Verslag van voorzitter Donald Tusk aan het Europees Parlement over de Europese Raad van februari

Europese Raad
  • 24/02/2016
  • 16:00
  • Toespraak
  • 82/16
  • Binnenlandse zaken
  • Buitenlandse zaken & internationale betrekkingen
  • Institutionele zaken
24/02/2016
Persverantwoordelijke

Preben Aamann
Woordvoerder van de voorzitter van de Europese Raad
+32 2 281 51 50
+32 476 85 05 43

Inleidende opmerkingen

De meest recente bijeenkomst van de Europese Raad was moeilijk, maar dat waren de andere bijeenkomsten tijdens mijn ambtstermijn ook. Wij hebben dan wel een gemeenschappelijke oplossing gevonden, maar het moment van de waarheid moet nog komen, waarmee ik uiteraard doel op het referendum in het Verenigd Koninkrijk over het al dan niet lid blijven van de Europese Unie. Alleen het Britse volk kan en zal daarover beslissen. Wat wij konden doen was het eens worden over een nieuwe regeling voor het Verenigd Koninkrijk. En dat hebben wij gedaan.

De 28 staatshoofden en regeringsleiders namen, na unanieme goedkeuring, een juridisch bindende en onomkeerbare regeling voor het Verenigd Koninkrijk in de EU aan. Het besluit over een nieuwe regeling spoort met de Verdragen en kan niet nietig worden verklaard door het Hof van Justitie van de Europese Unie. Maar het wordt enkel van kracht indien het Britse volk ervoor stemt om lid te blijven. Stemt het voor het verlaten van de EU, dan houdt de regeling op te bestaan.

Wij hebben besloten bij dat alles niet te raken aan de fundamentele waarden van de Europese Unie, zoals het vrije verkeer en het non-discriminatiebeginsel. En zonder de toekomstige ontwikkeling van de economische en monetaire unie in gevaar te brengen. Als ik ook maar de minste twijfel had gehad, zou ik zo een regeling nooit hebben voorgesteld.

Ondanks veel moeilijkheden zijn de leiders niet van de onderhandelingstafel weggelopen, omdat wij maar al te goed beseften wat er op het spel stond, namelijk het Verenigd Koninkrijk in de EU houden en de geopolitieke toekomst van Europa.

Ik betuig mijn oprechte dank aan voorzitter Juncker en heel zijn team, met wie wij zij aan zij hebben samengewerkt. Ook wil ik de onderhandelaars van het Parlement bedanken die betrokken waren bij de besprekingen en uiterst doeltreffend waren in het bereiken van hun doelen. Ik ben er ten stelligste van overtuigd dat wij het Europees Parlement er ten volle bij moesten betrekken. Die cruciale gesprekken met voorzitter Schulz, met fractieleider Verhofstadt en met de eminente collega's Gualtieri en Brok zullen mij altijd bijblijven. Dankzij u konden wij bij dit akkoord rekening houden met de belangen van de gehele Unie. Zonder uw hulp was dit akkoord niet mogelijk geweest. Nogmaals mijn grote dank.

De Europese Unie zal de beslissing van het Britse volk eerbiedigen. Stemt een meerderheid voor het verlaten van de EU, dan zal dat gebeuren. Dat zal Europa voorgoed veranderen. En het zal geen verandering ten goede zijn. Dat is natuurlijk mijn persoonlijke mening. Premier Cameron zei maandag in het Lagerhuis dat dit geen goed moment is om het Westen te verdelen. Daar ben ik het roerend mee eens. Daarom heb ik mijn best gedaan dat te voorkomen.

Anderzijds, als het Verenigd Koninkrijk besluit om lid te blijven, hoop ik dat dit Parlement er ook voor zorgt dat de afgesproken regeling waar nodig in wetgeving wordt omgezet en in werking treedt.

Wat nu de migratiecrisis betreft. De leiders waren het erover eens dat ons gezamenlijk actieplan met Turkije een prioriteit blijft, en wij al het mogelijke moeten doen om het te doen slagen. Dit komt erop neer dat de aanhoudende hoge aantallen moeten dalen, en snel. Daarom ook hebben wij besloten een buitengewone bijeenkomst met Turkije te organiseren op 7 maart.

De bespreking tussen de leiders was gericht op het bereiken van een consensus in deze crisis. Daartoe moeten wij allereerst een concurrentieslag tussen plan A, B en C vermijden. Dat zaait alleen maar verdeeldheid binnen Europa zonder ons dichter bij een oplossing te brengen, en dat heeft geen zin. In plaats daarvan moeten wij zoeken naar een synthese van verschillende benaderingen. Een goed alternatief voor een alomvattend Europees plan is er niet.

Ten tweede omvat een Europese aanpak niet alleen de besluiten die in Brussel worden genomen. Het gaat ook, en zelfs nog meer, om de besluiten die in de hoofdsteden worden genomen. Dat moeten wij aanvaarden, maar tegelijkertijd moeten wij streven naar een betere coördinatie van die beslissingen. De Europese Unie betekent dat wij met zijn allen moeten samenwerken.

Tot slot moeten wij de regels en wetten die wij met zijn allen hebben aangenomen, eerbiedigen. Dat geldt voor zowel de herplaatsingsbesluiten als de noodzaak om geleidelijk terug te keren tot een situatie waarin alle leden van het Schengengebied de Schengengrenscode onverkort toepassen. Er bestaat geen twijfel over dat wij Schengen moeten herstellen. Dat zal geld, tijd en een enorme politieke inzet vergen. Er zullen landen zijn die deze uitdaging misschien niet aankunnen. Maar Europa zal hen daarin bijstaan. Wij moeten investeren in Schengen, niet in de ineenstorting ervan. De toekomst van Schengen wordt een van de hoofdonderwerpen die de leiders op 7 maart zullen bespreken.

Daarnaast bevestigden de leiders dat humanitaire hulp moet blijven gaan naar Syrië en de Syrische vluchtelingen in de regio. Wij waren ingenomen met de donorconferentie in Londen, waar twee derde van de toezeggingen van Europa kwam. De leiders kwamen overeen vaart te zetten achter de uitbetaling van de € 3,3 miljard die is toegezegd voor 2016, en de € 3 miljard voor het helpen van de vluchtelingen in Turkije. Dit is niet alleen een Europese verantwoordelijkheid. Daarom zal ik tijdens de bijeenkomsten van de G7 en de G20 later dit jaar verder werken aan een mondiale aanpak van de crisis.

Eindigen doe ik met een pleidooi om ons niet uit het lood te laten slaan door stormachtige omstandigheden. Gewoon afwachten is geen optie. Dit zijn zeer gevaarlijke tijden in de Europese geschiedenis. Wij moeten daadkrachtig optreden. Daarbij reken ik op uw steun. Ik dank u. 

Slotopmerkingen

De 2 kwesties die vandaag worden besproken, de regeling voor het Verenigd Koninkrijk en migratie, zijn nauw met elkaar verbonden. Ik heb niet de minste twijfel dat de manier waarop wij de migratiecrisis zullen aanpakken of beheersen van groot belang is voor de referendumcampagne. Al wie de eenheid wil bewaren van de Europese Unie, en van het hele Westen, en het gevoel heeft dat dit een episch moment is, moet een dergelijk gemeenschappelijk plan zo vastberaden mogelijk steunen.

Met gemeenschappelijk plan bedoel ik een effectieve uitvoering van ons besluit, de volledige naleving van de Schengencode, en een gezamenlijk optreden met Turkije. Wie de tot stand komende eenheid inzake de migratiecrisis verbreekt, kan er in feite toe bijdragen dat het Verenigd Koninkrijk uit de EU stapt.

Zoals ik reeds zei, wordt de regeling voor het Verenigd Koninkrijk enkel van kracht indien het Britse volk ervoor stemt om lid te blijven. Stemt het voor het verlaten van de EU, dan houdt de regeling op te bestaan. En in dat geval moet niemand zich illusies maken. Dit was niet een van vele onderhandelingsronden over de regeling voor het Verenigd Koninkrijk binnen de EU. Het was de eerste en de laatste. Er zullen er geen volgen. Ik dank u.