Czym jest Partnerstwo Wschodnie?

Partnerstwo Wschodnie ma pogłębiać więzi polityczne i integrację gospodarczą z 6 partnerskimi krajami Europy Wschodniej i Zakaukazia:

  • Armenią
  • Azerbejdżanem
  • Białorusią
  • Gruzją
  • Mołdawią
  • Ukrainą.

Rosja i Turcja nie należą do Partnerstwa Wschodniego, gdyż ich stosunki z Unią opierają się na innych zasadach:

  • Turcja – kraj kandydujący
  • Rosja – partnerstwo strategiczne.

Partnerstwo Wschodnie to część europejskiej polityki sąsiedztwa obejmująca wschodnich i południowo-wschodnich sąsiadów UE. UE współpracuje z nimi, by jak najbardziej pogłębić więzi polityczne i integrację gospodarczą.

Skąd Partnerstwo Wschodnie?

Bezpieczeństwo, stabilność i dobrobyt oraz demokracja i praworządność w Europie Wschodniej i na Zakaukaziu są jednym z priorytetów UE.

W czerwcu 2008 r. Rada Europejska zwróciła się do Komisji o projekt Partnerstwa Wschodniego, które wspierałoby współpracę regionalną i służyło zacieśnianiu stosunków UE z partnerami na Wschodzie.

Konflikt w Gruzji i jego wpływ na stabilność w regionie spowodowały, że Rada Europejska na nadzwyczajnym posiedzeniu 1 września 2008 r. poprosiła o przyspieszenie prac nad partnerstwem.

Konieczne stało się opracowanie jednolitego, spójnego podejścia do relacji ze wschodnimi sąsiadami UE.

Partnerstwo Wschodnie powstało w 2009 r. Jest wspólną inicjatywą:

  • Unii Europejskiej
  • jej państw członkowskich
  • 6 krajów partnerskich z Europy Wschodniej i Zakaukazia: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy.

Zróżnicowanie i pluralizm

UE pragnie silnej, zróżnicowanej i wzajemnie korzystnej współpracy ze wszystkimi krajami Partnerstwa, niezależnie od stopnia ich ambicji względem UE.

Partnerstwo pozwala – w zamian za podjęcie reform polityczno-gospodarczych:

  • nawiązać nowe stosunki umowne
  • zawrzeć pogłębione, kompleksowe umowy o wolnym handlu
  • liberalizować wymogi wizowe i dysponować wielostronnym forum do dyskusji na ten temat.

Partnerstwo Wschodnie:

  • daje solidne ramy do współpracy wielostronnej
  • ułatwia pogłębianie współpracy dwustronnej z UE.

Udział społeczeństwa

Partnerstwo Wschodnie to nie tylko domena rządów. Uwzględnia także:

• opinię społeczeństwa obywatelskiego
• perspektywę władz lokalnych i regionalnych
• poglądy przedstawicieli biznesu
• ustalenia zgromadzeń parlamentarnych.

Współpraca wielostronna

Kraje partnerskie często stają przed podobnymi wyzwaniami. Wspólne ich pokonywanie sprzyja współpracy i wymianie sprawdzonych rozwiązań.

W ramach Partnerstwa Wschodniego spektrum współpracy wielostronnej jest bardzo szerokie:

  • wzmacnianie instytucji i praworządności, w tym uodparnianie na zmiany zewnętrzne
  • tworzenie możliwości rynkowych poprzez integrację gospodarczą i umowy handlowe
  • zapewnianie bezpieczeństwa energetycznego i usprawnianie połączeń energetycznych i transportowych
  • zwiększanie mobilności i kontaktów międzyludzkich, czemu służą negocjacje wizowe.

Współpraca dwustronna

Układy stowarzyszeniowe

Układy stowarzyszeniowe służą zastąpieniu umów o partnerstwie i współpracy z końca lat 90. W najnowszych układach UE przedstawiła każdemu ze swoich wschodnich partnerów konkretne idee.

Wynegocjowana z partnerami treść układów przewiduje:

  • zacieśnienie więzi politycznych
  • intensywniejszy dialog polityczny
  • pogłębienie współpracy w kwestiach sprawiedliwości i bezpieczeństwa.

W porozumieniach wytyczono reformy, które spowodują dostosowanie przepisów i norm krajowych do unijnych i zbliżą kraje partnerskie do UE. Efektem będzie wyraźna poprawa jakości życia.

Umowy o wolnym handlu

W ramach układów stowarzyszeniowych UE wynegocjowała z Gruzją, Mołdawią i Ukrainą utworzenie pogłębionych, kompleksowych stref wolnego handlu (DCFTA). Ich celem jest:

  • polepszenie dostępu do towarów i usług
  • ograniczenie ceł, kwot i barier handlowych
  • zagwarantowanie stabilnych przepisów prawnych
  • dostosowanie praktyk i norm.

Stan obecny

  • Gruzja, Mołdawia i Ukraina: układy stowarzyszeniowe i pogłębione, kompleksowe umowy o wolnym handlu zawarte w 2014 r. są już tymczasowo stosowane. Nadały nowy wymiar wzajemnym relacjom.
  • Armenia, Azerbejdżan i Białoruś: UE przyjęła tu podejście bardziej zróżnicowane i zindywidualizowane.

Dialog wizowy

Kraje Partnerstwa Wschodniego jako pierwsze skorzystały z zalet partnerstw na rzecz mobilności, dzięki którym ich obywatele mogą bezpiecznie przemieszczać się po Europie.

Umowy o ułatwieniach wizowych sprzyjają mobilności mieszkańców krajów partnerskich, gdyż likwidują przeszkody w uzyskiwaniu wiz. Z kolei umowy o readmisji regulują zarządzanie powrotami nielegalnych migrantów.

Dialog o liberalizacji wizowej pozwala UE stopniowo realizować długofalowy cel, którym jest bezwizowy ruch obywateli niektórych krajów partnerskich.

W Radzie

Właściwe organy

Grupa Robocza ds. Europy Wschodniej i Azji Środkowej (COEST) zajmuje się wszelkimi aspektami stosunków UE z krajami:

  • Europy Wschodniej: Armenią, Azerbejdżanem, Białorusią, Gruzją, Mołdawią, Rosją i Ukrainą
  • Azji Środkowej: Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Turkmenistanem i Uzbekistanem.

Komitet ds. Polityki Handlowej doradza też i pomaga Komisji przy negocjowaniu i zawieraniu umów handlowych z krajami Partnerstwa Wschodniego.

Negocjowanie umów międzynarodowych z partnerami wschodnimi

Rada uczestniczy we wszystkich etapach negocjacji i przyjmowania umów międzynarodowych, których stroną jest 6 krajów partnerskich z Europy Wschodniej i Zakaukazia:

  • udziela mandatu do negocjacji
  • podpisuje umowy w imieniu UE
  • przyjmuje ostateczną decyzję o włączeniu umowy do prawa UE.

W szczegółach

Jeżeli umowa dotyczy kwestii, w których UE dzieli kompetencje z państwami członkowskimi, potrzebny jest też mandat negocjacyjny od przedstawicieli rządów państw członkowskich.

Na zakończenie negocjacji Rada decyduje – na wniosek Komisji i Wysokiego Przedstawiciela – o podpisaniu i zawarciu umowy.

Następnie – gdy zgody udzieli też Parlament (w dziedzinach podlegających procedurze współdecyzji), a wszystkie państwa członkowskie UE umowę ratyfikują – Rada podejmuje ostateczną decyzję o zawarciu umowy.

Rada może także postanowić o zawieszeniu stosowania danej umowy międzynarodowej lub o jej wypowiedzeniu. Podstawą takiej decyzji jest wniosek Komisji lub Wysokiego Przedstawiciela.

Spotkania Partnerstwa Wschodniego

Partnerstwo Wschodnie stwarza lepsze możliwości komunikacji dzięki szczytom na szczeblu szefów państw i rządów.

Szczyty te odbywają się co 2 lata. Wytycza się podczas nich polityczne kierunki rozwoju partnerstwa.

Na szczytach Unię reprezentuje przewodniczący Rady Europejskiej, zazwyczaj wraz z przewodniczącym Komisji Europejskiej.

Oprócz tego co roku w ramach Partnerstwa Wschodniego odbywają się spotkania ministrów spraw zagranicznych z państw UE i z krajów wschodnich. Towarzyszą one posiedzeniom Rady do Spraw Ogólnych lub Rady do Spraw Zagranicznych.

Szczyty Partnerstwa Wschodniego

24 listopada 2017 – Bruksela

29–30 września 2011 – Warszawa

7 maja 2009 – Praga