Buitenlandse terroristische strijders en recente terreuraanslagen in Europa: aanpak

Tijdlijn: buitenlandse terroristische strijders en recente terreuraanslagen in Europa

22/06/2017

EU-leiders bevestigen belang van samenwerking op EU-niveau

09/06/2017

Raad actualiseert richtsnoeren voor bestrijding radicalisering en rekrutering terroristen

27/03/2017

Raadsconclusies over Actieplan van Commissie inzake reisdocumentfraude

07/03/2017

Raad neemt richtlijn terrorismebestrijding aan

07/03/2017

Raad neemt verordening aan ter aanscherping van controles aan buitengrenzen

De dreiging die uitgaat van geradicaliseerde Europeanen, die dikwijls ook in het buitenland gaan strijden, zal in de komende jaren waarschijnlijk blijven bestaan. Voor een doeltreffende respons op deze problemen zijn een brede aanpak en langdurige inzet nodig.

De primaire verantwoordelijkheid in de strijd tegen terrorisme ligt bij de lidstaten. Toch kan en moet de EU een ondersteunende rol spelen bij het aanpakken van de grensoverschrijdende aspecten van de dreiging.

Rol van de Raad

Sinds begin 2013 staan radicalisering en buitenlandse strijders geregeld op de agenda van de Raad van de EU en van de Europese Raad. Beide instellingen hebben een brede respons ontwikkeld, met zowel interne als externe actielijnen.

Na de terroristische aanslagen in Parijs in januari 2015 besloot de Europese Unie haar respons te versterken en reeds overeengekomen maatregelen sneller uit te voeren. Op 12 februari debatteerden de EU-leiders over hoe het verder moest, en kwamen zij een verklaring overeen die als leidraad voor het werk van de EU en de lidstaten in de maanden nadien moest dienen. In de verklaring werd opgeroepen tot specifieke maatregelen, waarbij 3 punten centraal staan:

  • de veiligheid van de burgers garanderen
  • radicalisering voorkomen en waarden veiligstellen
  • samenwerken met onze internationale partners

De verklaring van de EU-leiders berustte op het werk dat de maanden ervoor was verzet door de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken, van Economische Zaken en van Buitenlandse Zaken.

In december 2015 wezen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU erop dat de volledige uitvoering van de maatregelen in de verklaring een prioriteit blijft.

Belangrijke mijlpalen bij de verbetering van de veiligheid in de EU

Betere controle op vuurwapens

Op 25 april 2017 nam de Raad een richtlijn inzake de controle op de verwerving en het bezit van wapens aan. De richtlijn moet de bestaande wetgeving verbeteren, naar aanleiding van de recente terreuraanslagen in Europa.

De richtlijn bevat maatregelen om vuurwapens beter te kunnen traceren en te voorkomen dat zij opnieuw gebruiksklaar worden gemaakt of worden omgebouwd. Ze bevat eveneens strengere regels voor de aankoop en het bezit van de gevaarlijkste vuurwapens.

Infographic - Europa veiliger maken: uitwisseling van informatie

Europa veiliger maken: uitwisseling van informatie

Strafbaarstelling van terroristische misdrijven

Op 7 maart 2017 nam de Raad een richtlijn terrorismebestrijding aan. De nieuwe regels verstevigen het EU-rechtskader om terreuraanslagen te voorkomen en het fenomeen van buitenlandse terroristische strijders tegen te gaan. De richtlijn stelt bepaalde handelingen strafbaar, waaronder training volgen of reizen voor terroristische doeleinden, of zulke reizen organiseren of vergemakkelijken.

Verscherpte controles aan de buitengrenzen

Op 7 maart 2017 nam de Raad ook een verordening aan tot wijziging van de Schengengrenscode, om de controles aan de buitengrenzen aan de hand van relevante databanken aan te scherpen. De wijziging houdt in dat de lidstaten alle personen bij het overschrijden van de buitengrenzen systematisch moeten controleren aan de hand van relevante databanken.

Nieuwe commissaris voor veiligheidsunie

Op 19 september 2016 benoemde de Raad, in onderlinge overeenstemming met Commissievoorzitter Jean‑Claude Juncker, Julian King tot nieuwe commissaris voor de veiligheidsunie. Met deze nieuwe portefeuille zal de commissaris de uitvoering van de Europese veiligheidsagenda ondersteunen.

Infographic - Europa veiliger maken: databanken koppelen

Europa veiliger maken: databanken koppelen

Betere informatie-uitwisseling

De Europese Raad van 18 december 2015 riep in zijn conclusies op tot een dringende verbetering van de interoperabiliteit van informatiesystemen. Op 10 juni 2016 keurden de ministers een routekaart goed voor het verbeteren van informatie-uitwisseling en informatiebeheer, onder meer door middel van interoperabiliteitsoplossingen.

Op 9 juni 2017 nam de Raad conclusies aan over het verbeteren van de informatie-uitwisseling en het verzekeren van de interoperabiliteit van de EU-informatiesystemen. Deze conclusies volgden op het eindverslag van de deskundigengroep op hoog niveau inzake informatiesystemen en interoperabiliteit, die de Commissie in 2016 opzette.

Europees Centrum voor terrorismebestrijding

In januari 2016 kwam het Europees Centrum voor terrorismebestrijding (European Counter Terrorist Centre - ECTC) er, na een besluit van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 20 november 2015. Dit is een platform waarmee de lidstaten de informatie-uitwisseling en operationele samenwerking kunnen opvoeren bij het monitoren en opsporen van buitenlandse terroristische strijders en bij het bestrijden van de handel in illegale vuurwapens en terrorismefinanciering.

Bestrijding van onlineradicalisering

In maart 2015 gaf de Raad Europol het mandaat om een specifieke eenheid ter bestrijding van terroristische propaganda op het internet op te zetten. De EU-eenheid voor de melding van internetuitingen kwam er in juli 2015. De eenheid heeft tot doel terroristische en gewelddadig-extremistische content op het internet op te sporen, en de lidstaten over deze en andere kwesties te adviseren.

Tijdens de Europese Raad van juni 2017 riepen de EU-leiders de sector op te helpen bij de bestrijding van onlineterrorisme en -criminaliteit. De leiders verwachten dat de sector een eigen forum opzet en de automatische opsporing en verwijdering van terroristische content verbetert. Dit moet zo nodig worden aangevuld met relevante wetgevingsmaatregelen op EU-niveau.

Nauwere samenwerking met derde landen

In februari 2015 besloot de Raad het externe optreden in de bestrijding van terrorisme te versterken, met name in het Middellandse Zeegebied, het Midden‑Oosten, Noord‑Afrika, de Golf en de Sahel:

  • de samenwerking met belangrijke partners wordt versterkt
  • er komen nieuwe projecten voor capaciteitsopbouw
  • de maatregelen tegen radicalisering en gewelddadig extremisme worden geïntensiveerd

De EU-strategie inzake terrorismebestrijding en buitenlandse strijders met het accent op Syrië en Irak werd in oktober 2014 door de Raad aangenomen. De strategie omvat verschillende prioritaire gebieden, waaronder een betere samenwerking met derde landen om rekruteringsnetwerken en buitenlandse strijders op te sporen.