6 geslaagde EU-uitbreidingsgolven

  • 2013: Kroatië
  • 2007: Bulgarije en Roemenië
  • 2004: Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië
  • 1995: Oostenrijk, Finland en Zweden
  • 1986: Portugal en Spanje
  • 1981: Griekenland
  • 1973: Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk

Uitbreiding is het proces waarbij landen tot de Europese Unie toetreden.

Hoe werkt de uitbreiding van de EU?

Elk Europees land dat de EU-waarden uit het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) eerbiedigt en ernaar streeft die uit te dragen, kan verzoeken lid te worden van de EU.

Toetredingscriteria

Als eerste stap moet het land aan de toetredingscriteria voldoen. Deze criteria werden bepaald tijdens een bijeenkomst van de Europese Raad in 1993 in Kopenhagen, en worden vaak de "criteria van Kopenhagen" genoemd.

De criteria van Kopenhagen omvatten een aantal democratische, economische en politieke voorwaarden voor landen die tot de EU willen toetreden:

  • stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de eerbiediging en bescherming van minderheden waarborgen
  • een functionerende markteconomie en opgewassen zijn tegen concurrentie en marktkrachten in de EU
  • het vermogen de verplichtingen van het lidmaatschap aan te gaan en daadwerkelijk na te komen, met name het onderschrijven van de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie

Ook moet de EU in staat zijn nieuwe leden op te nemen.

Voordelen van EU-uitbreiding

  • grotere welvaart voor alle lidstaten: 3 keer meer handelsverkeer tussen oude en nieuwe lidstaten, en 5 keer meer tussen nieuwe lidstaten
    • meer stabiliteit in Europa
    • meer gewicht voor de EU in internationale aangelegenheden

    Toetredingsonderhandelingen geopend

    Servië - januari 2014
    Montenegro - juni 2012
    Turkije - oktober 2005

    Kandidaat-lidstaten

    Albanië - juni 2014
    de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië - december 2005

    Mogelijke kandidaat-lidstaten

    Bosnië en Herzegovina - aanvraag ingediend in februari 2016
    Kosovo*

    * Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met resolutie 1244 van de VN‑Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.

    Uitbreidingsstrategie

    De nieuwe consensus over uitbreiding waarover de Europese Raad het in december 2006 eens werd, blijft richtinggevend voor het uitbreidingsbeleid van de EU. De EU-leiders besloten toen een strategie te volgen met de volgende uitgangspunten:

    • consolidatie van de toezeggingen van de EU inzake de lopende toetredingsonderhandelingen
    • eerlijke en strikte voorwaarden in elke fase van de onderhandelingen met kandidaat-lidstaten
    • meer transparantie en betere communicatie om te zorgen voor een breed en duurzaam maatschappelijk draagvlak
    • het vermogen van de EU om nieuwe leden op te nemen

    De Westelijke Balkan

    Tijdens de bijeenkomst in Thessaloniki op 19 en 20 juni 2003 sprak de Europese Raad zijn volledige steun uit voor het Europees perspectief van de landen van de Westelijke Balkan.

    In december 2006 bevestigden de EU-leiders dat de toekomst van de Westelijke Balkan in de Europese Unie ligt.

    De landen van de Westelijke Balkan zullen volledig deel uitmaken van de EU zodra zij voldoen aan alle:

    • toetredingscriteria
    • voorwaarden van het stabilisatie- en associatieproces (SAP)

    In de Raad

    De Raad Algemene Zaken (RAZ) geeft vorm en leiding aan het uitbreidingsproces en de toetredingsonderhandelingen van de EU. Wanneer een land verzoekt om lid van de EU te worden, vraagt de Raad de Europese Commissie daarover advies uit te brengen.

    Op besluit van de RAZ wordt een procedure voor technische evaluatie geopend om uit te maken of:

    • het land aan alle criteria voldoet om in aanmerking te komen als officieel kandidaat voor EU-lidmaatschap
    • formele toetredingsonderhandelingen kunnen worden geopend en met succes afgerond
    • de kandidaat-lidstaat tot de EU mag toetreden

    Voor alle besluiten die de RAZ neemt over de evaluatie van de door kandidaat-lidstaten geboekte vooruitgang, is unanieme overeenstemming tussen de 28 EU-lidstaten vereist.

    Elk jaar in december maakt de RAZ de balans van het uitbreidingsproces op. De bespreking en eventuele besluiten zijn gebaseerd op de jaarlijkse verslagen van de Commissie over de uitbreidingsstrategie en over de vorderingen van elk uitbreidingsland. Die documenten worden gewoontegetrouw in oktober gepubliceerd.

    Recentste besluiten

    2016

    De Raad besprak de uitbreiding en het stabilisatie- en associatieproces op 13 december 2016, waarna het voorzitterschap constateerde dat er geen consensus bestond over het aannemen van Raadsconclusies over dit onderwerp. Daarom stelde het voorzitterschap conclusies op die tijdens de besprekingen door een overgrote meerderheid van de delegaties werden gesteund.

    2015

    De Raad heeft op 15 december 2015 conclusies aangenomen over:

    • het uitbreidingsbeleid van de EU, wat betreft Turkije, Montenegro en Servië
    • het stabilisatie- en associatieproces EU-Westelijke Balkan, wat betreft de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Albanië, Bosnië en Herzegovina en Kosovo

    De conclusies bevestigen dat de Raad zich blijft inzetten voor het uitbreidingsproces en voor het Europese perspectief van de landen van de Westelijke Balkan.