Unijne zasoby własne 2014–2020

Prace w toku

26 maja 2014 r. Rada przyjęła nowe przepisy o zasobach własnych.

Decyzja Rady o zasobach własnych wejdzie w życie dopiero wtedy, gdy zatwierdzą ją – zgodnie z własnymi wymogami konstytucyjnymi – wszystkie państwa UE. Na ogół oznacza to, że decyzja musi zostać ratyfikowana przez parlamenty narodowe.

Do tego czasu nadal obowiązywać będą przepisy o zasobach własnych z lat 2007–2013. Nowe przepisy po zatwierdzeniu będą obowiązywać z mocą wsteczną od 1 stycznia 2014.

Zasoby własne 2014–2020

Pułap

W myśl nowych przepisów w okresie 2014–2020 zasoby własne przeznaczone na płatności mogą wynieść maksymalnie 1,23% sumy DNB wszystkich państw członkowskich.

Całkowita kwota środków na zobowiązania nie może przekroczyć 1,29% unijnego DNB.

Rodzaje zasobów własnych

W obecnym 7-letnim cyklu budżetowym przewidziano następujące rodzaje zasobów własnych:

  • tradycyjne zasoby własne – głównie cła i opłaty cukrowe
  • zasoby własne oparte na VAT – od zharmonizowanej podstawy VAT każdego państwa członkowskiego pobiera się jednolicie 0,3% (podstawa ta nie może przekroczyć 50% DNB danego państwa)
  • zasoby własne oparte na DNB – od dochodu każdego państwa członkowskiego pobiera się standardowy odsetek. Jest on przeznaczony na wydatki, których nie pokrywają inne zasoby własne, i ma zrównoważyć unijne dochody i wydatki.

Korekty

Aby zniwelować lub skorygować brak równowagi w budżecie, niektóre państwa członkowskie korzystają z korekty składek do budżetu UE.

Najważniejsze korekty to:

Rabat brytyjski (ok. 4,2 mld EUR w 2011 roku) oraz rabaty od jego finansowania. Wielka Brytania otrzymuje zwrot 66% różnicy między jej składką do budżetu UE a kwotą otrzymywaną z budżetu.

Zasadniczo państwa członkowskie dzielą między siebie koszty rabatu brytyjskiego proporcjonalnie do swojego udziału w unijnym DNB.

Sposób finansowania rabatu brytyjskiego z czasem jednak się zmieniał. Najwięksi płatnicy netto do budżetu UE otrzymali tzw. rabaty od rabatu: od 2001 roku Niemcy, Austria, Holandia i Szwecja płacą jedynie 25% swojej części na finansowanie rabatu brytyjskiego.

Korekty ryczałtowe, czyli obniżenie rocznych składek opartych na DNB w okresie 2014–2020 dla 4 państw członkowskich (według cen z 2011 roku):

  • Dania: 130 mln EUR
  • Holandia: 695 mln EUR
  • Szwecja: 185 mln EUR
  • Austria będzie korzystać z obniżonej składki w następujący sposób: 30 mln EUR w 2014 roku, 20 mln EUR w 2015 roku oraz 10 mln EUR w 2016 roku.

Obniżona stawka wpływów z VAT

W okresie 2014–2020 stosowana będzie obniżona stawka w wysokości 0,15% (zamiast 0,30%) wobec 3 państw członkowskich:

  • Niemcy
  • Holandia
  • Szwecja.

Obniżona stawka to coś innego niż korekta i może mieć zastosowanie do wszystkich państw członkowskich.

Co dalej?

Grupa wysokiego szczebla ds. zasobów własnych

Przy okazji porozumienia politycznego w sprawie wieloletnich ram finansowych na okres 2014–2020 utworzono grupę wysokiego szczebla. Miała ona zweryfikować obecny unijny system zasobów własnych, tak by od 2021 roku stał się prostszy, przejrzystszy, sprawiedliwszy i bardziej podlegający kontroli demokratycznej.

We wrześniu 2016 roku parlamenty narodowe zostały zaproszone na konferencję międzyinstytucjonalną, żeby ocenić wyniki prac tej grupy.

W styczniu 2017 r. na posiedzeniu Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych przewodniczący grupy wysokiego szczebla Mario Monti – były unijny komisarz i premier Włoch – przedstawił jej sprawozdanie końcowe i zalecenia. Tym sposobem prace grupy dobiegły końca.

Grupa zaleciła, by:

  • skoncentrować wydatki na tych politykach UE, które mogą przynieść największą wartość dodaną
  • wprowadzić nowe źródła dochodów bezpośrednio związane z wymiarem europejskim
  • szacunki salda budżetowego netto uzupełnić analizami kosztów i korzyści.

Na podstawie sprawozdania Komisja zdecyduje, czy zaproponować reformę systemu zasobów własnych na okres po roku 2020.