6 udanych rozszerzeń UE

  • 2013: Chorwacja
  • 2007: Bułgaria i Rumunia
  • 2004: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia i Węgry
  • 1995: Austria, Finlandia i Szwecja
  • 1986: Hiszpania i Portugalia
  • 1981: Grecja
  • 1973: Dania, Irlandia i Wielka Brytania

Rozszerzenie polega na tym, że do Unii Europejskiej dołączają nowi członkowie.

Jak dołączają nowe kraje?

O członkostwo w UE może się starać każdy europejski kraj, który przestrzega wartości UE określonych w Traktacie o Unii Europejskiej (TUE) i chce je propagować.

Kryteria akcesyjne

W pierwszej kolejności zainteresowany kraj musi spełnić kryteria akcesyjne. Zdefiniowała je Rada Europejska na posiedzeniu w Kopenhadze w 1993 r., często więc określa się je mianem kryteriów kopenhaskich.

Kryteria kopenhaskie wyznaczają krajom zainteresowanym członkostwem szereg warunków co do demokracji, gospodarki i polityki. Kandydaci muszą mieć:

  • stabilne instytucje gwarantujące demokrację, praworządność, przestrzeganie praw człowieka oraz poszanowanie i ochronę mniejszości
  • sprawną gospodarkę rynkową oraz zdolność sprostania konkurencji i siłom rynkowym wewnątrz UE
  • zdolność do podjęcia i wypełnienia zobowiązań wynikających z członkostwa, w tym gotowość do realizacji celów unii politycznej, gospodarczej i walutowej.

Również sama UE musi być w stanie przyjąć nowych członków.

Korzyści z rozszerzenia UE

  • wzrost dobrobytu we wszystkich państwach członkowskich: 3-krotnie większa wymiana handlowa między starymi a nowymi państwami członkowskimi, 5-krotnie większa pomiędzy nowymi państwami członkowskimi
    • większa stabilność w Europie
    • większe znaczenie UE na arenie międzynarodowej.

    Początek negocjacji akcesyjnych

    Serbia – styczeń 2014
    Czarnogóra – czerwiec 2012
    Turcja – październik 2005

    Kraje kandydujące

    Albania – od czerwca 2014
    była jugosłowiańska republika Macedonii – od grudnia 2005

    Potencjalni kandydaci

    Bośnia i Hercegowina – wniosek z lutego 2016
    Kosowo*

    * Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999) oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.

    Strategia rozszerzania UE

    Podstawą unijnej polityki akcesyjnej jest odnowiony konsensus w sprawie rozszerzenia, który Rada Europejska zatwierdziła w grudniu 2006 r. Unijni przywódcy uzgodnili wtedy, że podstawą strategii będą:

    • konsolidacja zobowiązań UE w ramach trwających negocjacji akcesyjnych
    • uczciwe i rygorystyczne warunki na wszystkich etapach negocjacji z krajami kandydującymi
    • większa przejrzystość i lepsza komunikacja, tak by zapewnić szerokie i trwałe poparcie społeczne
    • zdolność UE do przyjęcia nowych członków.

    Bałkany Zachodnie

    Na szczycie w Salonikach 19–20 czerwca 2003 r. Rada Europejska oświadczyła, że chce w pełni wspierać europejskie ambicje państw Bałkanów Zachodnich.

    Na szczycie w grudniu 2006 r. unijni przywódcy potwierdzili, że przyszłość Bałkanów Zachodnich leży w Unii Europejskiej.

    Bałkany Zachodnie staną się integralną częścią UE, gdy tylko spełnią:

    • kryteria akcesyjne
    • warunki ustanowione w procesie stabilizacji i stowarzyszenia.

    W Radzie

    Proces rozszerzania UE i negocjacje akcesyjne inicjuje i nadzoruje Rada do Spraw Ogólnych. Gdy wpływa wniosek o członkostwo w UE, Rada przekazuje go Komisji Europejskiej do zaopiniowania.

    Rada do Spraw Ogólnych decyduje o rozpoczęciu oceny merytorycznej. Ocena ta pozwala stwierdzić, czy:

    • dany kraj spełnia wszystkie niezbędne kryteria i może uzyskać status oficjalnego kandydata na członka UE
    • można rozpocząć i z powodzeniem zakończyć formalne negocjacje akcesyjne
    • kraj kandydujący może przystąpić do UE.

    Wszystkie decyzje podejmowane przez Radę do Spraw Ogólnych w ramach oceny postępów krajów kandydujących wymagają jednomyślnej zgody 28 państw członkowskich UE.

    Co roku w grudniu Rada do Spraw Ogólnych podsumowuje proces rozszerzenia. Podstawą dyskusji i ewentualnych decyzji są coroczne sprawozdania Komisji ze strategii rozszerzenia i indywidualnych postępów poszczególnych kandydatów. Sprawozdania te są z reguły publikowane w październiku.

    Najnowsze decyzje

    2016

    13 grudnia 2016 r. Rada do Spraw Ogólnych rozmawiała o rozszerzeniu oraz procesie stabilizacji i stowarzyszenia. Prezydencja stwierdziła, że nie ma konsensusu, który pozwoliłby Radzie przyjąć konkluzje w tej sprawie. Opracowała więc dokument, który w toku dyskusji zyskał poparcie zdecydowanej większości delegacji.

    2015

    15 grudnia 2015 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie:

    • polityki rozszerzania UE (Turcja, Czarnogóra i Serbia)
    • procesu stabilizacji i stowarzyszenia UE–Bałkany Zachodnie (była jugosłowiańska republika Macedonii, Albania, Bośnia i Hercegowina oraz Kosowo).

    Konkluzje potwierdzają przywiązanie Rady do idei rozszerzania UE i poparcie dla europejskich ambicji krajów Bałkanów Zachodnich.