Unijna współpraca w zakresie bezpieczeństwa i obrony

Rada UE

Podczas szczytu w Bratysławie we wrześniu 2016 r. przywódcy 27 państw UE postanowili nadać impet działaniom z zakresu europejskiego bezpieczeństwa zewnętrznego i obrony: w trudnych warunkach geopolitycznych unijna współpraca w tych dziedzinach zostanie zacieśniona.

Zobowiązali się, że na grudniowej Radzie Europejskiej zapadną dwie decyzje: o konkretnym planie wdrażania działań z zakresu bezpieczeństwa i obrony oraz o skuteczniejszym korzystaniu z rozwiązań traktatowych (zwłaszcza jeśli chodzi o zdolności). Postanowili też niezwłocznie zacząć realizować wspólną deklarację UE–NATO.

Wypełniając to zobowiązanie, na grudniowym szczycie Rada Europejska omówiła pakiet z zakresu bezpieczeństwa i obrony obejmujący 3 elementy:

  • plan wdrażania globalnej strategii UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony oraz konkluzje Rady w sprawie realizacji globalnej strategii UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony
  • propozycje zwiększenia współpracy UE–NATO, będące realizacją wspólnej deklaracji przewodniczącego Rady Europejskiej Donalda Tuska, przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera oraz sekretarza generalnego NATO Jensa Stoltenberga w 7 przewidzianych w niej dziedzinach
  • europejski plan działań w sektorze obrony, zaproponowany przez Komisję Europejską w celu zintensyfikowania badań, zwiększenia zdolności oraz podniesienia konkurencyjności dzięki lepszemu funkcjonowaniu rynku wewnętrznego.

2017

22 czerwca

Rada Europejska wzywa do rozpoczęcia stałej współpracy strukturalnej

Na czerwcowym szczycie Rady Europejskiej unijni przywódcy uzgadniają, że należy rozpocząć inkluzywną i ambitną stałą współpracę strukturalną, aby zwiększyć bezpieczeństwo i wzmocnić obronność Europy.

W ciągu trzech miesięcy państwa członkowskie uzgodnią wspólny wykaz kryteriów i zobowiązań wraz z konkretnymi projektami zdolnościowymi w celu zapoczątkowania tej współpracy.

„To krok historyczny, ponieważ taka współpraca pozwoli UE pogłębić integrację w dziedzinie obronności. Chcemy, by współpraca ta była ambitna i inkluzywna, więc do udziału w niej są zaproszone wszystkie państwa UE” – mówi Donald Tusk na konferencji prasowej po szczycie Rady Europejskiej.

19 czerwca

Rada zadowolona z postępów we współpracy UE–NATO

Ministrowie spraw zagranicznych rozmawiają o współpracy UE–NATO z zastępczynią sekretarza generalnego Sojuszu Rose Gottemoeller. Podstawą dyskusji jest wspólne sprawozdanie z postępów przygotowane przez Wysokiego Przedstawiciela UE i Sekretarza Generalnego NATO. Rada przyjmuje konkluzje w sprawie tego sprawozdania. Z aprobatą wyraża się o postępach w realizacji wspólnego zestawu propozycji i wzywa do dalszych działań w tym kierunku.

8 czerwca

Powstaje Komórka Planowania i Prowadzenia Operacji Wojskowych

Rada przyjmuje decyzję ustanawiającą Komórkę Planowania i Prowadzenia Operacji Wojskowych w ramach Sztabu Wojskowego UE.

Komórka usprawni funkcjonowanie unijnych struktur zarządzania kryzysowego. Przejmie ona dowodzenie unijnymi misjami wojskowymi bez mandatu wykonawczego (obecnie to misje szkoleniowe w Somalii, w Afryce Środkowej i w Mali).

Dzięki temu personel misji w terenie będzie mógł skupić się na konkretnych działaniach swojej misji przy lepszym wsparciu z Brukseli.

18 maja

Globalna strategia UE: konkluzje Rady w sprawie bezpieczeństwa i obrony

Rada przyjmuje konkluzje w sprawie bezpieczeństwa i obrony w kontekście globalnej strategii UE. W konkluzjach podsumowuje postępy w zacieśnianiu współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony i wytycza kierunek dalszych prac.

Tematem konkluzji jest między innymi:

  • poprawa struktur zarządzania kryzysowego w ramach WPBiO, w szczególności stworzenie komórki planowania i prowadzenia operacji wojskowych
  • pogłębianie współpracy w dziedzinie WPBiO z krajami partnerskimi
  • budowanie zdolności na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju
  • rozwój zdolności cywilnych i zwiększenie zdolności reagowania cywilnego zarządzania kryzysowego
  • wzmocnienie szybkiego reagowania o charakterze wojskowym
  • pogłębianie europejskiej współpracy obronnej.

18 maja

Rada rozmawia o współpracy UE–NATO z sekretarzem generalnym Sojuszu Jensem Stoltenbergiem

Rada podsumowuje przebieg współpracy, skupiając się na zestawie 42 propozycji w 7 dziedzinach przewidzianych we wspólnej deklaracji przewodniczącego Rady Europejskiej, przewodniczącego Komisji Europejskiej i sekretarza generalnego NATO.

Ministrowie pozytywnie oceniają postępy w wielu obszarach, zwłaszcza w walce z zagrożeniami hybrydowymi, a także w zakresie wymiany informacji, komunikacji strategicznej i współpracy morskiej.

2016

15 grudnia

Rada Europejska: należy wzmocnić bezpieczeństwo i obronność Europy

Rada Europejska potwierdza wolę wdrażania strategii bezpieczeństwa wewnętrznego UE na lata 2015–2020. Omawia kwestię zacieśniania unijnej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa zewnętrznego i obronności. Koncentruje się na 3 priorytetach:

  • globalna strategia UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności
  • europejski plan działań w sektorze obrony
  • wdrażanie wspólnego zestawu propozycji przedstawionych w następstwie wspólnej deklaracji UE–NATO podpisanej w Warszawie w lipcu 2016 r.

6 grudnia

Realizacja deklaracji UE–NATO

Rada przyjmuje konkluzje dotyczące realizacji wspólnej deklaracji UE–NATO. Zatwierdza w nich 40 propozycji z 7 dziedzin. Tego samego dnia propozycje zatwierdza też Rada Północnoatlantycka.

30 listopada

Komisja Europejska prezentuje europejski plan działań w sektorze obrony

Europejski Fundusz Obronny i inne działania mają pomóc państwom członkowskim w efektywniejszym inwestowaniu we wspólne zdolności obronne, zwiększać bezpieczeństwo obywateli UE oraz sprzyjać konkurencyjnej i innowacyjnej bazie przemysłowej.

14 listopada

Plan wdrażania działań z zakresu bezpieczeństwa i obrony

Ministrowie spraw zagranicznych i obrony rozmawiają o planie wdrażania działań z zakresu bezpieczeństwa i obrony w ramach globalnej strategii UE. Wskazują cele i sposoby dalszego rozwijania unijnej polityki bezpieczeństwa i obrony.

8 lipca

Podpisanie wspólnej deklaracji UE–NATO

Na szczycie NATO w Warszawie przewodniczący Rady Europejskiej, przewodniczący Komisji Europejskiej i sekretarz generalny NATO podpisują wspólną deklarację o współpracy UE–NATO.

W czasach bezprecedensowych wyzwań ze wschodu i z południa w dziedzinie bezpieczeństwa deklaracja ma dodatkowo zacieśnić obustronną współpracę.

28 czerwca

Prezentacja globalnej strategii Unii Europejskiej

Wysoka przedstawiciel Federica Mogherini prezentuje unijnym przywódcom zebranym na szczycie w Brukseli globalną strategię UE w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Nową strategię opracowała na prośbę Rady Europejskiej z czerwca 2015 r. Strategia, zatytułowana. „Wspólna wizja, wspólne działanie: silniejsza Europa”, odzwierciedla wspólnie podzielane przekonania i prezentuje strategiczną wizję unijnej roli w świecie. W dzisiejszych czasach, trudnych zarówno dla Europy, jak i dla świata, strategia prezentuje punkty wspólne i kierunek dalszych prac.

2013

20 grudnia

Priorytety w dziedzinie obrony

Po raz pierwszy od wejścia w życie traktatu lizbońskiego Rada Europejska dyskutuje nad obroną i wskazuje priorytety ściślejszej współpracy:

  • wzrost skuteczności, ekspozycji i skutków wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony
  • intensywniejszy rozwój zdolności
  • wzmacnianie europejskiego przemysłu obronnego.

2009

1 grudnia

Traktat lizboński wchodzi w życie. EPBiO zmienia się w WPBiO

Wchodzi w życie podpisany w 2007 r. traktat lizboński, na mocy którego europejska polityka bezpieczeństwa i obrony (EPBiO) staje się wspólną polityką bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Traktat przewiduje utworzenie Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych. Delegatury Komisji w państwach pozaunijnych stają się delegaturami UE.

2004

12 lipca

Powstaje Europejska Agencja Obrony

Powstaje Europejska Agencja Obrony, która ma pomagać państwom członkowskim i Radzie Europejskiej doskonalić europejskie zdolności obronne w dziedzinie zarządzania kryzysowego oraz wspierać EPBiO.

2003

12–13 grudnia

Europejska strategia bezpieczeństwa

Na szczycie w Brukseli przyjęta zostaje europejska strategia bezpieczeństwa. Dokument pt. „Bezpieczna Europa w lepszym świecie” ma identyfikować stojące przed UE zagrożenia, określać jej cele strategiczne oraz wskazywać skutki polityczne dla Europy.

2002

16 grudnia

Podpisanie porozumienia „Berlin Plus”

Podpisane zostaje porozumienie „Berlin Plus”, które pozwala korzystać ze struktur, mechanizmów i zasobów NATO przy prowadzeniu misji EPBiO.

1999

3–4 czerwca

Początek europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony (EPBiO)

Na szczycie w Kolonii 15 państw UE postanawia wzmocnić wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa.

1991

9–10 grudnia

Podwaliny wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa

Na szczycie w Maastricht Rada Europejska tworzy podwaliny unii politycznej, ustanawiając wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa oraz zaczątki wspólnej polityki obronnej jako drugi filar traktatu z Maastricht.

Dokument podpisano w lutym 1992 r. Zaczął obowiązywać w listopadzie 1993 r.