Jednolity rynek cyfrowy Europy

Czym jest strategia na rzecz jednolitego rynku cyfrowego?

Jest to plan działań UE, dzięki którym ma powstać swobodny i bezpieczny jednolity rynek cyfrowy: obywatele będą mogli robić transgraniczne zakupy internetowe, a firmy – sprzedawać w całej UE bez względu na swoją lokalizację. Strategia ma wspomóc rozwój gospodarki cyfrowej UE, tak by konsumenci mogli korzystać z lepszych i tańszych usług, a firmy – rosnąć.

Strategia została ogłoszona przez Komisję 6 maja 2015 r. Ma 3 cele:

  • ułatwić konsumentom i firmom dostęp do produktów i usług internetowych w całej Europie
  • poprawić warunki do rozwoju sieci i usług cyfrowych
  • zdynamizować wzrost europejskiej gospodarki cyfrowej.

Skąd pomysł?

Europejczycy korzystający z usług i narzędzi internetowych napotykają przeszkody. Rynki internetowe są obecnie głównie rynkami krajowymi: kupujących z innego państwa UE jest tylko 15%, a małych i średnich przedsiębiorstw sprzedających za granicę – tylko 7%.

Przez utrzymujące się przeszkody regulacyjne i rozdrobnienie rynku obywatele tracą wiele okazji, a firmy rozwijają się wolniej.

Według Komisji, gdyby jednolity rynek cyfrowy działał w pełni, gospodarka UE zyskałaby aż 415 mld EUR rocznie. Aby wyzwolić ten potencjał, UE planuje szeroko zakrojone reformy: od prawa autorskiego po dostawy przesyłek i telekomunikację.

W szczegółach

Jednolity rynek cyfrowy Europy – COM (2015) 192

W swojej strategii na rzecz jednolitego rynku cyfrowego Komisja planuje szereg działań legislacyjnych i innych. Działania te zostaną przedstawione w latach 2015–2016. Mają się dzielić na 3 grupy:

  • lepszy dostęp do produktów i usług internetowych
  • lepsze warunki do rozwoju sieci i usług cyfrowych
  • dynamiczniejszy wzrost europejskiej gospodarki cyfrowej.

1. Lepszy dostęp do produktów i usług internetowych

Reforma zasad transgranicznej sprzedaży internetowej

Komisja chce m.in. zharmonizować przepisy o zakupach treści cyfrowych (takich jak aplikacje czy e-książki), zaproponować prawa przysługujące przy transgranicznym internetowym zakupie towarów oraz poszerzyć prawa konsumentów.

Lepsza dostawa przesyłek transgranicznych

Odnośne środki mają zwiększyć przejrzystość cen i poprawić nadzór regulacyjny nad rynkiem przesyłek transgranicznych.

Likwidacja geoblokady

Komisja zaproponowała przepisy mające zlikwidować geoblokadę. Obecnie blokada ta pozwala odmawiać dostępu do stron z innych państw UE lub zmieniać cenę zależnie od lokalizacji klienta.

Reforma europejskiego prawa autorskiego

Komisja zaproponuje przepisy, dzięki którym z treści autorskich (np. oferty wideo) będzie można korzystać transgranicznie. Przykładowo: osoby, które zakupiły u siebie film lub muzykę, będą mogły je odtwarzać w podróży po całej Europie. Komisja chce też skuteczniej przeciwdziałać naruszaniu praw własności intelektualnej.

Ograniczenie formalności vatowskich

Dzięki planowanym środkom sprzedawcy towarów będą mogli korzystać z jednolitego mechanizmu elektronicznej rejestracji i płatności. Pojawiłby się też jednolity próg VAT, ułatwiający nowym firmom handel internetowy.

2. Lepsze warunki do rozwoju sieci i usług cyfrowych

Reforma unijnych przepisów telekomunikacyjnych

Komisja zaproponuje, jak:

  • ułatwić gospodarowanie częstotliwościami i koordynację
  • propagować inwestycje w szybkie sieci szerokopasmowe
  • poprawić ramy regulacyjno-instytucjonalne.

Przegląd przepisów o mediach audiowizualnych

Nastąpi m.in przegląd dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych, w tym przepisów o propagowaniu utworów europejskich, o ochronie małoletnich i o reklamie.

Ocena roli platform internetowych

Komisja oceni np., jaka jest przejrzystość wyników wyszukiwania, jak platformy internetowe korzystają z gromadzonych informacji, jakie są powiązania platform z dostawcami i jaką swobodą dysponują użytkownicy w zmienianiu platform.

Przeanalizuje też, jakie działania najlepiej podejmować względem nielegalnych treści w internecie.

Większe bezpieczeństwo danych osobowych w usługach cyfrowych

Komisja planuje przegląd dyrektywy o e-prywatności, która obecnie obejmuje tylko tradycyjne firmy telekomunikacyjne, ale już nie innych dostawców usług cyfrowych. Przegląd nastąpi po tym, jak w życie wejdą nowe przepisy UE o ochronie danych.

Planowane jest też utworzenie publiczno-prywatnego partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa cybernetycznego.

3. Dynamiczniejszy wzrost europejskiej gospodarki cyfrowej

Budowa gospodarki opartej na danych

Komisja przedstawi:

  • inicjatywę „swobodny przepływ danych w Europie”, by zlikwidować bariery niezwiązane z ochroną danych osobowych, a utrudniające ich swobodny przepływ w UE
  • inicjatywę „europejska chmura obliczeniowa”, obejmującą certyfikację usług w chmurze.

Określenie priorytetów standaryzacji i interoperacyjności

Przedmiotem będą dziedziny o fundamentalnym znaczeniu dla jednolitego rynku cyfrowego (np. e-zdrowie, planowanie podróży, e-transport towarowy, inteligentny pomiar zużycia energii).

Budowa jednolitego rynku cyfrowego sprzyjającego włączeniu społecznemu

Planuje się podwyższać cyfrowe umiejętności obywateli. Odnośne środki Komisja przedstawi w ramach przyszłych inicjatyw poświęconych umiejętnościom i szkoleniom.

Komisja zaproponuje też nowy plan działania w sprawie e-administracji na lata 2016–2020. W jego ramach chce:

  • przetestować w projekcie pilotażowym koncepcję „jednorazowości”: administracje publiczne udostępniałby sobie określone dane zamiast każdorazowo żądać ich od obywatela czy firmy
  • wzajemnie połączyć rejestry handlowe z całej UE
  • stworzyć jednolity portal cyfrowy „Single Digital Gateway”, łączący różne portale i serwisy europejskie.

W Radzie Europejskiej

Na szczycie w październiku 2013 r. przywódcy zaapelowali o stworzenie jednolitego rynku cyfrowego przyjaznego dla konsumentów i firm. Stwierdzili, że od takiego rynku zależy wzrost i konkurencyjność Europy w zglobalizowanym świecie.

Podczas szczytu w czerwcu 2014 r. Rada Europejska wymieniła wśród priorytetów dokończenie budowy jednolitego rynku cyfrowego w 2015 r.

18 grudnia 2014 r. poprosiła Komisję, by przed szczytem w czerwcu 2015 r. przedstawiła ambitny komunikat na temat jednolitego rynku cyfrowego.

25–26 czerwca 2015 r. przywódcy poparli przedstawioną strategię i stwierdzili, że powinna ona służyć do promowania inkluzywnego wzrostu we wszystkich regionach UE. Zaapelowali o likwidację rozdrobnienia rynku, budowę niezbędnej infrastruktury cyfrowej i propagowanie cyfryzacji przemysłu europejskiego. Poprosili też, by szybko przyjąć nowe przepisy o telekomunikacji, bezpieczeństwie cybernetycznym i ochronie danych.

W Radzie

18–19 maja 2015 r. ministrowie kultury dokonali pierwszej wymiany poglądów o strategii pod kątem usług audiowizualnych. Poparli ideę transgranicznego przenoszenia treści autorskich i walkę z nielegalnymi treściami. Uznali, że kwestię prawa autorskiego trzeba odpowiednio wyważyć. Stwierdzili też, że zasada terytorialności jest ważna w pracy twórczej, dlatego geoblokada – choć powinna zostać ograniczona – może być czasem uzasadniona.

Ministrowie byli zgodni, że obecną dyrektywę o audiowizualnych usługach medialnych należy dostosować do postępu technicznego. W nowelizacji należy:

  • zagwarantować wolność mediów i propagowanie różnorodności kulturowej
  • utrzymać zasadę państwa pochodzenia (usługodawca audiowizualny podlega jurysdykcji tylko jednego państwa członkowskiego)
  • zracjonalizować procedurę, jaką państwa członkowskie stosują przeciwko niepożądanym treściom napływającym do nich z innego państwa członkowskiego.

Ministrowie konkurencyjności dokonali pierwszej wymiany poglądów o strategii 28–29 maja 2015 r. Zgodnie uznali, że strategia obejmuje kwestie, które z punktu widzenia budowy jednolitego rynku cyfrowego są najważniejsze. Podkreślili, jak ważne jest stworzenie funkcjonalnego prawa autorskiego, znowelizowanie przepisów o e-handlu oraz zwiększenie zaufania konsumentów, ich świadomości i ochrony. Podkreślili też, że trzeba poprawić stan umiejętności cyfrowych i ulepszyć przepisy o ochronie danych.

Wskazali, co należy zrobić w pierwszej kolejności:

  • stworzyć właściwe warunki dla małych i średnich przedsiębiorstw, zwłaszcza nowych
  • propagować cyfryzację europejskiego przemysłu
  • zastosować i rozszerzać e-zarządzanie w administracji publicznej
  • zwiększyć inwestycje w infrastrukturę cyfrową i sieci
  • ocenić wpływ zasad podatkowych na narzędzia cyfrowe
  • cyfryzację domyślnie uwzględniać we wszystkich nowych przepisach UE.

Ministrowie poparli też ideę, by ustalić europejskie podejście do otwartej nauki. Celem byłby otwarty dostęp do publikacji danych naukowych z badań finansowanych ze środków publicznych. Zdaniem ministrów badania powinny zajmować więcej miejsca w strategii na rzecz jednolitego rynku cyfrowego i przyczyniać się do cyfrowych innowacji.

11–12 czerwca 2015 r. strategię na rzecz jednolitego rynku cyfrowego omówiła Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii. Ministrowie telekomunikacji wyrazili aprobatę dla celów strategii i przypomnieli, jak bardzo gospodarka cyfrowa pomaga promować zatrudnienie, wzrost i konkurencyjność UE.

Ministrowie zwrócili między innymi uwagę na to, że:

  • cyfryzacja stymuluje przedsiębiorczość oraz wzrost małych i średnich przedsiębiorstw
  • należy zwiększyć bezpieczeństwo cybernetyczne i budować zaufanie do e-usług
  • potrzebna jest lepsza infrastruktura i lepszy dostęp do sieci szerokopasmowych dla wszystkich obywateli
  • ceny dostawy przesyłek powinny być bardziej przejrzyste w całej UE.

Ministrowie podkreślili też, że aby strategia była skutecznie realizowana, potrzebna jest dobra koordynacja działań na szczeblu krajowym.

15 czerwca 2015 r. ministrowie sprawiedliwości ustalili podejście ogólne względem rozporządzenia o ochronie danych. Rada mogła zatem przystąpić do negocjacji z Parlamentem Europejskim. Rozporządzenie zwiększy ochronę danych osobowych, a równocześnie da przedsiębiorstwom lepsze perspektywy na jednolitym rynku cyfrowym.

W maju 2016 r. Rada ds. Konkurencyjności uzgodniła główne zasady pozwalające przenosić usługi udostępniania treści internetowych na rynku wewnętrznym. Dzięki temu Rada mogła rozpocząć negocjacje z Parlamentem Europejskim.

Rada ds. Konkurencyjności przyjęła też konkluzje o technologiach jednolitego rynku cyfrowego i modernizacji usług publicznych.

28 listopada 2016 r. Rada ds. Konkurencyjności uzgodniła projekt rozporządzenia zakazującego nieuzasadnionych geoblokad między państwami członkowskimi. Główny cel rozporządzenia to zapobiegać dyskryminacji konsumentów i firm, gdy kupują produkty i usługi w innym państwie UE. Dyskryminacja taka może dotyczyć cen, sprzedaży i warunków płatności.

Gdy Parlament Europejski uzgodni swoje stanowisko, rozpoczną się trójstronne negocjacje między nim, Radą i Komisją.

7 lutego 2017 r. prezydencja maltańska wypracowała wstępne porozumienie z przedstawicielami Parlamentu Europejskiego, by usunąć przeszkody uniemożliwiające przenoszenie na rynku wewnętrznym usług udostępniania treści internetowych. 15 lutego porozumienie zatwierdzili unijni ambasadorzy. Jeśli rozporządzenie zostanie formalnie zaaprobowane przez Radę i Parlament, nowe przepisy zaczną obowiązywać w pierwszej połowie 2018 r. (9 miesięcy po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE). Dzięki nim konsumenci, którzy w kraju zamieszkania zaabonowali lub wykupili dostęp do treści internetowych, będą mogli z nich korzystać także w trakcie pobytu w innym kraju UE.

20 lutego 2017 r. Rada wypracowała podejście ogólne w sprawie ściślejszej współpracy organów krajowych odpowiedzialnych za egzekwowanie przepisów o ochronie konsumentów. Współpraca ma być bardziej nowoczesna i ma jeszcze bardziej chronić konsumentów przed szkodami wynikającymi z transgranicznych naruszeń unijnego prawa konsumenckiego.

Podejście ogólne pozwala Radzie podjąć negocjacje z Parlamentem Europejskim w zwykłej procedurze ustawodawczej.