Umowy handlowe UE

Handel towarami i usługami znacznie przyczynia się do zwiększania trwałego wzrostu i tworzenia miejsc pracy. Już ponad 30 mln miejsc pracy związanych jest z eksportem poza UE. W przyszłości 90% globalnego wzrostu będzie miało miejsce poza Europą. Dlatego handel jest jednym z czynników wzrostu i jednym z kluczowych priorytetów UE.

UE opowiada się za silnym wielostronnym systemem handlowym regulowanym przepisami. Odpowiedzialną politykę handlową UE charakteryzuje wysoki poziom przejrzystości oraz skuteczność w przekazywaniu obywatelom informacji o korzyściach i wyzwaniach związanych z handlem i otwartymi rynkami.

Co może stanowić barierę w handlu?

Rządy mogą nakładać pewne bariery w handlu, by zwiększać konkurencyjność towarów lokalnych względem towarów importowanych.

Istnieje kilka rodzajów barier handlowych. Taryfy to cła przywozowe. Dają one lokalnie produkowanym towarom przewagę cenową w stosunku do podobnych towarów importowanych. Nawet jednak po zniesieniu ceł przeszkodą w handlu mogą być różnego rodzaju uregulowania techniczne stosowane do produktów i usług.

Bariery pozataryfowe to ograniczenia, które wynikają z zakazów, warunków lub szczególnych wymogów rynkowych sprawiających, że import lub eksport produktów jest utrudniony i/lub kosztowny.

Czym są umowy handlowe?

UE reguluje swoje stosunki handlowe z państwami trzecimi za pomocą umów handlowych. Mają one stwarzać lepsze możliwości handlowe i niwelować bariery w handlu.

Polityka handlowa ma też służyć propagowaniu europejskich zasad i wartości – nie tylko demokracji i praw człowieka, lecz także stanowiska UE odnośnie do środowiska, praw socjalnych i pracowniczych czy rozwoju. Rada dba zatem o to, by umowy handlowe pomagały chronić unijne wartości, normy i uregulowania. Obejmują one:

  • zrównoważony rozwój
  • dobre rządy
  • wolny, sprawiedliwy i etyczny handel
  • ochronę środowiska
  • prawa człowieka i prawa pracownicze
  • zdrowie i ochronę konsumentów
  • dobrostan zwierząt
  • ochronę różnorodności kulturowej.

Jakie są rodzaje umów handlowych?

Podstawą prawną unijnej polityki handlowej jest art. 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Negocjacje dotyczące umów handlowych są prowadzone w myśl zasad określonych w art. 218 TFUE.

Nazwy umów handlowych zależą od przedmiotu umowy. Umowy o partnerstwie gospodarczym, np. z partnerami z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku, mają przede wszystkim wspierać rozwój. Umowy o wolnym handlu z państwami rozwiniętymi i gospodarkami wschodzącymi są dyktowane względami gospodarczymi i oparte na wzajemnym otwarciu rynków. Przyznają preferencyjny dostęp do rynków państw-stron umowy. Niektóre umowy handlowe są częścią szerzej zakrojonych porozumień politycznych, np. niektórych układów o stowarzyszeniu. UE zawiera także umowy, które nie przewidują handlu na warunkach preferencyjnych i są częścią umów o partnerstwie i współpracy.

Jakie są umowy handlowe między UE a państwami trzecimi?

UE zawarła szereg umów handlowych z państwami partnerskimi.

Mapa partnerów handlowych UE – diagram

Mapa partnerów handlowych UE

Obecnie trwają negocjacje dotyczące m.in. następujących umów:

  • transatlantyckie partnerstwo handlowo-inwestycyjne (TTIP) z USA
  • kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa między UE a Kanadą (CETA)
  • umowa o wolnym handlu między UE a Japonią
  • porozumienie w sprawie handlu usługami między 23 członkami WTO (w tym UE).

Jakie są korzyści z umów handlowych?

Umowy takie powinny być korzystne dla wszystkich – konsumentów, pracowników i przedsiębiorstw – i powinny zapewniać równe szanse wszystkim państwom członkowskim i regionom UE.

Umowy handlowe mogą przynieść wiele korzyści:

  • otwarcie nowych rynków dla towarów i usług z UE
  • zwiększenie możliwości inwestycyjnych i ochrony inwestycji w duchu wzajemności i wzajemnych korzyści
  • mniejsze koszty handlu dzięki zniesieniu ceł i ograniczeniu biurokracji
  • przyspieszenie handlu dzięki łatwiejszej odprawie celnej i ustanowieniu wspólnych norm technicznych i sanitarnych
  • zapewnienie bardziej przewidywalnego otoczenia politycznego poprzez podejmowanie wspólnych zobowiązań w dziedzinach, które mają wpływ na wymianę handlową, np. prawa własności intelektualnej, bariery pozataryfowe w handlu, zasady konkurencji i ramy udzielania zamówień publicznych
  • wspieranie zrównoważonego rozwoju poprzez propagowanie współpracy, przejrzystości i dialogu z partnerami w kwestiach społecznych i środowiskowych.

Negocjacje handlowe UE – diagram

Negocjacje handlowe UE

Nowocześniejsze unijne instrumenty ochrony handlu

Komitet Stałych Przedstawicieli ustalił stanowisko negocjacyjne Rady względem projektu mającego zmodernizować unijne instrumenty ochrony handlu. To ich pierwsza zasadnicza modyfikacja od 1995 r. Projekt Komisja zaprezentowała w kwietniu 2013 r. Proponowane rozporządzenie ma zmienić obecne rozporządzenia – antydumpingowe i antysubsydyjne – tak by można było skuteczniej reagować na nieuczciwe praktyki handlowe. Chodzi o to, by chronić unijnych producentów przed szkodami wywoływanymi nieuczciwą konkurencją i gwarantować wolny, uczciwy handel.

Na czym polega rola Rady w negocjacjach handlowych?

Za politykę handlową i lepsze wdrażanie unijnych umów odpowiadają wspólnie Komisja, państwa członkowskie i Parlament Europejski.

Rada odgrywa kluczową rolę w procesie kształtowania nowej umowy handlowej. Udziela Komisji upoważnienia do wynegocjowania nowej umowy handlowej w imieniu UE – taki dokument nazywany jest mandatem negocjacyjnym. Rada określa w nim stosowne wytyczne negocjacyjne dotyczące m.in. celów, zakresu negocjacji i ewentualnych ograniczeń czasowych.

Na tej podstawie Komisja prowadzi negocjacje z krajem partnerskim w imieniu UE, w ścisłej współpracy z Radą i Parlamentem Europejskim. Regularnie składa Radzie i Parlamentowi sprawozdania z przebiegu negocjacji. W ich trakcie zasięga opinii Rady.

Gdy tekst umowy zostanie uzgodniony z partnerami, zredagowany i przetłumaczony na wszystkie języki urzędowe UE, Komisja przedstawia Radzie oficjalne wnioski dotyczące przyjęcia tego aktu.

Po przeprowadzeniu dyskusji oraz weryfikacji prawno-językowej tekstu Rada przyjmuje decyzję o podpisaniu umowy. Następnie decyduje, czy umowa będzie tymczasowo stosowana w całości lub w części, jeżeli umowa ma charakter mieszany i dotyczy nie tylko dziedzin objętych kompetencją UE, lecz także kwestii objętych kompetencją państw członkowskich.

Potem następuje oficjalne podpisanie umowy przez strony. Prezydencja Rady wyznacza osobę, która podpisze umowę w imieniu UE. Jeżeli umowa jest porozumieniem o charakterze mieszanym (tj. dotyczy nie tylko dziedzin objętych kompetencją UE, lecz także kwestii objętych kompetencją państw członkowskich), podpisać muszą ją także wszystkie państwa członkowskie.

Podpisaną umowę Rada przekazuje wraz z projektem decyzji o jej zawarciu Parlamentowi Europejskiemu z wnioskiem o zgodę.

Dopiero po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego Rada przyjmuje decyzję o zawarciu umowy. Jeżeli umowa jest porozumieniem o charakterze mieszanym, Rada może ją zawrzeć dopiero wtedy, gdy ratyfikują ją wszystkie państwa członkowskie.

Więcej informacji na temat poszczególnych umów handlowych można znaleźć w prowadzonej przez Radę bazie umów i konwencji.