Een energie-unie voor Europa

Het pakket voor de energie-unie moet zorgen voor betaalbare, zekere en duurzame energie voor Europa en de Europese burgers. De specifieke maatregelen hebben betrekking op 5 belangrijke gebieden, waaronder energiezekerheid, energie-efficiëntie en het koolstofvrij maken van de economie.

Het in 2015 door de Europese Commissie voorgestelde pakket voor de energie-unie steunt op 3 pijlers:

  • een kaderstrategie met de doelstellingen van de energie-unie en concrete stappen om die te bereiken
  • de visie van de EU voor de mondiale klimaatovereenkomst van Parijs
  • een plan om het streefcijfer van 10% elektriciteits­interconnectie in 2020 te halen

De energie van de EU in cijfers

  • de EU voert 53% in van alle energie die zij verbruikt
  • 6 lidstaten zijn voor hun volledige gasinvoer afhankelijk van één enkele externe leverancier
  • 75% van de woningen in de EU is niet energie-efficiënt
  • 94% van het vervoer is afhankelijk van olieproducten, waarvan 90% wordt ingevoerd
  • de groothandelsprijzen voor elektriciteit en gas liggen respectievelijk 30% en meer dan 100% hoger dan in de VS

    Bron: Europese Commissie

Waarom is een energie-unie nodig?

De energie-unie zal de Europese economie, energiezekerheid en inzet voor de klimaatstrijd ten goede komen.

De EU moet haar uitgaven voor energie-invoer verminderen. Die bedragen ongeveer € 400 miljard per jaar, waarmee de EU de grootste invoerder van energie ter wereld is. Voorts zijn veel lidstaten sterk afhankelijk van een beperkt aantal leveranciers. Dat maakt hen kwetsbaar voor onderbrekingen van de energievoorziening.

Daarnaast moet de EU de doelstellingen van het klimaat- en energiekader 2030 halen voor fossiele brandstoffen en de uitstoot van broeikasgassen.

Bovendien moet de EU een verouderende energie-infrastructuur moderniseren, haar energiemarkten volledig integreren en voor coördinatie van de nationale energieprijzen zorgen.

Een volledig functionerende energie-unie zal leiden tot meer keuze en lagere prijzen voor consumenten en bedrijven in de EU.

2017

9 oktober

Raad neemt verordening over veiligstelling gaslevering aan

De Raad neemt de herziene verordening betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gaslevering aan. Deze wet zal 4 dagen na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie in werking treden.

Hoofddoel van de verordening is de energiezekerheid van de EU te versterken door ervoor te zorgen dat de Unie voor haar energievoorziening minder afhankelijk van anderen is en sneller en efficiënter kan reageren op een crisis in de gasvoorziening.

De verordening moet ook bijdragen tot een betere werking van de interne energiemarkt.

Voorts zal deze wetgeving bijdragen tot meer vertrouwen en solidariteit, zowel tussen de lidstaten als tussen de EU en haar partners van de Energiegemeenschap.

26 april

Raad neemt verordening over energie-efficiëntie-etikettering aan

De nieuwe verordening inzake energie-etikettering moet consumenten bewuster maken van de energie-efficiëntie en het energieverbruik van huishoudelijke apparaten. Dat zal hen helpen de energiekosten te verminderen en bijdragen tot het terugdringen van de vraag naar energie.

Het uiteindelijke doel van de verordening is ervoor te zorgen dat de kerndoelen voor 2020 en de klimaat- en energiedoelstellingen voor 2030 van de EU worden gehaald.

De ministers zijn het er in het algemeen over eens dat de verbetering van de energie-efficiëntie grote voordelen zal opleveren vanuit ecologisch en energetisch oogpunt.

Verscheidene lidstaten vestigen evenwel de aandacht op specifieke nationale omstandigheden en op het feit dat – na 2020 – rekening moet worden gehouden met de reeds in uitvoering zijnde langetermijnmaatregelen.

De Raad TTE stelt eveneens zijn standpunt vast met betrekking tot 2 herziene richtlijnen:

  • over grotere energie-efficiëntie – voor vorderingen op weg naar de klimaat- en energiedoelstellingen van de EU
  • over de energieprestatie van gebouwen – voor meer energiebesparingen en betere leefomstandigheden.

24 april

Voorlopig akkoord over veiligstelling gaslevering

De Raad en het Europees Parlement bereiken een voorlopig akkoord over een herziene verordening betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gaslevering.

De belangrijkste nieuwe onderdelen van de verordening zijn:

  • versterkte regionale samenwerking en coördinatie voor risicogroepen van lidstaten
  • regionale preventieve actieplannen en noodplannen, evenals regionale risico-evaluaties, op te stellen door de lidstaten
  • een solidariteitsmechanisme voor extreme crisisscenario's
  • meer controle op de bepalingen in gasleveringscontracten
  • specifieke verplichtingen voor EU-lidstaten ten aanzien van de Energiegemeenschap, en bevoegdheden voor de Commissie om de toepassing van het rechtskader tussen de EU en de Energiegemeenschap te coördineren

27 februari

Schone energie voor alle Europeanen

De ministers geven hun eerste reacties op het wetgevingspakket van de Commissie voor schone energie voor alle Europeanen. Dit initiatief heeft 3 grote doelstellingen:

  • energie-efficiëntie bovenaan plaatsen
  • een mondiale koploper worden inzake hernieuwbare energie
  • een billijke regeling voor consumenten uitwerken

Het pakket "schone energie" omvat voorstellen inzake belangrijke gebieden als de opzet van de elektriciteitsmarkt, energie-efficiëntie, voorzieningszekerheid, hernieuwbare energiebronnen en governanceregels.

Het algemene doel van de strategie is de EU tegen 2030 om te vormen tot een koolstofarme economie. De ministers onderkennen het belang van deze wetgeving en benadrukken dat met alle voorstellen vorderingen moeten worden geboekt.

2016

5 december

Energieraad bespreekt veiligstelling gaslevering

De Raad bespreekt een ontwerpverordening betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gaslevering in de hele EU.

Doel van de verordening is een kosteneffectief regionaal EU-kader op te zetten dat de gevolgen van een eventuele verstoring van de gasvoorziening kan beperken. De EU-ministers bereiken een compromis over de voornaamste kwesties:

  • regionale samenwerking: op basis van groepen lidstaten die zijn geïdentificeerd volgens de belangrijkste risico's voor de gasvoorziening van de EU
  • informatie-uitwisseling: de Europese Commissie en de bevoegde nationale instanties zullen in kennis worden gesteld van langetermijncontracten die goed zijn voor 40% of meer van het jaarlijkse gasverbruik in een EU-land
  • solidariteit: de lidstaten kunnen met nationale verschillen rekening houden bij de berekening van compensaties

20-21 oktober

Europese Raad dringt aan op voltooiing energie-unie

De Europese Raad dringt erop aan dat de energie-unie uiterlijk in 2018 wordt voltooid en uitgevoerd.

6-7 juni

Standpunt over informatie-uitwisseling voor energiedeals

De Raad komt tot een algemene oriëntatie over een ontwerpbesluit tot instelling van een mechanisme voor informatie‑uitwisseling over internationale energieovereenkomsten tussen lidstaten en niet‑EU‑landen.

Dit initiatief is een van de bouwstenen van de strategie voor de energie-unie. Het moet:

  • de werking van de interne energiemarkt verbeteren
  • de transparantie en samenhang van de externe energiebetrekkingen van de EU verbeteren
  • de onderhandelingspositie van de EU tegenover derde landen versterken

De Raad bespreekt ook het voorstel voor een herziene verordening over veiligstelling van de gaslevering door beperking tot een minimum van de gevolgen van eventuele verstoringen. De daarmee gepaard gaande maatregelen moeten de samenwerking tussen de lidstaten verbeteren. Ze zijn gebaseerd op de resultaten van de interne energiemarkt. Voornaamste voorgestelde wijzigingen:

  • meer regionale samenwerking en coördinatie
  • regionale preventieve actieplannen en noodplannen, evenals regionale risico-evaluaties
  • een nieuw solidariteitsbeginsel voor extreme crisisscenario's
  • strengere verplichtingen om te zorgen voor de beschikbaarheid van de noodzakelijke infrastructuur

17-18 maart

Engagement van EU voor vermindering broeikasgasuitstoot

De Europese Raad wijst op de inzet van de EU om de binnenlandse uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

De EU-leiders beloven ook het aandeel van hernieuwbare energiebronnen te vergroten en de energie-efficiëntie te verbeteren, zoals overeengekomen in de Europese Raad van oktober 2014.

2015

17-18 december

Europese Raad evalueert vorderingen energie-unie

De Europese Raad evalueert de vooruitgang inzake de opbouw van de energie-unie en vraagt:

  • dat de betrokken wetgevingsvoorstellen, overeenkomstig zijn eerdere richtsnoeren, snel worden ingediend
  • dat de wetgeving inzake hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en andere maatregelen, zoals betere investeringskansen, snel worden uitgevoerd met het oog op de 2020‑doelstelling
  • dat er een geïntegreerde strategie voor onderzoek, innovatie en concurrentievermogen wordt opgesteld

12 december

Klimaatverandering: Overeenkomst van Parijs bereikt

Tijdens de klimaatconferentie van Parijs, van 30 november tot en met 12 december, wordt een nieuwe mondiale overeenkomst over klimaatverandering bereikt.

De overeenkomst omvat een actieplan om de opwarming van de aarde "ruim onder" 2°C te houden, en zelfs te streven naar 1,5°C.

26 november

Voortgang met governance en energie-efficiëntie

De Raad neemt conclusies aan over de governancestructuur van de energie-unie. Doel is de Commissie sturing te geven bij haar werkzaamheden.

Het governancesysteem monitort de gezamenlijke voortgang van de EU op weg naar verwezenlijking van haar energie- en klimaatdoelstellingen. Het gaat om 5 grote gebieden:

  • energiezekerheid, solidariteit en vertrouwen
  • de interne energiemarkt
  • vermindering van de vraag naar energie door middel van energie-efficiëntie
  • het koolstofarm maken van de economie
  • onderzoek, innovatie en concurrentievermogen

De EU-ministers komen ook tot een algemene oriëntatie over een ontwerpverordening tot vaststelling van een kader voor energie-efficiëntie-etikettering.

Energielabels helpen de consument energie-efficiënte producten te kiezen. Ze dragen ook bij tot een algemene vermindering van de vraag naar energie op EU-niveau doordat ze de consument in staat stellen een geïnformeerde keuze te maken.

De hoofddoelstelling van het voorstel is het ondersteunen van innovatie en van de vervaardiging van steeds energie-efficiëntere producten.

8 juni

Conclusies over uitvoering energie-unie

De Raad neemt conclusies aan over de uitvoering van de kaderstrategie voor de energie-unie.

Daarin wordt gefocust op de vraag hoe consumenten – huishoudens en bedrijven – kunnen worden voorzien van zekere, duurzame en betaalbare energie. Ook wordt de bevordering van de noodzakelijke investeringen in de energiesector aangemoedigd.

De ministers bereiken een akkoord over de essentiële onderdelen van het EU-energiebeleid:

  • diversificatie van aanvoerroutes en energiebronnen
  • regionale samenwerking
  • energiemarkt
  • infrastructuurontwikkeling

De energieministers evalueren ook de uitvoering van de strategie voor energiezekerheid en bespreken de toekomstige ontwikkelingen in het kader daarvan, voornamelijk de voorzieningszekerheid.

19-20 maart

Europese Raad bespreekt energiezekerheid en transparantie

De Europese Raad bereikt overeenstemming over de eerste stappen op weg naar de energie-unie. Het debat van de EU-leiders is toegespitst op energiezekerheid en transparantie. Zo moeten alle contracten voor gas:

  • conform de EU-wetgeving zijn
  • transparanter zijn
  • zonder negatief effect zijn voor Europa's energiezekerheid

De EU-staatshoofden en -regeringsleiders komen ook overeen innovatieve strategieën te ontwikkelen voor een nieuwe generatie van hernieuwbare energiebronnen, de energie-efficiëntie te verhogen en de Europese klimaatdiplomatie op te voeren om in Parijs tot een overeenkomst te komen.

6 maart

Voorstel voor energie-unie op schema

De milieuministers van de EU bespreken de aspecten van het pakket voor de energie-unie die verband houden met klimaatbeleid, met name het koolstofvrij maken van de economie.

Ze wijzen erop dat het koolstofvrij maken van de economie een onderdeel moet zijn van het beleidskader voor klimaat en energie 2030, dat reeds in oktober 2014 door de Europese Raad werd goedgekeurd.

De ministers zijn het eens over de belangrijke rol van het emissiehandelssysteem (ETS) bij het halen van de EU-emissiereductiedoelstelling voor 2030.

De debatten van de milieuministers dienen als brede basis voor de besprekingen van de Europese Raad van 19 en 20 maart over de energie-unie.

5 maart

Eerste bespreking van pakket voor energie-unie

De Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie (TTE) wisselt van gedachten over een voorstel van de Europese Commissie voor het strategisch kader voor de energie-unie. De ministers buigen zich onder meer over:

  • energiezekerheid
  • voltooiing van de interne energiemarkt
  • energie-efficiëntie
  • het koolstofvrij maken van de economie
  • concurrentievermogen

De ministers zijn terughoudend wat betreft het transparanter maken van contracten met betrekking tot intergouvernementele overeenkomsten en commerciële levering. Zij wijzen er ook op dat de nationale bevoegdheden van de lidstaten inzake hun energiegerelateerde besluiten moeten worden geëerbiedigd.

Voorts houdt de Raad een oriënterend debat over de ontwikkelingen en prioriteiten op het gebied van energie-infrastructuur.

25 februari

Europese Commissie dient voorstel voor energie-unie in

Het pakket van de Europese Commissie voor de energie-unie moet de interne energiemarkt voltooien en ook de productie, het transport en het verbruik van energie in Europa hervormen.

Het pakket omvat 3 "mededelingen":

  • een kaderstrategie voor de energie-unie, met doelstellingen en concrete stappen
  • de nodige maatregelen om het streefcijfer van 10% grensoverschrijdende elektriciteitsinterconnectie in 2020 te halen
  • de visie van de EU voor de klimaatconferentie van Parijs (30 november - 12 december 2015)

2014

18 december

EU-leiders verzoeken om voorstel voor energie-unie

De EU-leiders vragen de Europese Commissie met een voorstel voor een Europese energie-unie te komen met het oog op het verbinden van netwerken over de grenzen heen, het verbeteren van Europa's energiezekerheid en het terugdringen van de uitstoot.

23-24 oktober

Klimaat- en energiekader 2030

De Europese Raad verzoekt nogmaals om het instellen van een energie-unie die betaalbare, zekere en duurzame energie biedt.

Hij doet ook aanbevelingen voor verdere maatregelen om de energieafhankelijkheid van de EU te verminderen en de voorzieningszekerheid voor elektriciteit en gas te vergroten.

De EU-leiders bereiken overeenstemming over het klimaat- en energiekader 2030. Ze bekrachtigen 4 doelstellingen:

  • een bindend streefcijfer voor het verminderen van de broeikasgasuitstoot met 40% tegen 2030 (ten opzichte van 1990)
  • het streefdoel dat tegen 2030 ten minste 27% van de verbruikte energie hernieuwbaar is
  • een verbetering van de energie-efficiëntie met 27%
  • de voltooiing van de interne energiemarkt

26-27 juni

Europese Raad: energie-unie is strategische EU-doelstelling

De Europese Raad noemt het opzetten van een energie-unie als een van de vijf voornaamste doelstellingen van de Europese strategische agenda, die de EU-prioriteiten voor de komende jaren bevat.

Het doel van de energie-unie is drieledig:

  • betaalbare energie verstrekken voor bedrijven en consumenten
  • energie voor alle EU-landen zeker stellen door de energieafhankelijkheid van de EU te verminderen
  • meer groene energie genereren en de strijd tegen de klimaatverandering voortzetten