings- en uitvoeringsvermogen
  • het versterken van de GVDB-samenwerking met partnerlanden
  • capaciteitsopbouw voor veiligheid en ontwikkeling
  • het ontwikkelen van civiele vermogens en het vergroten van de responsiviteit van civiele crisisbeheersing
  • het versterken van de militaire snelle reactie
  • het verdiepen van de Europese samenwerking op defensiegebied

18 mei

Raad bespreekt samenwerking tussen EU en NAVO met NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg

De ministers van Defensie evalueren de samenwerking en met name het gemeenschappelijk pakket van 42 voorstellen op de 7 aangemerkte gebieden in de gezamenlijke verklaring van de voorzitter van de Europese Raad, de voorzitter van de Europese Commissie en de secretaris-generaal van de NAVO.

Ze verwelkomen de vooruitgang op tal van gebieden, met name de strijd tegen hybride dreigingen, informatie-uitwisseling, strategische communicatie en maritieme samenwerking.

2016

15 december

Europese Raad vraagt versterking veiligheid en defensie in Europa

De Europese Raad bevestigt dat hij vasthoudt aan de interneveiligheidsstrategie 2015‑2020 van de Europese Unie. Hij gaat in op de versterking van de EU-samenwerking inzake externe veiligheid en defensie, en besteedt aandacht aan de 3 prioriteiten:

  • de integrale EU-strategie op het gebied van veiligheid en defensie
  • het Europees defensieactieplan
  • de uitvoering van de gemeenschappelijke reeks voorstellen die een vervolg zijn op de gezamenlijke verklaring van de EU en de NAVO, ondertekend in Warschau in juli 2016

6 december

Gemeenschappelijke reeks voorstellen tot uitvoering van de gezamenlijke verklaring EU‑NAVO

De Raad neemt conclusies aan over de uitvoering van de gezamenlijke verklaring EU‑NAVO, waarin hij 40 voorstellen op 7 terreinen bekrachtigt. De voorstellen worden dezelfde dag nog bekrachtigd door de Noord‑Atlantische Raad.

30 november

Europese Commissie presenteert Europees defensieactieplan

Het Europees defensiefonds en andere acties hebben als doel de lidstaten te ondersteunen bij doelmatiger bestedingen aan gemeenschappelijke defensievermogens, de veiligheid van de Europese burgers te verhogen en een concurrerende en innovatieve industriële basis te stimuleren.

14 november

Uitvoeringsplan inzake veiligheid en defensie

De ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie bespreken het uitvoeringsplan inzake veiligheid en defensie in het kader van de integrale EU-strategie. Zij bepalen het ambitieniveau en de weg vooruit voor de toekomstige ontwikkeling van het veiligheids- en defensiebeleid van de EU.

8 juli

Ondertekening van de gezamenlijke verklaring van de EU en de NAVO

Op de NAVO-top in Warschau ondertekenen de voorzitter van de Europese Raad, de voorzitter van de Europese Commissie en de secretaris-generaal van de NAVO een gezamenlijke verklaring over EU-NAVO-samenwerking.

De verklaring heeft tot doel de samenwerking tussen de EU en de NAVO verder te versterken in tijden van ongekende veiligheidsuitdagingen vanuit het Oosten en het Zuiden.

28 juni

Presentatie van de integrale strategie van de Europese Unie

De hoge vertegenwoordiger Federica Mogherini presenteert de integrale EU-strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid aan de EU-leiders tijdens de EU-top in Brussel.

De hoge vertegenwoordiger werd in juni 2015 door de Europese Raad gemachtigd de nieuwe strategie voor te bereiden. De strategie, getiteld "gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: een sterker Europa", geeft de collectieve standpunten weer die tijdens het proces zijn geuit en biedt een strategische visie op de mondiale rol van de EU. In deze moeilijke tijden, zowel voor Europa als voor de rest van de wereld, benadrukt de strategie de gemeenschappelijke uitgangspunten en wordt een toekomstige koers voorgesteld.

2013

20 december

Prioritaire maatregelen voor defensie vastgesteld

Voor het eerst sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon wisselt de Europese Raad van gedachten over het thema defensie en stelt hij prioritaire maatregelen vast voor een versterkte samenwerking:

  • het verhogen van de doeltreffendheid, de zichtbaarheid en het effect van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid
  • het verbeteren van de vermogensontwikkeling
  • het versterken van de Europese defensie-industrie

2009

1 december

Het Verdrag van Lissabon treedt in werking. Het GVDB volgt het EVDB op

Het Verdrag van Lissabon, ondertekend in 2007, treedt in werking en de naam EVDB wordt gewijzigd in gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB). Het leidt tot de oprichting van de Europese dienst voor extern optreden. Commissiedelegaties in niet-EU-landen worden EU-delegaties.

2004

12 juli

Oprichting van het Europees Defensieagentschap

Het Europees Defensieagentschap wordt opgericht om de lidstaten en de Europese Raad te steunen bij het verbeteren van de Europese defensievermogens op het gebied van crisisbeheersing en om het EVDB te ondersteunen.

2003

12-13 december

Europese veiligheidsstrategie goedgekeurd

De top in Brussel keurt een Europese veiligheidsstrategie goed. Het doel van dit document is een veilig Europa in een betere wereld tot stand brengen, de dreigingen waarmee de EU geconfronteerd wordt identificeren, de strategische doelstellingen van de EU bepalen en de politieke implicaties voor Europa uittekenen.

2002

16 december

Ondertekening van Berlijn Plus

De Berlijn Plus-regeling wordt ondertekend, waardoor gebruik kan worden gemaakt van NAVO-structuren, -mechanismen en -middelen bij het uitvoeren van EVDB-missies.

1999

3-4 juni

Invoering Europees veiligheids- en defensiebeleid (EVDB)

Tijdens de Europese Raad van Keulen besluit de EU 15 om het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te versterken.

1991

9-10 december

De grondslagen voor een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid

De Europese Raad in Maastricht legt de grondslagen voor een politieke unie met de invoering van een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de aanvang van een gemeenschappelijk defensiebeleid, als tweede pijler van het Verdrag van Maastricht.

De tekst wordt in februari 1992 ondertekend, en het verdrag treedt in november 1993 in werking.