Reakcja wobec zagranicznych bojowników i niedawnych zamachów terrorystycznych w Europie

Zagraniczni bojownicy i niedawne zamachy terrorystyczne w Europie – kalendarium

9.6.2017

Rada aktualizuje wytyczne w sprawie walki z radykalizacją postaw i werbowaniem terrorystów

27.3.2017

Konkluzje Rady o planie działania Komisji dotyczącym przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów podróży

7.3.2017

Rada przyjmuje dyrektywę o zwalczaniu terroryzmu

7.3.2017

Rada przyjmuje rozporządzenie, by zaostrzyć kontrole na granicach zewnętrznych

9.12.2016

Rada debatuje o powracających zagranicznych bojownikach

Zagrożenie ze strony zradykalizowanych Europejczyków, z których wielu wyjeżdża za granicę walczyć, będzie się w najbliższych latach najprawdopodobniej utrzymywać. Skuteczna reakcja wymaga całościowego podejścia i długofalowych starań.

Walka z terroryzmem jest w pierwszej kolejności domeną państw członkowskich. Jednak UE może i powinna wesprzeć ich działania ze względu na transgraniczny charakter zagrożeń.

Rola Rady

Radykalizacja postaw i zagraniczni bojownicy uprawiający terroryzm to temat, który od początku 2013 r. regularnie powraca w dyskusjach Rady UE i Rady Europejskiej. Instytucje te opracowały całościową reakcję, obejmującą działania wewnętrzne i zewnętrzne.

Po paryskich zamachach ze stycznia 2015 r. Unia Europejska postanowiła reakcję zaostrzyć i szybciej wdrażać uzgodnione środki. 12 lutego unijni przywódcy omówili dalsze perspektywy i uzgodnili oświadczenie, którym w najbliższych miesiącach powinny się kierować UE i państwa członkowskie w swoich pracach. W oświadczeniu zaapelowali o konkretne kroki w 3 dziedzinach:

  • zapewnianie bezpieczeństwa obywatelom
  • zapobieganie radykalizacji postaw oraz ochrona wartości
  • współpraca z partnerami międzynarodowymi.

Oświadczenie jest wynikiem kilkumiesięcznych prac ministrów spraw wewnętrznych, sprawiedliwości, gospodarki i spraw zagranicznych.

W grudniu 2015 r. unijni przywódcy stwierdzili, że pełne wdrożenie działań wskazanych w oświadczeniu jest nadal priorytetem.

Poprawa bezpieczeństwa UE – najważniejsze fakty

Ostrzejsza kontrola broni

25 kwietnia 2017 r. Rada przyjęła dyrektywę w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni. Zaostrzono w ten sposób obowiązujące przepisy w związku z niedawnymi zamachami terrorystycznymi w Europie.

Dyrektywa przewiduje środki pozwalające lepiej śledzić broń oraz zapobiegać przerabianiu broni i przywracaniu jej do użytku. Zawiera też bardziej rygorystyczne zasady nabywania i posiadania najniebezpieczniejszych rodzajów broni palnej.

Kryminalizacja zagranicznych bojowników

7 marca 2017 r. Rada przyjęła dyrektywę o zwalczaniu terroryzmu. Wzmacnia ona prawo UE, tak by można było lepiej zapobiegać zamachom terrorystycznym oraz przeciwdziałać zagrożeniu ze strony zagranicznych bojowników. Dyrektywa kryminalizuje takie czyny jak podejmowanie szkoleń czy podróży w celach terrorystycznych oraz organizowanie lub ułatwianie takich podróży.

Wzmocnione kontrole na granicach zewnętrznych

7 marca 2017 r. Rada przyjęła rozporządzenie zmieniające kodeks graniczny Schengen. Podróżni na granicach zewnętrznych będą rygorystyczniej kontrolowani. W tym celu państwa członkowskie będą musiały systematycznie sprawdzać w odpowiednich bazach danych wszystkich podróżnych przekraczających granice zewnętrzne.

Nowy komisarz ds. unii bezpieczeństwa

19 września 2016 r. Rada w porozumieniu z przewodniczącym Komisji Jeanem-Claude’em Junckerem mianowała Juliana Kinga nowym komisarzem ds. unii bezpieczeństwa. Jego zadaniem jest wspieranie realizacji europejskiej agendy bezpieczeństwa.

Sprawniejsza wymiana informacji

18 grudnia 2015 r. Rada Europejska w swoich konkluzjach wezwała do pilnego zwiększenia interoperacyjności systemów informatycznych. 10 czerwca 2016 r. ministrowie zatwierdzili plan działania na rzecz intensywniejszej wymiany informacji i lepszego zarządzania nimi (w tym na rzecz rozwiązań interoperacyjnych).

9 czerwca 2017 r. Rada przyjęła konkluzje o usprawnieniu wymiany informacji i zapewnieniu interoperacyjności unijnych systemów informacyjnych. Nawiązują one do sprawozdania końcowego grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. systemów informacyjnych i interoperacyjności, którą to grupę Komisja powołała w 2016 r.

Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu

W styczniu 2016 r. – w następstwie decyzji Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z 20 listopada 2015 r. – uruchomiono Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu (ECTC). Dzięki niemu państwa członkowskie mogą zwiększyć wymianę informacji i współpracę operacyjną w zakresie monitorowania zagranicznych bojowników terrorystycznych i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie oraz w zakresie zwalczania nielegalnego handlu bronią i finansowania terroryzmu.

Unijna jednostka ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie (IRU)

W marcu 2015 r. Rada upoważniła Europol do utworzenia nowej specjalnej jednostki do zwalczania propagandy terrorystycznej w internecie. W lipcu powstała jednostka ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie (EU IRU). Ma za cel m.in. wskazywać treści terrorystyczne i ekstremistyczne oraz doradzać państwom członkowskim w tej dziedzinie.

Zacieśnianie współpracy z państwami trzecimi

W lutym 2015 r. Rada postanowiła intensywniej działać na arenie międzynarodowej, by zwalczać terroryzm, w szczególności w regionie Morza Śródziemnego, Bliskiego Wchodu, Afryki Północnej, Zatoki Perskiej i Sahelu:

  • zacieśnić współpracę z kluczowymi partnerami
  • rozpocząć nowe przedsięwzięcia wspierające budowanie zdolności
  • podjąć intensywniejsze działania przeciw radykalizacji i brutalnemu ekstremizmowi.

W październiku 2014 r. Rada przyjęła unijną strategię walki z terroryzmem / zagranicznymi bojownikami koncentrującą się na Syrii i Iraku. Wskazano w niej kilka obszarów priorytetowych, takich jak poprawa współpracy z państwami trzecimi przy wykrywaniu sieci werbunkowych i identyfikowaniu zagranicznych bojowników.