Rosnąca niestabilność u południowych granic UE powoduje, że więcej ludzi stara się dotrzeć do Unii Europejskiej. UE i jej państwa członkowskie intensyfikują wysiłki, by wypracować skuteczną, humanitarną i bezpieczną europejską politykę migracyjną.

Rada Europejska odgrywa w tych działaniach ważną rolę, gdyż wyznacza priorytety strategiczne. Na ich podstawie Rada UE precyzuje kierunki działania i udziela mandatu do negocjacji z państwami trzecimi. Przyjmuje też prawo i określa konkretne programy.

W ostatnich miesiącach Rada UE i Rada Europejska skupiły się na opracowaniu zdecydowanych działań w kilku dziedzinach. Poniższe kalendarium przedstawia najważniejsze etapy prac obu instytucji nad unijną reakcją na presję migracyjną.

Szczyt w Valletcie w sprawie migracji (mapa interaktywna)
Proszę kliknąć na obrazek, aby wyświetlić interaktywną mapę (po angielsku lub francusku)

Prezydencja wcieliła w życie zintegrowane uzgodnienia co do reagowania na szczeblu politycznym w sytuacjach kryzysowych (IPCR). Dzięki temu działania antykryzysowe Rady zyskują dodatkowe wsparcie – na szczeblu politycznym i roboczym – ze strony Komisji, ESDZ i właściwych agencji.

Na unijną politykę migracyjną składają się następujące działania:

  • współpraca z krajami pochodzenia i tranzytu
  • wzmacnianie zewnętrznych granic UE
  • zarządzanie przepływami migracyjnymi i ograniczanie przemytu migrantów
  • reforma wspólnego europejskiego systemu azylowego
  • zapewnianie legalnych dróg migracji
  • promowanie integracji obywateli państw trzecich.

Współpraca z krajami pochodzenia i tranzytu

Unijne relacje z państwami trzecimi opierają się na globalnym podejściu do kwestii migracji i mobilności. Na jego podstawie rozpoczął się i rozwija dialog w sprawie migracji z kilkoma państwami trzecimi oraz powstały ramy współpracy z nimi. W 2015 r. przywódcy UE uzgodnili plan działań z Valletty, który miał być odpowiedzią na napływ migrantów do UE, głównie z państw Afryki. W 2016 r. Rada Europejska zatwierdziła powstanie nowych ram partnerstwa w dziedzinie migracji, dzięki którym pogłębić się miała współpraca z kluczowymi krajami pochodzenia. W tym samym roku przyjęte zostało oświadczenie UE–Turcja, które miało zaradzić napływowi nielegalnych migrantów przez Turcję do UE. UE podejmuje też działania, by zaspokoić pilne potrzeby humanitarne syryjskich uchodźców w Turcji, Jordanii i Libanie.

Wzmacnianie zewnętrznych granic UE

Aby możliwe było swobodne przemieszczanie się po UE, nieodzowne jest skuteczne zarządzanie jej granicami zewnętrznymi. Po apelu Rady Europejskiej z września 2015 r. o zaostrzenie kontroli na granicach zewnętrznych, w październiku 2016 r. zaczęła działać Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Trwają negocjacje nad dokładniejszymi odprawami na granicach zewnętrznych oraz zaostrzeniem kontroli z użyciem nowych technologii.

Kluczowe pojęcia

Umowa o readmisji to przepisy o odsyłaniu nielegalnych migrantów do kraju pochodzenia lub tranzytu.

Relokacja to przeniesienie osoby, która wystąpiła o ochronę międzynarodową, z państwa członkowskiego rozpatrującego jej wniosek (obecnie Grecja lub Włochy) do innego państwa członkowskiego.

Przesiedlenie to przeniesienie nieunijnego przesiedleńca ewidentnie wymagającego ochrony międzynarodowej z kraju spoza UE do państwa członkowskiego UE.

Zarządzanie przepływami migracyjnymi i ograniczanie przemytu migrantów

Jednym z kluczowych priorytetów unijnej polityki migracyjnej jest zapobieganie nielegalnej migracji oraz odsyłanie nielegalnych migrantów do kraju pochodzenia. Dyrektywa powrotowa zawiera jasne, przejrzyste i sprawiedliwe przepisy o odsyłaniu nielegalnych migrantów pochodzących z państw trzecich. Kluczowe dla realizacji unijnej polityki powrotowej są unijne umowy o readmisji. UE ustanowiła też kilka operacji morskich mających chronić jej granice, ratować migrantów na morzu oraz walczyć z sieciami handlu ludźmi i z przemytnikami migrantów.

Reforma wspólnego europejskiego systemu azylowego

Kryzys migracyjny unaocznił potrzebę zreformowania wspólnego europejskiego systemu azylowego. Obecnie osoby starające się o azyl nie są traktowane jednakowo, a wskaźniki uznawania wniosków przez różne państwa się różnią, co może sprzyjać przepływom wtórnym i turystyce azylowej. Rada analizuje siedem wniosków ustawodawczych Komisji Europejskiej mających zreformować system.

Legalne drogi migracji

UE jest skłonna zapewnić bezpieczne legalne sposoby migracji do Europy osobom potrzebującym ochrony międzynarodowej. W lipcu 2015 r. państwa członkowskie podjęły decyzję o przesiedleniu 22 504 osób. Oświadczenie UE–Turcja z marca 2016 r. przewiduje, że każdemu odesłaniu Syryjczyka z wysp greckich do Turcji będzie towarzyszyć przesiedlenie innego Syryjczyka z Turcji do UE. 13 lipca 2016 r. Komisja zaproponowała stałe unijne ramy przesiedleń przewidujące wspólne standardy i procedury. Ponadto Rada analizuje propozycję ulepszenia dyrektywy o niebieskiej karcie, aby przyciągać osoby wysoko wykwalifikowane, potrzebne unijnej gospodarce.

Promowanie integracji obywateli państw trzecich

Środki z zakresu relokacji i przesiedlenia przyjęte w odpowiedzi na kryzys uchodźczo-migracyjny unaoczniły potrzebę wspierania państw członkowskich o mniejszym doświadczeniu w integracji. Obywatele państw trzecich nierzadko stykają się bowiem w UE z barierami w zatrudnieniu, edukacji i włączeniu społecznym. W konkluzjach z grudnia 2016 r. Rada zwróciła się do państw członkowskich, by dzieliły się sprawdzonymi rozwiązaniami w dziedzinie integrowania obywateli państw trzecich, dokładniej monitorowały i oceniały integrację oraz zajęły się kwestią uznawania kwalifikacji i umiejętności obywateli państw trzecich.