Paryskie porozumienie klimatyczne

Rada UE

Porozumienie paryskie to globalna umowa z 12 grudnia 2015 r. poświęcona zmianie klimatu. Akt wskazuje działania mające służyć zatrzymaniu globalnego ocieplenia na poziomie „dużo poniżej 2°C”. Dotyczy okresu po 2020 r.

  • Główne elementy porozumienia paryskiego to:
  • cel długoterminowy: rządy zgodziły się zatrzymać wzrost średniej temperatury w świecie na poziomie dużo poniżej 2°C względem poziomu z czasów przedprzemysłowych i starać się, by było to nie więcej niż 1,5°C
  • wkład: przed konferencją i w trakcie jej trwania kraje przedkładały swoje kompleksowe plany działań na rzecz redukcji emisji
  • dążenia: rządy postanowiły co 5 lat deklarować swoje wkłady, tak by można było wyznaczać ambitniejsze cele
  • przejrzystość: zgodziły się też – dla przejrzystości i nadzoru – referować sobie nawzajem i opinii publicznej, jak realizują swoje cele
  • solidarność: państwa UE i inne kraje rozwinięte będą kontynuować finansowanie działań klimatycznych, by pomóc krajom rozwijającym się zredukować emisje i uodpornić się na skutki zmian klimatu.

Zmiana klimatu to poważny globalny problem, mający wpływ na wszystkich. Kalendarium pokazuje, jak kształtowało się nowe globalne prawnie wiążące porozumienie klimatyczne i jakie są jego skutki. Prezentuje też rolę UE w tym procesie.

2016

4 listopada

Porozumienie paryskie wchodzi w życie

4 listopada 2016 r. porozumienie paryskie wchodzi w życie. 30 dni wcześniej spełnione zostały stosowne warunki: ratyfikowało je co najmniej 55 krajów produkujących co najmniej 55% globalnych emisji gazów cieplarnianych.

25 października

UE zwiększy swój udział w międzynarodowej klimatycznej pomocy finansowej. Pomoc ta powinna do 2020 r. osiągnąć wartość 100 mld USD rocznie i utrzymywać się na tym poziomie do 2025 r. Przed rokiem 2025 strony konwencji ramowej ONZ o zmianie klimatu wyznaczą nowy wspólny cel.

Całkowity nakład UE i jej państw członkowskich wyniósł 17,6 mld EUR w 2015 r., co znacznie przewyższa kwotę z 2014 r. Środki te zostały z powodzeniem przeznaczone na przedsięwzięcia w państwach rozwijających się pomagające łagodzić zmianę klimatu i przystosowywać się do niej.

Udział UE jest traktowany jako ważny element realizacji porozumienia paryskiego.

11 października

Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych przyjmuje konkluzje o finansowaniu działań klimatycznych. Podkreśla, że ważnym narzędziem w walce ze zmianą klimatu pozostają finanse publiczne. Potwierdza też, że w kolejnych latach kwoty ze źródeł publicznych na działania klimatyczne będą rosnąć. Wkład państw członkowskich zostanie zaprezentowany przed konferencją COP 22.

7 października

Złożenie instrumentów ratyfikacyjnych

Podczas oficjalnej ceremonii w siedzibie ONZ w Nowym Jorku UE uroczyście składa instrumenty ratyfikujące porozumienie paryskie.

5 października

UE oficjalnie ratyfikuje porozumienie paryskie

Przedstawiciele prezydencji Rady i Komisji Europejskiej przedkładają oficjalne dokumenty ratyfikacyjne sekretarzowi generalnemu ONZ, który jest depozytariuszem porozumienia.

4 października

Rada przyjmuje decyzję ratyfikującą w imieniu UE porozumienie paryskie. W ciągu kilku dni decyzja zostanie złożona u sekretarza generalnego ONZ. Złożenie decyzji będzie równoznaczne z ratyfikowaniem porozumienia przez UE.

30 września

Rada ds. Środowiska zgadza się na ratyfikowanie przez UE porozumienia paryskiego. Państwa członkowskie ratyfikują je albo wspólnie z UE (jeśli zakończą krajowe procedury ratyfikacyjne) albo jak najszybciej w późniejszym terminie.

Gdy tylko Parlament Europejski wyrazi zgodę, Rada formalnie przyjmie decyzję o zawarciu porozumienia. Wtedy UE będzie mogła je ratyfikować.

20 czerwca

Rada ds. Środowiska przyjęła oświadczenie w sprawie ratyfikacji porozumienia paryskiego. Oświadczenie miało przede wszystkim dać zdecydowany i wyraźny sygnał polityczny, że UE zamierza działać na rzecz utrzymania dynamiki zapoczątkowanej w Paryżu oraz na rzecz szybkiego wejścia w życie i skutecznego wdrożenia porozumienia.

22 kwietnia

Podpisanie porozumienia paryskiego

UE podpisuje porozumienie paryskie.

Podczas ceremonii wysokiego szczebla w Nowym Jorku porozumienie podpisują w imieniu UE Sharon Dijksma (holenderska minister środowiska, a zarazem przewodnicząca Rady) i Maroš Šefčovič (wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej).

Teraz dokument będzie otwarty do podpisu przez rok.

17–18 marca

Rada Europejska podkreśla, że Unia Europejska i jej państwa członkowskie powinny jak najszybciej ratyfikować porozumienie paryskie, tak by być jego stronami już od dnia jego wejścia w życie.

Zaznacza też, że – w myśl ustaleń ze szczytu Rady Europejskiej w październiku 2014 r. – UE jest zdecydowana redukować emisję gazów cieplarnianych wewnętrznie, a także zwiększać udział energii odnawialnej w energetyce i poprawiać efektywność energetyczną. Przyjęcie ustawodawstwa w tej sprawie jest priorytetem.

4 marca

Na posiedzeniu Rady ds. Środowiska ministrowie dyskutują o działaniach, które należy podjąć w związku z zawarciem paryskiego porozumienia klimatycznego, oraz o jego skutkach dla unijnej polityki klimatycznej.

Uznają, że ważnym dowodem unijnego przywiązania do celów porozumienia paryskiego będzie terminowe wdrożenie unijnych ram klimatyczno-energetycznych 2030. Zaznaczają też, że ważna jest szybka ratyfikacja porozumienia.

15 lutego

Rada do Spraw Zagranicznych przyjmuje konkluzje w sprawie europejskiej dyplomacji klimatycznej po konferencji COP 21. Zwraca uwagę na rolę, jaką może odegrać europejska dyplomacja klimatyczna w zachęcaniu do realizacji porozumienia paryskiego. 

Plan dyplomatyczny na rok 2016 przewiduje 3 główne kroki:

  • promowanie działań klimatycznych jako strategiczny priorytet dialogu dyplomatycznego, dyplomacji publicznej i instrumentów polityki zewnętrznej
  • realizację porozumienia paryskiego oraz zaplanowanych, ustalonych na szczeblu krajowym wkładów w kontekście rozwoju niskoemisyjnego i odpornego na zmianę klimatu
  • podjęcie problemu związków między zmianą klimatu, zasobami naturalnymi, dobrobytem, stabilnością i migracją.

2015

17–18 grudnia

Przywódcy UE z zadowoleniem przyjmują historyczne porozumienie paryskie. Zachęcają Komisję i Radę, by do marca 2016 roku oceniły rezultaty COP 21, mając zwłaszcza na uwadze ramy klimatyczno-energetyczne 2030, i opracowały dalsze działania.

12 grudnia

Jest porozumienie

12 grudnia zawarte zostaje nowe globalne porozumienie klimatyczne. Przewiduje ono wyważony plan: zatrzymać wzrost średniej globalnej temperatury na poziomie dużo poniżej 2°C i starać się, by było to nie więcej niż 1,5°C.

Porozumienie będzie można podpisywać w Nowym Jorku przez rok począwszy od 22 kwietnia 2016 r.

Dotyczy ono okresu po roku 2020 i wejdzie w życie, jeśli ratyfikuje je 55 krajów produkujących co najmniej 55% globalnych emisji.

30 listopada – 12 grudnia

Paryska konferencja klimatyczna COP 21

Od 30 listopada do 12 grudnia 2015 r. odbywa się w Paryżu konferencja w sprawie zmian klimatu. To 21. sesja konferencji stron ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (COP 21) oraz 11. sesja stron protokołu z Kioto (CMP 11). Delegacje z ok. 150 krajów negocjują w sprawie nowego globalnego prawnie wiążącego porozumienia klimatycznego.

10 listopada

10 listopada 2015 r. Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych przyjmuje konkluzje w sprawie finansowania działań klimatycznych. Uznaje, że jest to jeden ze sposobów służących zatrzymaniu globalnego ocieplenia poniżej 2°C oraz transformowaniu gospodarek, aby stały się zrównoważone, odporne na zmianę klimatu i niskoemisyjne. Mówi też o wkładzie UE w finansowanie działań klimatycznych – celem jest zapewnienie 100 mld USD rocznie z różnych źródeł, którą to kwotę miałyby zadeklarować do 2020 roku kraje rozwinięte. Ministrowie są zgodni, że aby kraje rozwijające się mogły poradzić sobie z problemem zmiany klimatu, potrzebne będą spore środki.

18 września

Rada ds. Środowiska przyjmuje konkluzje określające unijne stanowisko na oenzetowską konferencję klimatyczną w Paryżu. Ministrowie ustalają, że UE będzie działać na rzecz wypracowania ambitnego, prawnie wiążącego i dynamicznego porozumienia przewidującego zatrzymanie globalnego ocieplenia poniżej 2°C.

Aby tak się stało, emisje gazów cieplarnianych muszą – zdaniem Rady – osiągnąć poziom szczytowy najpóźniej w 2020 roku, do 2050 roku zostać zredukowane o co najmniej 50% wobec poziomu z 1990 roku, a w 2100 roku wynieść około zera lub mniej.

6 marca

Przed paryską konferencją klimatyczną UE przedstawia sekretariatowi ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu swój zaplanowany, ustalony na szczeblu krajowym wkład (INDC). To zobowiązanie UE w ramach negocjacji w sprawie nowego prawnie wiążącego porozumienia klimatycznego mającego zatrzymać globalne ocieplenie na poziomie poniżej 2°C. Potwierdza też wiążący cel w postaci redukcji własnych emisji gazów cieplarnianych do roku 2030 o co najmniej 40% w porównaniu z rokiem 1990 – w myśl konkluzji Rady Europejskiej z października 2014 roku.

2014

23 października

Ramy klimatyczno-energetyczne 2030

Przywódcy UE ustalają ramy klimatyczno-energetyczne na okres do roku 2030. Rada Europejska zatwierdza 4 cele:

  • do roku 2030 zredukować emisje gazów cieplarnianych o 40% w porównaniu z rokiem 1990 (cel wiążący)
  • w 2030 roku co najmniej 27% energii czerpać ze źródeł odnawialnych
  • poprawić efektywność energetyczną o 27% w porównaniu z prognozami
  • ukończyć budowę wewnętrznego rynku energii poprzez zrealizowanie do 2020 roku minimalnego celu w postaci 10-procentowej międzysystemowej łączności elektroenergetycznej, przynajmniej w przypadku „wysp energetycznych”: zwłaszcza państw bałtyckich i Półwyspu Iberyjskiego.