Hoofddoelstellingen:

  • tot 2018 € 315 miljard vrijmaken voor nieuwe investeringen
  • ervoor zorgen dat de investeringen zijn afgestemd op de behoeften van de reële economie
  • het investeringsklimaat verbeteren

Het investeringsplan voor Europa moet tot 2018 ten minste € 315 miljard aan particuliere en openbare investeringen mobiliseren. Het heeft ten doel:

  • investeringen te stimuleren
  • het concurrentievermogen te vergroten
  • de economische groei op lange termijn in de EU te ondersteunen

Het plan is in november 2014 voorgesteld door de Europese Commissie. Het is het antwoord op het verzoek van de Europese Raad van juni 2014 om iets te doen aan de geringe investeringen in de EU, met het oog op het stimuleren van groei en werkgelegenheid.

Investeringsplan voor Europa: 3 pijlers

Het investeringsplan voor Europa kent 3 hoofdelementen:

  • een Europees Fonds voor strategische investeringen
  • ervoor zorgen dat geld voor investeringen de reële economie bereikt
  • het investeringsklimaat verbeteren

1. Europees Fonds voor strategische investeringen

Het fonds is in 2015 opgericht als een beheerde rekening binnen de Europese Investeringsbank (EIB). Het gebruikt publieke middelen om nieuwe particuliere investeringen aan te trekken en geeft kredietprotectie voor financiering door de EIB en het Europees Investeringsfonds (EIF).

Het fonds voor strategische investeringen moet onder meer een deel van het door de EIB gedragen risico voor zijn rekening nemen, zodat de EIB in risicovollere projecten kan investeren. Verwacht wordt dat de deelname van de EIB particuliere investeringen zal aantrekkenvoor dergelijke projecten.

Het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) is gericht op investeringen in een breed scala van sectoren, waaronder infrastructuur, energie, onderzoek en innovatie, breedband en onderwijs. Het fonds is er ook om steun te verlenen aan kleine en middelgrote ondernemingen (grotendeels via het Europees Investeringsfonds).

Het Fonds steunt op een garantie van € 16 miljard uit de EU-begroting en op € 5 miljard van de Europese Investeringsbank.

Het fonds – het bedrag van € 21 miljard – zal naar verwachting een totaal multiplicatoreffect van 1:15 bereiken en dus tot € 315 miljard aan totale investeringen opleveren. Dit betekent dat € 1 uit het fonds naar verwachting € 12 van particuliere investeerders en € 3 van de EIB zal genereren. Het exacte multiplicatoreffect verschilt per project.

Nieuw voorstel inzake het EFSI

De Raad heeft in december 2016 zijn onderhandelingsstandpunt vastgesteld met betrekking tot een nieuw verordeningsvoorstel waarbij de looptijd van het fonds wordt verlengd tot en met 31 december 2020, en een aantal technische verbeteringen aan het fonds en de Europese investeringsadvieshub wordt aangebracht.

Naast de verlenging van de looptijd van het fonds zijn de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het door de Raad overeengekomen EFSI onder andere:

  • een verhoging van het investeringsstreefcijfer tot € 500 miljard
  • een verhoging van de EU-begrotingsgarantie tot € 26 miljard (waarvan € 16 miljard beschikbaar zal zijn voor een beroep op de garantie tot medio 2018)
  • een verhoging van de bijdrage van de Europese Investeringsbank tot € 7,5 miljard (momenteel € 5 miljard)

Bovendien moeten de verbeteringen ervoor zorgen dat de steun uit het fonds naar zoveel mogelijk EU-landen gaat en dat het fonds een breder scala van sectoren financiert dan voorheen, zoals landbouw, bosbouw, visserij en andere delen van de bio-economie, evenals klimaatmaatregelen.

Het fonds zou ook sectoren bestrijken die voor EIB-steun in aanmerking komen in minder ontwikkelde overgangsregio's. Ten slotte omvatten de verbeteringen ook transparantiebepalingen.

De Raad zal met het Europees Parlement besprekingen over de definitieve versie van de ontwerpverordening beginnen zodra het Parlement zijn onderhandelingspositie heeft bepaald.

2. Ervoor zorgen dat de investeringsfinanciering de reële economie bereikt

Het Europees investeringsprojectportaal en een Europese investeringsadvieshub zijn opgezet om ertoe bij te dragen dat de investeringsfinanciering de reële economie bereikt.

De hub biedt technische bijstand en ondersteuning. Hij bundelt de huidige programma’s voor technische bijstand van de EIB en verleent extra adviesdiensten voor gevallen die daarbuiten vallen.

Op het projectportaal zullen potentiële investeerders informatie over elk project en over de investeringsmogelijkheden kunnen vinden.

In december 2016 heeft de Raad zijn onderhandelingsstandpunt vastgesteld voor een voorstel om technische verbeteringen aan te brengen in de Europese investeringsadvieshub.

Doel van het voorstel is het voor de Europese investeringsadvieshub gemakkelijker te maken om in de hele EU op lokaal niveau gerichtere technische bijstandsdiensten te verlenen. Ook moet het dankzij het voorstel gemakkelijker worden om EFSI-financiering te combineren met steun uit andere bronnen van EU-financiering, onder meer de Europese structuur- en investeringsfondsen.

Kapitaalmarktenunie

De kapitaalmarktenunie beoogt verdere integratie van de kapitaalmarkten van de EU‑lidstaten

3. Het investeringsklimaat verbeteren

Doel is investeringen te stimuleren door het ondernemingsklimaat te verbeteren en de toegang tot financiering te vergemakkelijken, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen.

De algemene doelstelling is de belemmeringen voor investeringen weg te nemen en in de EU eenvoudigere, betere en meer voorspelbare regelgeving tot stand te brengen, met name in de infrastructuursectoren, waar investeringen meerdere jaren of decennia beslaan.

Om de financieringsvoorwaarden in de EU te helpen verbeteren, voorziet het investeringsplan in de invoering van een kapitaalmarktenunie om de versnippering op de financiële markten te verminderen en de kapitaalverstrekking aan ondernemingen en investeringsprojecten te vergroten.

In december 2016 heeft de Raad conclusies aangenomen over een aantal kwesties die de investeringen in de EU belemmeren; deze waren door het Comité voor de economische politiek aan de orde gesteld. De conclusies dienen te worden meegenomen in de aanbevelingen aan de lidstaten binnen het Europees semester, het jaarlijkse beleidsmonitoringproces van de EU.

In de Raad

6 december 2016: de Raad stelt zijn onderhandelingsstandpunt vast over het nieuwe EFSI-voorstel, waarbij de looptijd van het fonds zou worden verlengd tot 2020 en het investeringsstreefcijfer van het fonds zou worden verhoogd tot € 500 miljard, de EU-begrotingsgarantie tot € 26 miljard en de bijdrage van de EIB tot € 7,5 miljard. Aldus kan het voorzitterschap van de Raad met het Europees Parlement over de definitieve versie van de verordening onderhandelen zodra het Parlement zijn onderhandelingspositie heeft bepaald.

20-21 oktober 2016: de Europese Raad verzoekt de Raad in december 2016 overeenstemming te bereiken over zijn onderhandelingsstandpunt inzake het nieuwe EFSI-voorstel en daarbij rekening te houden met de onafhankelijke externe evaluatie die in november wordt verwacht.

September 2016: de Raad begint met de besprekingen over het Commissievoorstel voor een verordening over de verlenging van de looptijd van het Europees Fonds voor strategische investeringen en over het aanbrengen van technische verbeteringen aan dat fonds en de Europese investeringsadvieshub.

12 juli 2016: de Raad evalueert de tot dusver geleverde inspanningen om belemmeringen voor investeringen weg te nemen - de derde pijler van het investeringsplan voor Europa. Het Economisch en Financieel Comité (EFC) heeft 3 gebieden aangewezen waar er door de lidstaten stappen kunnen worden gezet: insolventiekaders, toegang tot financiering en grensoverschrijdende synergieën, met name in netwerksectoren. De Raad heeft het EFC gevraagd verder te werken aan dit onderwerp en zal er in een volgende zitting op terugkomen.

25 juni 2015: de Raad neemt de verordening over het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) aan, na goedkeuring door het Europees Parlement op 24 juni. De EFSI-verordening treedt begin juli 2015 in werking.

28 mei 2015: de Raad en het Europees Parlement bereiken een voorlopig akkoord over het ontwerp van de EFSI-verordening.

23 april 2015: de Raad en het Europees Parlement beginnen onderhandelingen over de definitieve versie van de EFSI-verordening.

10 maart 2015: de Raad stelt zijn onderhandelingsstandpunt (de algemene oriëntatie) over de ontwerpverordening vast.

19 januari 2015: de Raad begint met de bespreking van het voorstel van de Commissie voor een EFSI-verordening, dat eerder die maand is ingediend.

18 december 2014: de Europese Raad betuigt zijn steun voor het investeringsplan voor Europa.

De politieke agenda van de EU bepalen

In juni 2014 heeft de Europese Raad een 'strategische agenda' met vijf prioritaire gebieden voor EU-actie aangenomen

Waarom zijn meer investeringen nodig?

Sinds een aantal jaren liggen de investeringsniveaus in de EU beduidend lager dan de niveaus die in 2007, vóór de crisis, werden opgetekend.

Het lage investeringsniveau wordt beschouwd als een van de redenen waarom het economisch herstel in de EU, en vooral in de eurozone, slechts langzaam vordert. Bovendien kunnen de aanhoudend zwakke investeringen een negatief effect hebben op de langetermijngroei en het concurrentievermogen.

Achtergrond

Het stimuleren van investeringen is een van Europa's strategische prioritaire gebieden voor 2014‑2019, die in de strategische agenda voor de EU zijn beschreven. Het is ook een van de prioriteiten voor het economisch beleid van de EU, in combinatie met structurele hervormingen en budgettaire verantwoordelijkheid.