Toespraak van voorzitter Donald Tusk tot de voorzitters van de parlementen van de EU in Rome

Europese Raad
  • 17/03/2017
  • 17:20
  • Toespraak
  • 140/17
  • Institutionele zaken
17/03/2017
Persverantwoordelijke

Preben Aamann
Woordvoerder van de voorzitter van de Europese Raad
+32 2 281 51 50
+32 476 85 05 43

Het is onmogelijk te gast te zijn bij de Senato della Repubblica zonder de geschiedenis te voelen die binnen de muren van het Palazzo Madama is blijven hangen. We worden niet enkel herinnerd aan het politieke drama dat iedereen nu elke dag beleeft, maar ook aan eeuwen van grote gebeurtenissen die Europa's geboorteakte vormen. Cesare Maccari's Cicerone denuncia Catilina, bijvoorbeeld, een van de meesterwerken aan de muren van de Senaat, past perfect bij de dag van vandaag. Het is een politieke allegorie van de strijd van democratische instellingen tegen populisme, en de triomf van de ene over het andere.

Dit herinnert er ons in de eerste plaats aan dat de sterkte van een politieke gemeenschap afhangt van haar overlevingsdrang, haar kracht en haar slimheid. Ten tweede herinnert het ons eraan dat in de darwiniaanse politieke strijd woorden altijd de meest krachtige wapens geweest zijn en zullen blijven.

"Vrijheid is deelname aan macht”, zei Cicero. Zelfs de oude Grieken en Romeinen worstelden met de vraag wat de echte betekenis van vrijheid is. Zestig jaar geleden besloten staatslieden van zes landen dat de enige ware vrijheid bestond in de vrijheid om samen te handelen. Soevereiniteit betekende met andere woorden een stoel aan de onderhandelingstafel hebben. Dat is de reden waarom in 1957 het Verdrag van Rome werd ondertekend. Toevallig ben ik in dat jaar geboren, en bestaat mijn hele leven uit de werkelijkheid die voortkomt uit het Verdrag van Rome. Ik hoef u denk ik niet te vertellen hoe belangrijk het voor mij persoonlijk is om hier vandaag bij u te zijn.

Vanuit het perspectief van vandaag lijkt alles natuurlijk meer edel, bewust en berekend. Er is een neiging om de ondertekenaars van het Verdrag van Rome te herdenken als politieke genieën en evangelisten van een verenigd Europa. De waarheid is dat zij leiders waren met hun eigen persoonlijke twijfels, die onder de enorme druk van de gebeurtenissen gebukt gingen, en in een staat van diepe kwetsbaarheid verkeerden. De collectieve machteloosheid van Europa na de Tweede Wereldoorlog dwong hen bijeen. De alternatieven waren uiterst onaantrekkelijk, en de verschrikkelijke verwoestingen van de oorlog waren nog elke dag duidelijk zichtbaar.

De kwetsbaarheid van deze bange Europese landen gaf hun de nederigheid, de luciditeit en de grote wijsheid om samen het Verdrag van Rome te ondertekenen. Het was het begin van een proces dat sindsdien nog veel meer landen opnieuw vrijheid en voorspoed heeft gebracht, in het oosten en in het westen. Het heeft ons geholpen om te begrijpen dat wanneer Europa zwak is, zijn afzonderlijke landen dat ook zullen zijn. Wanneer Europa sterk is, zijn de lidstaten sterk. Enkel door eendracht kunnen we onze eigen soevereiniteit - de ware vrijheid - tot stand brengen in de bredere wereld. Dat was toen waar, het is vandaag waar, en het zal ook over zestig jaar nog waar zijn.

Het Verdrag van Rome is een triomf geworden, ook omdat het gemaakt en verwezenlijkt is door regeringen op basis van democratische instemming. De nationale parlementen, die u vertegenwoordigt, stonden daarom hun bevoegdheden af aan de Europese Gemeenschap met een boodschap: "Boek alstublieft resultaten in ons gemeenschappelijk belang”. Het was een lening die sindsdien met rente is terugbetaald, zelfs al zijn er teleurstellingen en vertragingen.

Iemand zei ooit: "Europa is als een boom. Het groeit elke dag, maar je ziet het nooit groeien." Dat is een nogal romantisch gevoel, maar niettemin is het waar. Uit het zaad van het Verdrag van Rome kwamen veranderingen voort die de wereld rondom ons zo sterk hebben veranderd dat de meeste mensen zich niet meer kunnen herinneren hoe het voordien was. Door het Verdrag kregen we een open geest en open samenlevingen. En natuurlijk ook de grootste markt ter wereld, voor onze welvaart. Als jonge man die opgroeide in de schaduw van het IJzeren Gordijn waren deze dingen voor mij haast onvoorstelbaar, hoewel ik droomde dat ze op een dag zouden kunnen gebeuren.

De verjaardag van volgende week is een feestelijk moment, maar ook een moment voor nuchtere reflectie. Zelfs al zien we dat onze economische wonden stilaan helen, toch zijn veel mensen nog steeds wanhopig over het aantal en de omvang van de uitdagingen waarvoor we staan. De grootste daarvan is het afscheid, over enkele jaren, van Groot-Brittannië als lidstaat van de Europese Unie. Het beste antwoord op dergelijke moeilijke tijden is het terugvinden van de nederigheid, luciditeit en wijsheid van de oorspronkelijke ondertekenaars. Slechts dan kunnen wij de juiste keuzes voor de toekomst maken. Het verleden leert ons immers dat Europa zich van zijn beste en meest creatieve kant laat zien wanneer het op zijn kwetsbaarst is, hoe paradoxaal dat ook moge klinken. Het brengt veel meer tot stand met bescheiden en geduldige ambitie dan met grootse visies.

Dat is een van de redenen waarom ik blij ben dat de voorzitster van de stichting De Gasperi, Maria Romana De Gasperi, hier vandaag bij ons was. Dit is het beste moment om aan de beroemde woorden van haar vader te herinneren: "De toekomst zal niet worden opgebouwd met dwang noch door veroveringszucht, maar door het volhardend toepassen van de democratische methode, de constructieve geest van overeenstemming, en door het eerbiedigen van vrijheid." Deze woorden zijn misschien niet dramatisch genoeg in een tijdperk waarin politiek via Twitter wordt bedreven. Toch apprecieer ik de waarheid en de kracht ervan. Ik geloof nog steeds dat zij volstaan om ons de weg te tonen. Ik dank u. Grazie