Rada jako organ decyzyjny UE

Zwykła procedura ustawodawcza

Zwykła procedura ustawodawcza (zwana też współdecyzją) ma zastosowanie do ok. 85 dziedzin polityki UE – od walki z dyskryminacją po wspólną politykę imigracyjną.

Większość unijnych aktów prawnych negocjowanych w tym trybie jest przyjmowana w pierwszym czytaniu.

Rada jest ważnym organem decyzyjnym UE. Negocjuje i przyjmuje nowe unijne akty prawne, w razie potrzeby je nowelizuje, a także koordynuje politykę. Na ogół Rada decyduje wspólnie z Parlamentem Europejskim – w zwykłej procedurze ustawodawczej, zwanej też współdecyzją. Współdecyzja ma zastosowanie do dziedzin, w których UE ma kompetencje wyłączne lub dzieli je z państwami członkowskimi. Rada stanowi wtedy na podstawie wniosków otrzymywanych od Komisji Europejskiej. 

W kilku ściśle określonych przypadkach Rada decyduje w specjalnym trybie ustawodawczym – w procedurze zgody lub procedurze konsultacji – gdzie rola Parlamentu jest ograniczona. 

W Radzie – 3 etapy

Ponad 150 grup roboczych i komitetów pomaga w przygotowaniach, tak by ministrowie mogli przeanalizować wnioski ustawodawcze w różnych formacjach Rady. Grupy robocze i komitety składają się z urzędników wszystkich państw członkowskich.

Gdy Rada otrzymuje wniosek ustawodawczy Komisji, przystępuje do jego analizy równocześnie z Parlamentem Europejskim. Analizę tę nazywa się „czytaniem”. Zanim Rada i Parlament przyjmą lub odrzucą wniosek ustawodawczy, odbyć się mogą nawet 3 czytania.

Czasem w oczekiwaniu na stanowisko Parlamentu z pierwszego czytania Rada przyjmuje porozumienie polityczne nazywane „podejściem ogólnym”. Może ono pomóc przyspieszyć procedurę ustawodawczą, a nawet ułatwić porozumienie między obiema instytucjami, ponieważ wskazuje Parlamentowi – zanim obie instytucje wydadzą opinię w pierwszym czytaniu – jakie jest stanowisko Rady. Rada nie może jednak przyjąć swojego ostatecznego stanowiska, dopóki opinii w pierwszym czytaniu nie wyda Parlament.

Przy każdym czytaniu wniosek przechodzi w Radzie przez 3 szczeble:

  • grupę roboczą
  • Komitet Stałych Przedstawicieli (Coreper)
  • formację Rady.

Pozwala to przeanalizować wniosek merytorycznie na szczeblu grupy roboczej, wziąć za niego odpowiedzialność polityczną na szczeblu ministrów, a także dokonać jego weryfikacji na forum Coreperu, czyli ambasadorów, którzy łączą wiedzę merytoryczną z namysłem politycznym.

Organy przygotowawcze Rady

Radę wspiera ponad 150 grup roboczych i komitetów, nazywanych organami przygotowawczymi.

1. Grupa robocza

Prezydencja z pomocą Sekretariatu Generalnego określa, która grupa robocza powinna się zająć wnioskiem, i zwołuje jej posiedzenie.

Grupa ta analizuje wniosek – najpierw pod kątem ogólnym, a następnie szczegółowo: zdanie po zdaniu.

Nie ma formalnego terminu, w którym grupa ma zakończyć prace; potrzebny czas zależy od charakteru wniosku. Grupa nie musi dojść do porozumienia, ale wynik jej dyskusji jest prezentowany Coreperowi.

2. Komitet Stałych Przedstawicieli (Coreper)

Sposób pracy Coreperu nad wnioskiem zależy od stopnia, w jakim grupa robocza zdołała się porozumieć.

Jeżeli porozumienie nie wymaga dalszych dyskusji Coreperu, wniosek trafia do części I porządku jego obrad.

Jeżeli potrzebna jest dalsza dyskusja, ponieważ grupa robocza nie porozumiała się co do pewnych aspektów wniosku, wniosek wpisuje się do części II porządku obrad. W takim przypadku Coreper może:

  • postarać się sam wynegocjować rozwiązanie
  • odesłać daną sprawę z powrotem grupie roboczej, ewentualnie z propozycją kompromisu
  • przekazać sprawę Radzie.

Większość wniosków trafia na forum Coreperu kilka razy, w miarę jak próbuje on rozstrzygać problemy, z którymi nie radzi sobie grupa robocza.

3. Formacja Rady

Jeżeli Coreperowi uda się zakończyć dyskusje nad wnioskiem, wniosek staje się punktem A w porządku posiedzenia Rady, co oznacza, że należy się spodziewać porozumienia bez debaty. Z reguły około dwóch trzecich punktów w porządku posiedzenia Rady to gotowe do przyjęcia punkty A. Dyskusję nad danym punktem można jednak podjąć, jeżeli wystąpi o to co najmniej jedno państwo członkowskie.

Część B porządku posiedzenia Rady to punkty:

  • których nie udało się rozstrzygnąć na wcześniejszych posiedzeniach Rady
  • co do których nie udało się porozumieć na szczeblu grupy roboczej ani Coreperu
  • które są zbyt delikatne z politycznego punktu widzenia, aby można je było rozstrzygnąć na niższym szczeblu.

Jeżeli Rada działa jako prawodawca, wyniki jej głosowania są automatycznie podawane do wiadomości publicznej. Jeżeli członek Rady chce do wyników głosowania dołączyć uzasadnienie, także ono – w razie przyjęcia aktu – zostaje podane do wiadomości publicznej. W innych przypadkach, gdy uzasadnienia nie są publikowane automatycznie, mogą zostać opublikowane, jeżeli autor o to wystąpi.

Ponieważ Rada jest pojedynczym podmiotem prawnym, każda z jej 10 formacji może przyjąć akt podlegający kompetencjom innej.