Najważniejsze cele:

  • uruchomić 315 mld EUR w postaci dodatkowych inwestycji do 2018 r.
  • dopasować inwestycje do potrzeb gospodarki realnej
  • poprawić otoczenie inwestycyjne.

Plan inwestycyjny dla Europy ma do 2018 r. uruchomić co najmniej 315 mld EUR w postaci inwestycji publicznych i prywatnych. Jego celem jest:

  • pobudzenie inwestycji
  • podniesienie konkurencyjności
  • długofalowy wzrost gospodarczy w UE.

Plan zaproponowała Komisja Europejska w listopadzie 2014 r. Jest on odpowiedzią na apel Rady Europejskiej z czerwca 2014 r. o podniesienie poziomu inwestycji w UE oraz pobudzenie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

3 filary planu

Plan inwestycyjny dla Europy zakłada 3 główne elementy:

  • utworzenie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych
  • zasilenie inwestycjami gospodarki realnej
  • poprawa otoczenia inwestycyjnego.

1. Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS)

Fundusz uruchomiono w 2015 r. Ma postać specjalnego rachunku w Europejskim Banku Inwestycyjnym (EBI). Wykorzystuje środki publiczne, by przyciągać fundusze prywatne, oraz daje ochronę kredytową środkom udostępnianym przez EBI oraz Europejski Fundusz Inwestycyjny.

EFIS ma m. in. przejąć część ryzyka ponoszonego przez EBI. Dzięki temu bank ten będzie mógł inwestować w ryzykowniejsze projekty. Z kolei udział EBI ma do takich projektów przyciągnąć inwestorów prywatnych.

EFIS służy inwestycjom w różnych sektorach, takich jak infrastruktura, energetyka, badania naukowe, innowacje, sieci szerokopasmowe i edukacja. Ma też wspierać małe i średnie przedsiębiorstwa (głównie za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego).

Podstawą EFIS jest obecnie gwarancja z budżetu UE w wysokości 16 mld EUR oraz 5 mld EUR z EBI.

Fundusz – 21 mld EUR – ma przyciągnąć środki o wartości 15-krotnie przekraczającej jego własne zasoby i tym samym wygenerować inwestycje sięgające łącznie 315 mld EUR. Innymi słowy 1 EUR ze środków publicznych funduszu powinno przyciągnąć 12 EUR od inwestorów prywatnych i 3 EUR od EBI. Przelicznik ten będzie oczywiście różny dla poszczególnych projektów.

Przedłużenie działalności EFIS

W grudniu 2016 r. Rada ustaliła stanowisko negocjacyjne względem projektu rozporządzenia, które ma przedłużyć działanie funduszu do 31 grudnia 2020 r. oraz wprowadzić kilka zmian technicznych dotyczących samego funduszu i Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego.

Ustalone przez Radę zmiany to – oprócz przedłużenia działalności funduszu – także:

  • zwiększenie celu inwestycyjnego do 500 mld EUR
  • zwiększenie gwarancji z unijnego budżetu do 26 mld EUR (z czego do połowy 2018 r. na udzielanie gwarancji zostanie udostępnionych 16 mld EUR)
  • zwiększenie udziału EBI z obecnych 5 mld do 7,5 mld EUR.

Zmiany służą też temu, by fundusz objął swoim wsparciem jak najwięcej państw UE i by finansował więcej sektorów (np. rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo i inne obszary biogospodarki oraz działania klimatyczne).

Objąłby też sektory kwalifikujące się do wsparcia z EBI w regionach słabiej rozwiniętych i regionach w okresie przejściowym. Zwiększona zostałaby też przejrzystość działań funduszu.

Rada rozpocznie rozmowy z Parlamentem Europejskim nad ostateczną wersją projektu, gdy Parlament ustali własne stanowisko negocjacyjne.

2. Inwestycje w gospodarce realnej

Europejski portal projektów inwestycyjnych i Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego powstały, aby ułatwić napływ środków inwestycyjnych do gospodarki realnej.

Centrum zapewnia pomoc techniczną i wsparcie techniczne. Łączy bieżące programy pomocy technicznej EBI oraz świadczy dodatkowe usługi doradcze w sytuacjach, których programy te nie obejmują.

Portal będzie dla potencjalnych inwestorów źródłem informacji o poszczególnych projektach i możliwościach inwestycyjnych.

W grudniu 2016 r. Rada ustaliła stanowisko negocjacyjne względem wniosku na temat technicznych usprawnień w Europejskim Centrum Doradztwa Inwestycyjnego.

Dzięki nowym przepisom centrum będzie mogło w prostszy sposób świadczyć lepiej ukierunkowaną pomoc techniczną na szczeblu lokalnym w całej UE. Łatwiej będzie również łączyć finansowanie z EFIS ze wsparciem z innych unijnych źródeł, w tym z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

Unia rynków kapitałowych

Unia rynków kapitałowych ma bardziej zintegrować rynki kapitałowe państw członkowskich UE.

3. Poprawa otoczenia inwestycyjnego

Aby inwestycje mogły wzrosnąć, stworzone zostaną lepsze warunki biznesowe, a przedsiębiorstwa (zwłaszcza małe i średnie) uzyskają łatwiejszy dostęp do finansowania.

Zniknąć mają bariery inwestycyjne. Powstaną natomiast prostsze, lepsze i bardziej przewidywalne uregulowania w UE, zwłaszcza w sektorach infrastrukturalnych, w których inwestycje wymagają lat, a nawet dziesięcioleci.

Aby poprawić warunki finansowania w UE, plan zakłada utworzenie unii rynków kapitałowych, która ma ograniczyć rozdrobnienie rynków finansowych i zwiększyć dopływ kapitału do przedsiębiorstw i projektów inwestycyjnych.

W grudniu 2016 r. Rada przyjęła konkluzje na temat kwestii niekorzystnie wpływających na inwestycje w UE, wskazanych przez Komitet Polityki Gospodarczej. Konkluzje powinny pomóc w opracowaniu zaleceń dla państw członkowskich w ramach europejskiego semestru, czyli corocznego unijnego procesu monitorowania polityki.

W Radzie

6 grudnia 2016: Rada przyjmuje stanowisko negocjacyjne względem projektu nowego rozporządzenia o EFIS, które przedłużyłoby działalność funduszu do 2020 r. oraz zwiększyło jego cel inwestycyjny do 500 mld EUR, gwarancję z unijnego budżet – do 26 mld EUR, a wkład EBI – do 7,5 mld EUR. Dzięki porozumieniu prezydencja Rady będzie mogła przystąpić do negocjacji z Parlamentem Europejskim nad ostateczną wersją przepisów, gdy tylko Parlament ustali własne stanowisko negocjacyjne.

20–21 października 2016: Rada Europejska wzywa Radę, aby w grudniu 2016 r. ustaliła – uwzględniając niezależną ocenę zewnętrzną, która ma zostać przedstawiona w listopadzie – stanowisko negocjacyjne w sprawie nowego wniosku dotyczącego EFIS.

Wrzesień 2016: Rada rozpoczyna prace nad wnioskiem Komisji dotyczącym przedłużenia okresu obowiązywania EFIS oraz wprowadzenia usprawnień technicznych dotyczących tego funduszu oraz Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego.

12 lipca 2016: Rada sprawdza, jakie prace przeprowadzono w kwestii znoszenia barier inwestycyjnych, czyli w ramach trzeciego filaru planu inwestycyjnego. Komitet Ekonomiczno-Finansowy wskazuje 3 dziedziny, w których możliwe są działania państw członkowskich: ramy niewypłacalności, dostęp do finansowania i synergie transgraniczne, zwłaszcza w sektorach sieciowych. Rada prosi Komitet o dalsze prace i wróci do tej kwestii na jednym z kolejnych posiedzeń.

25 czerwca 2015: Rada przyjmuje rozporządzenie o EFIS. Wcześniej – 24 czerwca – zatwierdza je Parlament Europejski. Rozporządzenie o EFIS wchodzi w życie na początku lipca 2015 r.

28 maja 2015: Rada i Parlament Europejski osiągają wstępne porozumienie co do projektu rozporządzenia o EFIS.

23 kwietnia 2015: Rada i Parlament Europejski podejmują negocjacje nad ostateczną wersją rozporządzenia o EFIS.

10 marca 2015: Rada określa stanowisko negocjacyjne (podejście ogólne) wobec projektu rozporządzenia.

19 stycznia 2015: Rada rozpoczyna prace nad projektem rozporządzenia o EFIS, który Komisja ogłosiła w tym samym miesiącu.

18 grudnia 2014: Rada Europejska aprobuje plan inwestycyjny dla Europy.

Ustalanie programu politycznego UE

W czerwcu 2014 r. Rada Europejska przyjęła program strategiczny wskazujący UE 5 priorytetów działania

Dlaczego potrzeba więcej inwestycji?

Poziom inwestycji w UE jest obecnie o wiele niższy niż poziom sprzed kryzysu odnotowany w 2007 r.

Niski poziom inwestycji jest postrzegany jako jedna z przyczyn powolnego ożywienia gospodarczego w UE, zwłaszcza w strefie euro. Utrzymujące się stałe niedoinwestowanie może mieć ponadto negatywny wpływ na długofalowy wzrost gospodarczy i na konkurencyjność.

Kontekst

Pobudzanie inwestycji to jeden z europejskich priorytetów strategicznych na lata 2014–2019, który wskazano w Strategicznym programie Unii w okresie zmian. Wraz z reformami strukturalnymi i odpowiedzialnością budżetową inwestycje stanowią również jeden z unijnych priorytetów gospodarczych.