Historia

Film „Od doraźnych narad do instancji decyzyjnej”

Oto film dokumentalny przedstawiający historię Rady Europejskiej od jej powstania do dziś. Pokazuje najważniejsze fakty, które w ostatnich dziesięcioleciach miały wpływ na sposób podejmowania decyzji przez przywódców UE.
O losach Rady Europejskiej opowiadają świadkowie jej przemiany w dzisiejszą instancję decyzyjną.

Film przedstawia wydarzenia i traktaty, które ukształtowały Radę Europejską, Radę UE, Eurogrupę i szczyty strefy euro.

1951

Traktat paryski

Traktat paryski ustanawia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS) – tak powstaje wspólny rynek węgla i stali. Dzięki temu maleją nieufność i napięcia między sąsiadującymi państwami europejskimi po II wojnie światowej. Traktat wygasł w roku 2002. Stanowi pierwszy traktat założycielski Wspólnoty Europejskiej.

1952

8 września

Pierwsze posiedzenie Specjalnej Rady Ministrów EWWiS

W Luksemburgu odbywa się pierwsze posiedzenie Specjalnej Rady Ministrów Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Rada ta jest poprzedniczką Rady Unii Europejskiej.

1958

1 stycznia

Traktaty rzymskie

Traktaty rzymskie ustanawiają Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom). Pierwsze posiedzenie Rady EWG odbywa się 25 stycznia 1958 r. Przewodniczy mu belgijski minister spraw zagranicznych Victor Larock.

1960

maj

Specjalny Komitet ds. Rolnictwa

Powstaje Specjalny Komitet ds. Rolnictwa (SCA). Ma od strony technicznej opracować wspólną politykę rolną. Komitet Stałych Przedstawicieli (Coreper), który działa przy Radzie EWG, zostaje podzielony na część I (zastępców) i część II (ambasadorów). Ten podział istnieje do dziś. Zadaniem Coreperu jest przygotowywanie prac Rady UE.

1965

1 lipca

Polityka pustego krzesła

W 1965 r. Francja odmawia dalszego udziału w posiedzeniach Rady. Powodem jest brak zgody w negocjacjach nad finansowaniem wspólnej polityki rolnej. Rozwiązaniem staje się dopiero kompromis luksemburski z 1966 r.: odtąd, gdy stawką jest poważny interes, decyzje muszą zapadać jednomyślnie.

1967

8 kwietnia

Traktaty fuzyjne

Traktaty te – pierwszy z roku 1967, drugi z roku 1971 – ustanawiają dla wszystkich trzech wspólnot (EWWiS, EWG i Euratom) wspólną Radę, wspólną Komisję i wspólny budżet. Coreper zostaje formalnie umocowany jako organ przygotowawczy Rady.

1973

1 stycznia

Pierwsze rozszerzenie

Do Wspólnot Europejskich dołączają Dania, Irlandia i Wielka Brytania. Liczba państw członkowskich rośnie do dziewięciu.

1975

11 marca

Pierwsze posiedzenie Rady Europejskiej

Rada Europejska spotyka się po raz pierwszy w marcu 1975 r. w Dublinie.

1981

1 stycznia

Przystąpienie Grecji do UE

Do UE dołącza Grecja – liczba państw członkowskich przekracza próg dwucyfrowy.

1985

14 czerwca

Układ z Schengen

Belgia, Niemcy, Francja, Luksemburg i Holandia podpisują w luksemburskiej miejscowości Schengen układ o zniesieniu kontroli granicznych.

Z czasem pozwoli on obywatelom podróżować bez odprawy paszportowej na granicach wewnętrznych. Oficjalnie układ wchodzi w życie w roku 1995.

1986

1 stycznia

Nowi członkowie UE – Hiszpania i Portugalia

Do Wspólnot Europejskich dołączają Hiszpania i Portugalia – liczba państw członkowskich rośnie do 12.

1987

1 lipca

Jednolity akt europejski

Dzięki Jednolitemu aktowi europejskiemu powstaje rynek wewnętrzny, gwarantujący swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału. Akt inauguruje też współpracę w zakresie polityki zagranicznej oraz rozszerza stosowanie większości kwalifikowanej w głosowaniach Rady.

Rada Europejska zyskuje podstawę prawną i tym samym spotkania szefów państw i rządów zostają sformalizowane.

1992

11 grudnia

Posiedzenia jawne

W 1992 r. podczas posiedzenia w Edynburgu Rada Europejska inicjuje „debaty jawne”. Z czasem ich stosowanie znacznie się rozszerza – ostatnio dzięki traktatowi z Lizbony.

Obecnie debaty jawne Rady i jej obrady otwarte dla publiczności można oglądać na stronie internetowej.

1993

1 listopada

Traktat z Maastricht

Wejście w życie traktatu z Maastricht oznacza utworzenie Unii Europejskiej opartej na poszerzonym filarze wspólnotowym. Traktat powołuje unię gospodarczą i walutową. Ponadto określa dwa nowe filary: wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz współpracę w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (WSiSW).

Formalny status uzyskuje Rada Europejska. Ma ona nadawać Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określać w tej mierze ogólne kierunki polityczne. 

Traktat toruje też drogę ku euro i otwiera wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa (WPZiB). 

1995

1 stycznia

Czwarte rozszerzenie UE

Do UE wstępują Austria, Finlandia i Szwecja. Unia obejmuje już 15 państw członkowskich – niemal całą Europę Zachodnią.

1997

13 grudnia

Utworzenie Eurogrupy

Rada Europejska zatwierdza utworzenie Eurogrupy – nieformalnego gremium gromadzącego ministrów finansów z państw, w których walutą jest euro. Pierwsze posiedzenie odbywa się 4 czerwca 1998 r. w zamku Senningen w Luksemburgu.

1999

1 maja

Traktat amsterdamski

Dzięki traktatowi amsterdamskiemu powstaje przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a układ z Schengen staje się częścią prawa UE. Traktat poszerza też rolę sekretarza generalnego Rady – staje się on również wysokim przedstawicielem do spraw wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

2002

1 stycznia

Euro wchodzi do obiegu

1 stycznia 2002 r. do obiegu wchodzą banknoty i monety euro, zastępując waluty krajowe.

2003

1 lutego

Traktat nicejski

Traktat nicejski reformuje unijne instytucje, przygotowując je na rozszerzenie Unii, która będzie obejmować 27 państw członkowskich. Rozszerza stosowanie większości kwalifikowanej w głosowaniach w Radzie i wprowadza zasadę wzmocnionej współpracy między państwami członkowskimi.

2004

1 maja

Największe rozszerzenie UE

Do UE wchodzi grupa 10 nowych państw: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia i Węgry. Pod względem liczby ludności i państw jest to największe rozszerzenie w historii UE.

Teraz UE liczy 25 członków.

2007

1 stycznia

Bułgaria i Rumunia dołączają do UE

Bułgaria i Rumunia stają się członkami UE – liczba państw członkowskich rośnie do 27.

2009

1 grudnia

Traktat lizboński

Traktat lizboński wchodzi w życie. Reformuje strukturę i sposób działania UE.

Rozszerza zastosowanie większości kwalifikowanej w głosowaniach w Radzie.

Rada Europejska staje się pełnoprawną instytucją z własnym przewodniczącym. Wcześniej stanowisko to było nieformalne, ponieważ sama Rada Europejska też miała taki charakter. Przewodniczył jej szef państwa lub rządu państwa członkowskiego, które sprawowało rotacyjną prezydencję w Radzie UE. 

2012

10 grudnia

UE otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla

W 2012 r. UE otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla za upowszechnianie idei pokoju, pojednania, demokracji i praw człowieka w Europie.

Swoją decyzję norweski komitet noblowski opiera na stabilizującym wpływie, jaki UE miała na Europę, przekształcając jej sporą część z kontynentu targanego wojnami w kontynent pokoju.

2013

1 lipca

Chorwacja przystępuje do Unii Europejskiej

Chorwacja jest drugim po Słowenii państwem byłej Jugosławii, które dołącza do UE. 

Do UE należy obecnie 28 państw członkowskich.