Polityczna refleksja nad przyszłością UE

Rada Europejska

Po brytyjskim referendum 27 szefów państw i rządów spotkało się w Bratysławie 16 września 2016 r., aby rozpocząć polityczną refleksję nad przyszłością Unii Europejskiej mającej się składać z 27 państw członkowskich.

W deklaracji z Bratysławy przywódcy określili ogólne wytyczne działania:

  • skoncentrować się na oczekiwaniach obywateli i lepiej służyć ich potrzebom
  • ulepszyć komunikację i współpracę między państwami członkowskimi
  • spełnić obietnice i zapewnić sukces UE-27.

Przywódcy uzgodnili plan mający ukierunkować działania UE w najbliższych miesiącach. Następnie spotkali się 3 lutego 2017 r. na Malcie, a cały proces refleksji podsumują 25 marca 2017 r. w Rzymie przy okazji 60. rocznicy podpisania traktatów rzymskich.

Zorganizowane w międzyczasie formalne szczyty Rady Europejskiej (w październiku 2016 r., w grudniu 2016 r. i w marcu 2017 r.) pozwoliły na podjęcie konkretnej realizacji ustaleń bratysławskich.

2017

25 marca

60. rocznica traktatów rzymskich

Szefowie państw i rządów UE spotkali się 25 marca 2017 r. w Rzymie, by uczcić 60. rocznicę podpisania traktatów rzymskich. Była to okazja do refleksji na stanem Unii Europejskiej i nad przyszłością integracji.

Na zakończenie obchodów przywódcy przyjęli i podpisali deklarację rzymską, która przedstawia wspólną wizję na najbliższe lata. „Zjednoczyliśmy się w imię zmiany na lepsze. Europa to nasza wspólna przyszłość” – głosi deklaracja.

Przywódcy zadeklarowali, że świadomi obaw wyrażanych przez obywateli UE zobowiązują się podjąć program rzymski i pracować nad urzeczywistnieniem następujących celów:

  • bezpieczna i pewna Europa
  • dostatnia Europa, rozwijająca się w zrównoważony sposób
  • Europa o charakterze socjalnym
  • Europa o silniejszej pozycji na arenie światowej.

10 marca

Nieformalne spotkanie szefów państw i rządów

10 marca 27 przywódców na nieformalnym spotkaniu rozmawiało o przygotowaniach do 60. rocznicy podpisania traktatów rzymskich i o najważniejszych punktach deklaracji rzymskiej.

Głównym tematem debaty była przyszłość UE, w tym idea Europy wielu prędkości.

„Niektórzy spodziewają się zmian systemowych poluźniających wewnątrzunijne więzy i zwiększających rolę narodów we wspólnocie. Inni odwrotnie: szukają nowych, głębszych aspektów integracji” – powiedział Donald Tusk, podsumowując dyskusje.

Zaznaczył, że biorąc pod uwagę interesy wspólnoty 27 państw w kontekście zbliżających się negocjacji brexitowych oraz długofalowe interesy strategiczne UE, nalega, żeby każdy miał na względzie polityczną jedność państw członkowskich.

„Rozważając różne scenariusze dla Europy, powinniśmy dążyć do zwiększenia wzajemnego zaufania i jedności w gronie 27 państw. Po dzisiejszej debacie mogę otwarcie powiedzieć, że wszystkich 27 przywódców zgadza się z tym celem” – dodał.

1 marca

Biała księga o przyszłości Europy

Jest to dokument opublikowany przez Komisję Europejską w związku z 60. rocznicą podpisania traktatów rzymskich. Przedstawiono w nim pokrótce 5 scenariuszy rozwoju sytuacji w Unii do roku 2025. Jaka to będzie sytuacja – zależy od wyborów, których dokona Europa.

Każdy z tych scenariuszy pokazuje, jak Europa może się zmienić w ciągu następnej dekady, i bierze pod uwagę takie kwestie jak wpływ nowych technologii na społeczeństwo i zatrudnienie, obawy związane z globalizacją, wyzwania w zakresie bezpieczeństwa i narastający populizm.

3 lutego

Nieformalne spotkanie szefów państw i rządów UE na Malcie

Podczas nieformalnego spotkania, którego gospodarzem był premier Malty Joseph Muscat, a które poprowadził przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, 27 przywódców podjęło przygotowania do przypadającej 25 marca 2017 r. 60. rocznicy podpisania traktatów rzymskich.

Dyskusja była kontynuacją politycznej refleksji nad przyszłością Unii Europejskiej mającej liczyć 27 członków. Refleksję rozpoczęto po tym, jak 23 czerwca 2016 r. Wielka Brytania zagłosowała za wyjściem z Unii Europejskiej, i kontynuowano w Bratysławie 16 września 2016 r.

31 stycznia

List o przyszłości Europy

„United we stand, divided we fall” – napisał Donald Tusk przed szczytem na Malcie.

W liście skierowanym do 27 szefów państw i rządów UE przewodniczący Rady Europejskiej wskazał 3 główne zagrożenia dla stabilności Europy. Są to:

  • nowa sytuacja geopolityczna: coraz bardziej asertywne Chiny, agresywna polityka Rosji wobec Ukrainy i swoich sąsiadów, wojny, terror i anarchia na Bliskim Wschodzie i w Afryce (w tym istotna rola radykalnego islamu) oraz niepokojące deklaracje nowej administracji amerykańskiej
  • sytuacja wewnętrzna: wzrost nastrojów nacjonalistycznych, coraz bardziej ksenofobicznych w samej UE
  • stan ducha proeuropejskich elit: zanik wiary w sens politycznej integracji, uległość wobec populistycznych argumentów i zwątpienie w fundamentalne wartości liberalnej demokracji.

W liście przewodniczący wezwał przywódców, by zachowali jedność.

„Należy wyraźnie podkreślić, że rozpad Unii Europejskiej nie doprowadziłby do przywrócenia mitycznej pełnej suwerenności jej krajów członkowskich, ale do realnego uzależnienia każdego z nich od wielkich potęg: Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin. W pełni niezależni możemy być tylko razem” – dodał.

2016

13 grudnia

Rada ustala stanowisko negocjacyjne co do instrumentów ochrony handlu

Coreper ustalił stanowisko negocjacyjne Rady względem projektu mającego zmodernizować unijne instrumenty ochrony handlu.

Projektowane rozporządzenie ma zmienić obecne rozporządzenia – antydumpingowe i antysubsydyjne – tak by można było lepiej reagować na nieuczciwe praktyki handlowe. Chodzi o to, by chronić unijnych producentów przed szkodami wywoływanymi nieuczciwą konkurencją i gwarantować wolny, uczciwy handel.

7 grudnia

Zgoda co do regularnych kontroli na granicach zewnętrznych

Komitet Stałych Przedstawicieli (Coreper) zatwierdził uzgodniony z Parlamentem Europejskim kompromisowy tekst dotyczący zmiany kodeksu granicznego Schengen. Zmiana przewiduje, że na zewnętrznych granicach UE podróżni będą dokładniej sprawdzani w odpowiednich bazach danych.

7 grudnia

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej ma już kadry do szybkiej interwencji

Rezerwa szybkiego reagowania składa się z 1 500 funkcjonariuszy z państw członkowskich UE i państw stowarzyszonych w ramach Schengen. W sytuacji kryzysowej zostaną oni w trybie natychmiastowym oddani do dyspozycji Fronteksu i mogą rozpocząć pracę w ciągu pięciu dni roboczych.

6 grudnia

Rada zgadza się przedłużyć obowiązywanie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych

Rada uzgodniła stanowisko w sprawie wniosku mającego na celu przedłużenie obowiązywania Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), sztandarowej inicjatywy Unii Europejskiej w ramach jej planu inwestycyjnego dla Europy.

Uzgodniony kompromis przewiduje, że fundusz będzie działał dłużej i że zwiększą się jego możliwości finansowe, po to aby do 2020 r.uruchomić inwestycje o wartości co najmniej pół biliona euro. Wprowadza również szereg ulepszeń operacyjnych, aby uwzględnić doświadczenia z pierwszego roku funkcjonowania funduszu.

6 grudnia

Realizacja deklaracji UE–NATO

Rada przyjmuje konkluzje dotyczące realizacji wspólnej deklaracji UE–NATO. Zatwierdza w nich 40 propozycji z 7 dziedzin. Tego samego dnia propozycje zatwierdza też Rada Północnoatlantycka.

14 listopada

Plan wdrażania działań z zakresu bezpieczeństwa i obrony

Ministrowie spraw zagranicznych i obrony rozmawiają o planie wdrażania działań z zakresu bezpieczeństwa i obrony w ramach globalnej strategii UE. Wskazują cele i sposoby dalszego rozwijania unijnej polityki bezpieczeństwa i obrony.

30 października

Podpisanie CETA

Przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker i premier Kanady Justin Trudeau spotkali się w Brukseli na 16. szczycie UE–Kanada. Podpisali kompleksową umowę gospodarczo-handlową (CETA) UE–Kanada, umowę o partnerstwie strategicznym (SPA) i wydali wspólne oświadczenie o unijno-kanadyjskim partnerstwie.

20–21 października

Rada Europejska (20–21 października 2016)

Przywódcy podsumowali postępy w realizacji planu z Bratysławy. Premier Robert Fico zrelacjonował dotychczasowe osiągnięcia, takie jak ratyfikacja paryskiego porozumienia klimatycznego czy utworzenie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej.

6 października

Inauguracja Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej

6 października 2016 r. oficjalnie rozpoczęła działalność Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Inauguracja odbyła się na przejściu granicznym Kapitan Andrejewo – na zewnętrznej granicy UE między Bułgarią z Turcją.

„Tworzymy nową rzeczywistość na naszych granicach zewnętrznych. Oto namacalny efekt wspólnych ustaleń z bratysławskiego planu oraz praktyczny dowód jedności państw członkowskich” – powiedział Robert Fico, premier Słowacji, a zarazem rotacyjny przewodniczący Rady. „To pomoże nam wrócić do Schengen” – dodał.

Agencja będzie ściśle monitorować zewnętrzne granice UE i współpracować z państwami członkowskimi, by szybko określać i zażegnywać ewentualne zagrożenia bezpieczeństwa na zewnętrznych granicach UE.

5 października

UE ratyfikuje porozumienie paryskie

UE oficjalnie ratyfikowała porozumienie paryskie, dzięki czemu wejdzie ono w życie. Przedstawiciele Komisji Europejskiej oraz prezydencji Rady złożyli oficjalne dokumenty ratyfikacyjne u sekretarza generalnego ONZ.

Porozumienie miało wejść w życie 30 dni po tym, jak ratyfikuje je co najmniej 55 państw emitujących razem przynajmniej 55% globalnych gazów cieplarnianych. Po ratyfikacji przez UE i 7 państw członkowskich próg ten został osiągnięty.

Porozumienie wejdzie w życie przed konferencją klimatyczną w Marrakeszu, która odbędzie się 7–18 listopada 2016 r.

16 września

Szczyt w Bratysławie (16 września 2016)

27 szefów państw i rządów spotkało się w Bratysławie, aby rozpocząć polityczną refleksję nad rozwojem Unii Europejskiej mającej się składać z 27 państw członkowskich.

Przywódcy uzgodnili treść deklaracji i planu z celami na najbliższe miesiące:

  • odzyskać pełną kontrolę nad granicami zewnętrznymi
  • zapewnić bezpieczeństwo wewnętrzne i zwalczać terroryzm
  • zacieśnić unijną współpracę w zakresie bezpieczeństwa zewnętrznego i obrony
  • wzmocnić wspólny rynek i zaoferować młodym Europejczykom lepsze perspektywy.

18 sierpnia – 15 września

Konsultacje przed szczytem w Bratysławie

W sierpniu i we wrześniu 2016 r. Donald Tusk przeprowadził konsultacje ze wszystkimi przywódcami UE przed szczytem w Bratysławie.

„Jest dla mnie jasne, że najważniejsze 3 wyzwania to niekontrolowana nielegalna migracja, terroryzm i obawa przed globalizacją” – powiedział Donald Tusk przed spotkaniem z premierem Szwecji Stefanem Löfvenem w Sztokholmie. „Moją ambicją jest, byśmy w Bratysławie porozumieli się co do priorytetów i działań na najbliższe kilka miesięcy”.

8 września przewodniczący złożył też wizytę w Londynie, gdzie spotkał się z premier Wielkiej Brytanii Theresą May.

29 czerwca

Nieformalne spotkanie 27 szefów państw i rządów (29 czerwca 2016)

27 przywódców spotkało się nieformalnie, by zastanowić się nad przyszłością UE po brytyjskim referendum z 23 czerwca 2016 r.

„Jesteśmy zdecydowani pozostać zjednoczeni i pracować w ramach UE, aby stawiać czoła wyzwaniom XXI wieku i znajdować rozwiązania w interesie naszych narodów i obywateli” – stwierdzili we wspólnym oświadczeniu.

Przywódcy uzgodnili, że:

  • nie będzie żadnych negocjacji z Wielką Brytanią, dopóki nie uruchomi ona art. 50
  • w przyszłości Wielka Brytania powinna być bliskim partnerem UE
  • wszelkie umowy będą musiały zachowywać równowagę między prawami a obowiązkami
  • dostęp do wspólnego rynku wymaga zaakceptowania wszystkich 4 swobód.

Przywódcy postanowili spotkać się ponownie we wrześniu 2016 r., by kontynuować rozmowy o przyszłości UE.