Unia energetyczna dla Europy

Pakiet dotyczący unii energetycznej ma zapewnić Europie i jej obywatelom niedrogą, bezpieczną i zrównoważoną energię. Przewidziane działania dotyczą 5 dziedzin, w tym bezpieczeństwa energetycznego, efektywności energetycznej i dekarbonizacji.

Zaproponowany przez Komisję Europejską w 2015 r. pakiet dotyczący unii energetycznej opiera się na 3 filarach:

  • ramowej strategii opisującej cele unii energetycznej i konkretne działania potrzebne do jej urzeczywistnienia
  • unijnej wizji porozumienia klimatycznego z Paryża
  • planie osiągnięcia celu zakładającego zapewnienie międzysystemowej zdolności przesyłu energii elektrycznej na poziomie 10% do 2020 r.

Energia w liczbach

  • UE importuje 53% zużywanej przez siebie energii
  • 6 państw członkowskich importuje gaz tylko od jednego dostawcy zewnętrznego
  • 75% budynków mieszkalnych w UE jest energetycznie niewydajnych
  • 94% transportu używa produktów ropopochodnych, które w 90% są importowane
  • w porównaniu do USA hurtowe ceny energii elektrycznej są wyższe o 30%, a gazu – o ponad 100%

    . Źródło: Komisja Europejska

Do czego nam potrzebna unia energetyczna?

Unia energetyczna pomoże pobudzić unijną gospodarkę oraz zwiększyć bezpieczeństwo UE i jej zaangażowanie na rzecz walki ze zmianą klimatu.

UE musi zmniejszyć swoje wydatki na import energii. Wynoszą one około 400 mld EUR rocznie, co czyni UE największym importerem energii na świecie. Wiele państw członkowskich jest też w dużym stopniu uzależnionych od ograniczonej liczby dostawców. Z tego powodu są one narażone na przerwy w dostawach energii.

UE musi też osiągnąć cele klimatyczno–energetyczne do 2030 r. w zakresie paliw kopalnych i emisji gazów cieplarnianych.

Powinna również zmodernizować starzejącą się infrastrukturę energetyczną, w pełni zintegrować swoje rynki energii i zapewnić koordynację krajowych cen energii.

Stworzenie w pełni funkcjonalnej unii energetycznej sprawi, że unijni konsumenci i przedsiębiorcy skorzystają na większym wyborze i niższych cenach.

2017

9 października

Rada przyjmuje rozporządzenie o zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw gazu

Po przyjęciu przez Radę zmienione rozporządzenie w sprawie środków mających zapewnić bezpieczeństwo dostaw gazu wejdzie w życie 4 dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Ma ono zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne Unii, zmniejszyć jej zależność od innych w kwestii dostaw gazu, a także pomóc jej szybciej i skuteczniej radzić sobie z kryzysami dostaw.

Ma też usprawnić wewnętrzny rynek energii.

Przyczyni się również do zwiększenia zaufania i solidarności, zarówno wewnątrz UE, jak i wobec partnerów ze Wspólnoty Energetycznej.

26 kwietnia

Rada przyjmuje rozporządzenie o etykietowaniu energetycznym

Nowe rozporządzenie o etykietowaniu energetycznym lepiej uświadomi klientom, jak efektywne energetycznie są urządzenia domowe i ile energii zużywają. Pomoże im to obniżyć koszty energii i zmniejszyć zapotrzebowanie na nią.

Rozporządzenie ma sprawić, że zrealizowane zostaną cele Unii Europejskiej na 2020 r. i cele klimatyczno-energetyczne na 2030 r.

Ministrowie zasadniczo zgodzili się, że zwiększenie efektywności energetycznej przyniesie ogromne korzyści środowiskowe i energetyczne.

Jednak kilka państw członkowskich zwróciło uwagę na specyficzne warunki krajowe i na konieczność uwzględnienia – po 2020 r. – długoterminowych środków, które zostały już przedsięwzięte.

Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii uzgodniła ponadto stanowisko w sprawie nowelizacji dwóch dyrektyw:

  • dyrektywy o podniesieniu efektywności energetycznej – postęp w realizacji unijnych celów klimatycznych i energetycznych
  • dyrektywy o efektywności energetycznej budynków – większa oszczędność energii i lepsze warunki życia.

24 kwietnia

Wstępne porozumienie w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu

Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie co do zmiany rozporządzenia w sprawie środków mających zapewnić bezpieczeństwo dostaw gazu.

Główne elementy nowelizacji to:

  • zacieśniona współpraca i koordynacja regionalna między grupami państw członkowskich dzielących wspólne ryzyko
  • regionalne plany działań zapobiegawczych i awaryjnych, a także regionalne oceny ryzyka do przygotowania przez państwa członkowskie
  • mechanizm solidarności na wypadek ekstremalnego kryzysu
  • dokładniejsze monitorowanie postanowień umów na dostawy gazu
  • szczególne obowiązki państw członkowskich UE względem Wspólnoty Energetycznej oraz uprawnienia Komisji do koordynowania realizacji ram prawnych UE – Wspólnota Energetyczna.

27 lutego

Czysta energia dla wszystkich Europejczyków

Ministrowie podzielili się pierwszymi reakcjami na temat pakietu legislacyjnego Komisji „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”. Jego 3 główne cele to:

  • nadać efektywności energetycznej priorytet
  • osiągnąć pozycję światowego lidera w dziedzinie energii odnawialnej
  • zapewnić konsumentom uczciwą ofertę.

Pakiet obejmuje wnioski w sprawie ważnych kwestii: struktura rynku energii elektrycznej, efektywność energetyczna, bezpieczeństwo dostaw, odnawialne źródła energii i zasady zarządzania.

Cel nadrzędny jest taki, by do 2030 r. przekształcić Unię w gospodarkę niskoemisyjną. Ministrowie byli zgodni, że omawiane przepisy mają duże znaczenie i potrzebne są postępy w pracach nad wszystkimi wnioskami.

2016

5 grudnia

Rada ds. Energii omawia bezpieczeństwo dostaw gazu

Rada omówiła projekt rozporządzenia w sprawie środków mających zapewnić bezpieczeństwo dostaw gazu w całej UE.

Rozporządzenie ma stworzyć racjonalne kosztowo ramy regionalne, które pozwalałyby minimalizować skutki potencjalnych zakłóceń w dostawach gazu. Unijni ministrowie porozumieli się w następujących głównych kwestiach:

  • współpraca regionalna: państwa członkowskie stojące przed podobnymi zagrożeniami dla dostaw gazu tworzyłyby grupy współpracy
  • wymiana informacji: umowy długoterminowe, które dotyczą co najmniej 40% rocznego zużycia gazu ziemnego w danym kraju UE, byłyby zgłaszane Komisji Europejskiej i organom krajowym
  • solidarność: państwa członkowskie powinny móc uwzględniać przy obliczaniu rekompensat różne uwarunkowania krajowe.

20–21 października

Rada Europejska apeluje o dokończenie unii energetycznej

Rada Europejska zaapelowała o dokończenie i wdrożenie unii energetycznej do 2018 r.

6–7 czerwca

Stanowisko co do wymiany informacji o umowach energetycznych

Rada uzgodniła podejście ogólne do projektu decyzji, która ma ustanowić mechanizm wymiany informacji o międzynarodowych umowach energetycznych zawieranych przez państwa członkowskie z państwami spoza UE.

Inicjatywa jest jednym z filarów strategii na rzecz unii energetycznej. Ma ona:

  • poprawić funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii
  • zwiększyć przejrzystość i spójność stosunków zewnętrznych UE w dziedzinie energii
  • wzmocnić pozycję negocjacyjną względem państw trzecich.

Rada omówiła też projekt zmiany rozporządzenia w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa dostaw gazu poprzez zminimalizowanie skutków potencjalnych przerw w dostawach. Planowane środki mają poprawić współpracę pomiędzy państwami członkowskimi. Opierają się na osiągnięciach wewnętrznego rynku energii. Główne proponowane zmiany to:

  • ściślejsza regionalna współpraca i koordynacja
  • regionalne plany działań zapobiegawczych i awaryjnych, a także regionalne oceny ryzyka
  • nowy mechanizm solidarności na wypadek ekstremalnego kryzysu
  • bardziej rygorystyczne wymogi zapewnienia dostępności niezbędnej infrastruktury.

17–18 marca

Zobowiązanie do redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE

Rada Europejska podkreśliła, że UE jest zdecydowana zmniejszyć emisję własnych gazów cieplarnianych.

Przywódcy UE obiecali także zwiększyć udział energii odnawialnej i poprawić efektywność energetyczną, zgodnie z ustaleniami Rady Europejskiej z października 2014 r.

2015

17–18 grudnia

Rada Europejska ocenia postępy w budowie unii energetycznej

Rada Europejska oceniła postępy w budowie unii energetycznej i wezwała do:

  • szybkiego przedłożenia stosownych wniosków ustawodawczych zgodnie z jej wcześniejszymi wskazówkami
  • pełnego wdrożenia prawodawstwa o energii ze źródeł odnawialnych, efektywności energetycznej i innych środkach, takich jak udoskonalone możliwości inwestycyjne, z myślą o realizacji celu na 2020 r.
  • przygotowania zintegrowanej strategii na rzecz badań naukowych, innowacji i konkurencyjności.

12 grudnia

Zmiany klimatu: zawarcie porozumienia w Paryżu

Na konferencji klimatycznej w Paryżu (30 listopada – 12 grudnia) zawarto nowe globalne porozumienie w sprawie zmian klimatu.

Przewiduje ono następujący plan: zatrzymać wzrost średniej globalnej temperatury na poziomie dużo poniżej 2°C i starać się, by było to nie więcej niż 1,5°C.

26 listopada

Postępy w kwestii zarządzania i efektywności energetycznej

Rada przyjęła konkluzje w sprawie struktury zarządzania unią energetyczną. Mają one ukierunkować prace Komisji.

System zarządzania pozwala monitorować wspólne postępy UE w realizowaniu jej celów energetycznych i klimatycznych. Obejmuje 5 szerokich dziedzin:

  • bezpieczeństwo energetyczne, solidarność i zaufanie
  • wewnętrzny rynek energii
  • obniżenie popytu na energię w wyniku zwiększonej efektywności energetycznej
  • obniżenie emisyjności gospodarki
  • badania naukowe, innowacje i konkurencyjność.

Unijni ministrowie przyjęli też podejście ogólne do projektu rozporządzenia o etykietowaniu energetycznym.

Etykiety energetyczne pomagają konsumentom w wyborze produktów energooszczędnych. Przyczyniają się też do ogólnego zmniejszenia zapotrzebowania na energię na poziomie unijnym, umożliwiając konsumentom podejmowanie świadomych decyzji.

Głównym celem wniosku jest wspieranie innowacji i wytwarzania coraz bardziej energooszczędnych produktów.

8 czerwca

Konkluzje w sprawie wdrażania unii energetycznej

Rada przyjęła konkluzje w sprawie wdrażania ramowej strategii na rzecz unii energetycznej.

Skupiła się na sposobach zapewnienia odbiorcom (prywatnym i biznesowym) bezpiecznej, zrównoważonej i niedrogiej energii. Zachęciła też do wspierania niezbędnych inwestycji w sektorze energetycznym.

Ministrowie zgodzili się, że zasadnicze elementy polityki energetycznej UE to:

  • dywersyfikacja tras i źródeł dostaw
  • współpraca regionalna
  • rynek energii
  • rozwój infrastruktury.

Ocenili też wdrażanie strategii bezpieczeństwa energetycznego i omówili jej przyszły rozwój, w szczególności bezpieczeństwo dostaw.

19–20 marca

Rada Europejska omawia kwestie bezpieczeństwa energetycznego i przejrzystości

Rada Europejska uzgodniła pierwsze kroki w budowie unii energetycznej. Przywódcy UE skupili się na bezpieczeństwie energetycznym i przejrzystości. Stwierdzili, że wszystkie umowy gazowe powinny:

  • być zgodne z unijnym prawem
  • być bardziej przejrzyste
  • nie mogą negatywnie wpływać na bezpieczeństwo energetyczne Europy.

Szefowie państw i rządów UE uzgodnili też, że trzeba tworzyć innowacyjne strategie dla odnawialnych źródeł energii nowej generacji, zwiększać efektywność energetyczną i nasilić unijną dyplomację klimatyczną z myślą o powodzeniu porozumienia paryskiego.

6 marca

Projekt unii energetycznej bliżej realizacji

Unijni ministrowie środowiska omówili aspekty pakietu o unii energetycznej dotyczące polityki klimatycznej, w szczególności dekarbonizacji gospodarki.

Wskazali, że dekarbonizacja powinna stanowić część ram klimatyczno-energetycznych 2030 uzgodnionych przez Radę Europejską w październiku 2014 r.

Zgodzili się co do kluczowej roli systemu handlu emisjami w realizacji unijnego celu na 2030 r. w zakresie ich redukcji.

Wyniki obrad ministrów środowiska wniosły istotny wkład w dyskusję o unii energetycznej na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 19–20 marca.

5 marca

Pierwsza dyskusja nad pakietem o unii energetycznej

Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii (TTE) przedyskutowała wniosek Komisji Europejskiej w sprawie strategicznych ram unii energetycznej. Omówiła w szczególności następujące kwestie:

  • bezpieczeństwo energetyczne
  • urzeczywistnienie wewnętrznego rynku energii
  • efektywność energetyczna
  • obniżenie emisyjności gospodarki
  • konkurencyjność.

Ministrowie byli ostrożni, jeśli chodzi o zwiększenie przejrzystości umów międzyrządowych i umów na dostawę. Stwierdzili też, że należy przestrzegać kompetencji państw członkowskich w odniesieniu do ich decyzji dotyczących energii.

Ponadto Rada przeprowadziła debatę na temat rozwoju i priorytetów infrastruktury energetycznej.

25 lutego

Komisja Europejska proponuje pakiet dotyczący unii energetycznej

Celem pakietu Komisji Europejskiej dotyczącego unii energetycznej jest ukończenie procesu tworzenia jednolitego rynku energii, a jednocześnie zreformowanie produkcji, transportu i zużycia energii w Europie.

W skład pakietu weszły 3 komunikaty:

  • ramowa strategia na rzecz unii energetycznej, jej cele i konkretne działania
  • środki konieczne do zapewnienia transgranicznej zdolności przesyłu energii elektrycznej na poziomie 10% do 2020 r.
  • stanowisko UE na paryską konferencję klimatyczną (30 listopada – 12 grudnia 2015 r.)

2014

18 grudnia

Przywódcy UE występują o wniosek w sprawie unii energetycznej

Przywódcy UE zwrócili się do Komisji Europejskiej o przedstawienie wniosku w sprawie europejskiej unii energetycznej, tak by połączyć sieci ponad granicami, zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne Europy i ograniczyć jej emisje.

23–24 października

Ramy klimatyczno-energetyczne 2030

Rada Europejska ponowiła swój apel o stworzenie unii energetycznej mającej zapewnić niedrogą, bezpieczną i zrównoważoną energię.

Jednocześnie zaleciła dalsze środki, by ograniczyć zależność energetyczną UE i zwiększyć bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej i gazu.

Przywódcy UE ustalili ramy klimatyczno-energetyczne na okres do 2030 r. Zatwierdzili 4 cele:

  • do 2030 r. zredukować emisje gazów cieplarnianych o 40% w porównaniu z 1990 r. (cel wiążący)
  • w 2030 r. co najmniej 27% energii czerpać ze źródeł odnawialnych
  • podnieść o 27% efektywność energetyczną
  • urzeczywistnić wewnętrzny rynek energii.

26–27 czerwca

Rada Europejska: unia energetyczna strategicznym celem UE

Rada Europejska określiła utworzenie unii energetycznej jako jeden z 5 głównych celów europejskiego planu strategicznego wyznaczającego priorytety UE na nadchodzące lata.

Cel unii energetycznej jest trojaki:

  • zapewnienie przedsiębiorstwom i konsumentom niedrogiej energii
  • zabezpieczenie energii wszystkim państwom UE przez zmniejszenie ich uzależnienia energetycznego
  • wytwarzanie większej ilości zielonej energii i dalsza walka ze zmianą klimatu.