10. De Europese Raad heeft op basis van de adviezen van de Commissie en het verslag van het voorzitterschap van de Raad de huidige situatie in elk van de elf kandidaat-lidstaten besproken. In het licht van deze bespreking heeft hij besloten een toetredingsproces op gang te brengen met de tien kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa en Cyprus. Dit toetredingsproces vindt plaats in het kader van de uitvoering van artikel O van het verdrag betreffende de Europese Unie. De Europese Raad merkt op dat al deze landen op basis van dezelfde criteria op de nominatie staan om tot de Europese Unie toe te treden en dat zij op gelijke voorwaarden aan het toetredingsproces deelnemen. Dit proces - dat dynamisch en alomvattend is - omvat de onderstaande elementen:

11. Het toetredingsproces gaat van start op 30 maart 1998 met een vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken van de vijftien lidstaten van de Europese Unie, van de tien kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa en van Cyprus via de instelling van één enkele kaderregeling voor deze toetredingskandidaten.

12. Indien nodig zullen de ministers van Buitenlandse Zaken van de vijftien lidstaten van de Europese Unie een ontmoeting hebben met hun ambtgenoten uit de tien kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa en uit Cyprus. Rekening houdend met de ervaring opgedaan met de gestructureerde dialoog kunnen ook vergaderingen van vakministers worden overwogen.

13. De versterkte pretoetredingsstrategie heeft tot doel alle kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa in staat te stellen op termijn lid te worden van de Europese Unie en zich daartoe reeds vóór de toetreding zoveel mogelijk aan het acquis communautaire aan te passen. Met de Europa-overeenkomsten, die de grondslag blijven voor de betrekkingen van de Europese Unie met deze landen, is deze strategie opgebouwd rond partnerschappen voor toetreding en rond de versterking van de pretoetredingssteun. Zij zal voor elke kandidaat-lidstaat afzonderlijk vergezeld gaan van een analytisch onderzoek van het acquis van de Unie.

i) Partnerschappen voor toetreding

14. Het partnerschap voor toetreding is een nieuw instrument, dat de spil vormt van de versterkte pretoetredingsstrategie, waarbij alle vormen van bijstand aan de kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa worden ingezet binnen één enkel kader.

15. In dit ene kader moeten voor elke kandidaat, enerzijds de bij de overneming van het acquis van de Unie te hanteren prioriteiten en anderzijds de daarvoor beschikbare financiële middelen, met name PHARE, tot in de details worden samengebracht. In dit verband zouden de financiële steunmaatregelen worden gekoppeld aan de vorderingen van de kandidaat-lidstaten en, meer specifiek, aan de inachtneming van de planning voor de overname van het acquis.

16. De Raad neemt met eenparigheid van stemmen een besluit over de instelling van een stelsel van partnerschappen, als sleutelelement van de pretoetredingsstrategie. Op basis daarvan zal hij later, uiterlijk op 15 maart 1998, met een gekwalificeerde meerderheid van stemmen besluiten over de beginselen, de prioriteiten, de tussentijdse doelstellingen, de belangrijke aanpassingen en de conditionaliteit van elk afzonderlijk partnerschap. Wanneer in een kandidaat-lidstaat een essentieel element voor het voortzetten van de pretoetredingshulp ontbreekt, neemt de Raad op dezelfde wijze passende maatregelen.

ii) Versterking van de pretoetredingssteun

17. De pretoetredingssteun zal aanzienlijk worden opgevoerd en zal als aanvulling op het PHARE-programma, dat reeds is geheroriënteerd op de met de toetreding samenhangende prioriteiten, vanaf het jaar 2000 ook landbouwsteun omvatten, alsmede een structureel instrument ter ondersteuning van soortgelijke maatregelen als die van het cohesiefonds.

De financiële steun aan de landen die bij het uitbreidingsproces betrokken zijn, zal, wat de verdeling van de steun betreft, gebaseerd worden op het beginsel van gelijke behandeling, ongeacht het tijdstip van toetreding, waarbij bijzondere aandacht zal uitgaan naar de landen met de grootste noden. De Europese Raad verheugt zich in dit verband over de inhaalfaciliteit waaraan de Commissie denkt.

18. Zonder vooruit te lopen op de besluiten aangaande de financiële vooruitzichten 2000-2006 zal het PHARE-programma worden gericht op het perspectief van de toetreding via twee prioritaire doelstellingen, te weten het versterken van de bestuurlijke en rechterlijke capaciteit (circa 30% van het totaalbedrag) en het opvoeren van de investeringen in verband met de overname en toepassing van het acquis (circa 70%).

19. Sommige programma's van de Gemeenschap (bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek) zullen worden opengesteld voor de kandidaat-lidstaten, zodat zij zich vertrouwd kunnen maken met het beleid en de werkwijze van de Unie. Over deze deelname moet per geval worden beslist, waarbij elke kandidaat-lidstaat een eigen, geleidelijk stijgende financiële bijdrage moet leveren. Indien nodig zal PHARE de nationale bijdrage van de kandidaat-lidstaten gedeeltelijk kunnen blijven financieren. Deze financiering zou ook in de toekomst ongeveer 10% van het PHARE-budget moeten bedragen, buiten de deelname aan het kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling.

20. De kandidaat-lidstaten zouden, als waarnemer en voor de punten die hen betreffen, volgens precieze, aan hun geval aangepaste voorwaarden moeten kunnen deelnemen aan de comités die belast zijn met de follow-up van de programma's waaraan zij bijdragen.

21. De kandidaat-lidstaten zullen volgens een per geval te nemen besluit kunnen deelnemen aan communautaire agentschappen.

22. Een bijzondere pretoetredingsstrategie voor Cyprus zal gebaseerd zijn op:

23. De adviezen van de Commissie geven een goed algemeen beeld van de situatie in elke kandidaat-lidstaat in het licht van de door de Europese Raad van Kopenhagen vastgestelde toetredingscriteria. Het vooruitzicht van toetreding is voor de kandidaat-lidstaten een unieke stimulans om de uitvoering van met het acquis strokende beleidsmaatregelen te bespoedigen. Omzetting van het acquis van de Unie in wetgeving is essentieel, maar niet voldoende: het acquis moet ook daadwerkelijk worden toegepast.

24. De Europese Raad wijst op de band die er bestaat tussen enerzijds de voortdurende aanpassing van de kandidaat-lidstaten op het gebied van het sectoriële beleid, met name op dat van de interne markt en de daarmee verbonden beleidsaspecten, en anderzijds het evenwichtig functioneren van het Gemeenschapsbeleid na de toetreding.

25. Toetredingsonderhandelingen kunnen pas beginnen als aan de politieke criteria van Kopenhagen is voldaan. De economische criteria en het vermogen om de uit de toetreding voortvloeiende verplichtingen op zich te kunnen nemen, zijn en moeten worden beoordeeld op een toekomstgerichte en dynamische wijze.

26. Het besluit om met onderhandelingen te beginnen, betekent niet dat deze voor de verschillende kandidaat-lidstaten op hetzelfde tijdstip zullen worden voltooid. De afsluiting van de onderhandelingen en de daarop volgende toetreding zullen afhangen van de mate waarin de onderscheiden landen de criteria van Kopenhagen in acht nemen en van het vermogen van de Unie om nieuwe leden op te nemen.

27. De Europese Raad besluit om in het voorjaar van 1998 bilaterale intergouvernementele conferenties bijeen te roepen om met Cyprus, Hongarije, Polen, Estland, de Tsjechische Republiek en Slovenië onderhandelingen te openen over de voorwaarden voor hun toelating tot de Unie en de bijbehorende aanpassingen van de Verdragen. Deze onderhandelingen zullen gebaseerd zijn op het algemeen onderhandelingskader waarvan de Raad op 8 december 1997 akte heeft genomen.

Parallel daaraan zal de voorbereiding op de onderhandelingen met Roemenië, Slowakije, Letland, Litouwen en Bulgarije worden versneld met name via een analytisch onderzoek van het acquis van de Unie. Deze voorbereiding kan ook tijdens bilaterale bijeenkomsten op ministerieel niveau met de lidstaten van de Unie ter sprake komen.

28. De toetreding van Cyprus dient aan alle gemeenschappen ten goede te komen en bij te dragen tot rust onder de burgerbevolking en tot verzoening. De toetredingsonderhandelingen zullen op positieve wijze bijdragen tot het zoeken naar een politieke oplossing voor de kwestie Cyprus door middel van de onderhandelingen onder auspiciën van de Verenigde Naties, die moeten worden voortgezet teneinde tot een federatie van twee gemeenschappen en twee zones te komen. In dit verband spreekt de Europese Raad de wens uit dat gevolg wordt gegeven aan de wil van de regering van Cyprus om in de delegatie voor de toetredingsonderhandelingen vertegenwoordigers van de Turks-Cypriotische gemeenschap op te nemen. Het voorzitterschap en de Commissie zullen de nodige contacten leggen om ervoor te zorgen dat aan die wens gehoor wordt gegeven.

29. Over de vorderingen van elke Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaat op weg naar de toetreding in het licht van de criteria van Kopenhagen, met name over het tempo waarin het acquis van de Unie wordt overgenomen, wordt voor elk betrokken land door de Commissie regelmatig een verslag voorgelegd aan de Raad, in voorkomend geval vergezeld van aanbevelingen voor de opening van bilaterale intergouvernementele conferenties, en zulks vanaf eind 1998. Voorafgaand aan deze jaarlijkse verslagen zullen de uitvoering van de partnerschappen voor toetreding en de stand van de overname van het acquis met elke kandidaat-lidstaat in het kader van de bij de Europa-overeenkomsten ingestelde organen worden bekeken. De verslagen van de Commissie zullen als basis dienen om in het kader van de Raad de besluiten te nemen die in verband met het voeren van de toetredingsonderhandelingen of de uitbreiding daarvan tot andere kandidaten noodzakelijk zijn. In dit verband zal de Commissie, bij de beoordeling van het vermogen van de kandidaat-lidstaten om aan de economische criteria en de uit de toetreding voortvloeiende verplichtingen te voldoen, de in Agenda 2000 vastgelegde methode aanhouden.

30. Bij de beoordeling van de vorderingen van de kandidaat-lidstaten aan de hand van de op gezette tijden door de Commissie aan de Raad voor te leggen verslagen, dient een dynamische benadering te worden gehandhaafd.

31. De Europese Raad bevestigt dat Turkije in aanmerking komt voor toetreding tot de Europese Unie. Turkije zal worden beoordeeld op basis van dezelfde criteria als de andere kandidaat-lidstaten. Ofschoon nog niet voldaan is aan de politieke en economische voorwaarden om toetredingsonderhandelingen te kunnen overwegen, acht de Europese Raad het niettemin van belang een strategie uit te stippelen om Turkije op toetreding voor te bereiden door het op alle gebieden dichter bij de Europese Unie te brengen.

32. Deze strategie zou moeten bestaan uit:

33. De strategie zal door de Associatieraad opnieuw worden bekeken, met name op basis van artikel 28 van de Associatie-overeenkomst, in het licht van de criteria van Kopenhagen en van het standpunt dat de Raad op 29 april 1997 heeft ingenomen.

34. Voorts zal deelname aan de Europese Conferentie de lidstaten van de Europese Unie en Turkije in staat stellen hun dialoog en hun samenwerking op gebieden van gemeenschappelijk belang te versterken.

35. De Europese Raad herinnert eraan dat versterking van de banden van Turkije met de Europese Unie ook afhankelijk is van de voortgang van de politieke en economische hervormingen waarmee Turkije bezig is, met name bij de afstemming van de normen en de praktijk op het gebied van de mensenrechten op die van de Europese Unie, van het respecteren en beschermen van de minderheden, van de totstandbrenging van bevredigende en stabiele betrekkingen tussen Griekenland en Turkije, van de regeling van geschillen, met name via een rechterlijke uitspraak, en inzonderheid door het Internationale Gerechtshof, alsmede van de steun voor de onder VN-auspiciën gevoerde onderhandelingen om te komen tot een politieke regeling van de kwestie Cyprus, op basis van de desbetreffende resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.

36. De Europese Raad neemt de beleidskoers over die tijdens de Raad (Algemene Zaken) van 24 november 1997 is uitgestippeld inzake de toekomst van de betrekkingen tussen de Unie en Turkije en verzoekt de Commissie passende voorstellen te doen.

37. De Europese Raad heeft de mededeling van de Commissie over Agenda 2000 met betrekking tot de ontwikkeling van het beleid van de Unie en het toekomstige financieringskader met instemming begroet. Hij bevestigt dat de Unie zich er vóór de uitbreiding van dient te verzekeren dat zij in staat is deze uitbreiding in optimale omstandigheden tegemoet te treden door haar beleid en de financiering ervan waar nodig bij te sturen, rekening houdend met het feit dat een financieringskader voor het beleid van de Unie onontbeerlijk is. De noodzaak van begrotingsdiscipline en doeltreffendheid van de uitgaven dient te prevaleren zowel op het niveau van de Unie, als op het niveau van de lidstaten.

38. De Europese Raad is van oordeel dat de in Agenda 2000 vervatte voorstellen van de Commissie de basis vormen voor de verdere onderhandelingen over een akkoord over het beleid van de Unie en het financieringskader. Hij verzoekt de Commissie om, in het licht van de eerste discussies en deze beleidslijnen, haar voorstellen betreffende het geheel van deze vraagstukken zo spoedig mogelijk in te dienen. De Europese Raad neemt er akte van dat de Commissie voornemens is haar verslag over de werking van het stelsel van de eigen middelen uiterlijk in het najaar van 1998 in te dienen.

39. Omwille van de transparantie is het belangrijk dat bij de presentatie en de uitvoering van het toekomstige financieringskader een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de uitgaven die betrekking hebben op de Unie in haar huidige samenstelling en die welke bestemd zijn voor de toekomstige lidstaten uit hoofde van de pretoetredingssteun of de toetredingssteun.

40. De Europese Raad heeft nota genomen van de bevindingen van de Raad (Landbouw). De Unie wil het huidige Europese landbouwmodel blijven ontwikkelen en tegelijk streven naar versterking van haar interne en externe concurrentiepositie. De Europese landbouw moet een multifunctionele, duurzame en concurrerende economische sector zijn die overal op het Europese grondgebied aanwezig is, ook in de gebieden met specifieke problemen. Het in 1992 begonnen hervormingsproces moet worden voortgezet, uitgediept, aangepast en aangevuld door het uit te breiden tot de mediterrane producten. De hervorming moet oplossingen opleveren die economisch gezond, levensvatbaar en sociaal aanvaardbaar zijn en kunnen zorgen voor een billijk inkomen en een juist evenwicht tussen productiesectoren, producenten en regio's, zonder de concurrentie te verstoren. De financiële middelen voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid zullen worden vastgesteld op basis van het landbouwrichtsnoer.

41. De Europese Raad constateert met voldoening dat de belangrijkste stappen voor de overgang naar het gebruik van één munt nu zijn gezet, dankzij de bijdragen van de Raad, de Commissie, het Europees Parlement en het Europees Monetair Instituut:

42. De Europese Raad verzoekt om de vóór mei 1998 af te ronden laatste praktische voorbereidingen voor de uitvoering van de derde fase van de EMU, op alle niveaus te bespoedigen.

43. De Europese Raad neemt nota van het verslag van de Raad over de voorbereidingen voor de derde fase van de Economische en Monetaire Unie. Daarin wordt een overzicht gegeven van de beginselen en procedures voor een versterkte economische coördinatie tussen de lidstaten die één munt gemeen zullen hebben, alsook tussen deze lidstaten en de staten die nog niet aan de euro kunnen meedoen.

44. Krachtens het Verdrag is de Raad (ECOFIN) het centrale orgaan voor de coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten en is hij bevoegd in de betrokken sectoren besluiten te nemen. Met name is de Raad (ECOFIN) als enig orgaan bevoegd om de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, het belangrijkste instrument voor economische coördinatie, te formuleren en aan te nemen.

Deze doorslaggevende positie van de Raad (ECOFIN) als centraal orgaan voor het economisch coördinatie- en besluitvormingsproces vormt een bevestiging van de eenheid en de samenhang van de Gemeenschap.

De ministers van de landen die aan de eurozone deelnemen kunnen op informele wijze bijeenkomen ter bespreking van vraagstukken die verband houden met hun specifieke verantwoordelijkheid op het gebied van de eenheidsmunt. De Commissie, en in voorkomend geval de Europese Centrale Bank, worden uitgenodigd aan die vergaderingen deel te nemen.

Telkens wanneer vraagstukken van gemeenschappelijk belang aan de orde zijn, worden zij besproken door de ministers van alle lidstaten.

Telkens wanneer er een besluit moet worden genomen, wordt dat genomen door de Raad (ECOFIN), overeenkomstig de bij het Verdrag bepaalde procedures.

45. Wat de uitvoering van de bepalingen inzake het wisselkoersbeleid betreft, is overeengekomen dat alleen in uitzonderlijke omstandigheden, en in het licht van de in het Verdrag neergelegde beginselen en beleidslijnen, zal worden overgegaan tot de vaststelling van algemene oriëntaties voor het wisselkoersbeleid ten opzichte van een of meer niet-communautaire valuta's.

46. De Raad en de Europese Centrale Bank zullen zich op doeltreffende wijze en met inachtneming van de in het Verdrag vastgestelde bevoegdheidsverdeling kwijten van hun taken op het gebied van de vertegenwoordiging van de Gemeenschap in internationaal verband. De Commissie wordt bij de externe vertegenwoordiging betrokken voor zover dat nodig is om de rol te kunnen spelen die haar luidens de bepalingen van het Verdrag toekomt.

47. Voor de goede werking van de Economische en Monetaire Unie is het belangrijk om, met inachtneming van de onafhankelijke positie van de Europese Centrale Bank, een permanente en vruchtbare dialoog tussen de Raad en de Bank tot stand te brengen.

48. De Europese Raad heeft een resolutie aangenomen waarin de voornaamste punten van voornoemd verslag worden overgenomen (zie bijlage 1).

49. De buitengewone Europese Raad over werkgelegenheid (Luxemburg, 20 en 21 november 1997) heeft besloten om het in de praktijk mogelijk te maken de bepalingen van het toekomstige Verdragsartikel 128 betreffende de coördinatie van het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten met ingang van 1998 vervroegd toe te passen. Naar aanleiding daarvan constateert de Europese Raad met tevredenheid dat het instrumentarium voor een actie van de Unie ter bevordering van de werkgelegenheid nu gereed is, en dat de Raad (Arbeid en Sociale Zaken) op 15 december 1997 de richtsnoeren voor 1998 zal aannemen.

50. De Europese Raad is verheugd over de vooruitgang die sedert de Europese Raad van Amsterdam bij de uitvoering van het actieplan voor de interne markt is geboekt en bevestigt dat de voltooiing en stabilisatie van de interne markt in belangrijke mate bijdragen tot versterking van het concurrentievermogen en de economische groei, alsmede tot het scheppen van arbeidsplaatsen in de Europese Unie.

51. In het kader van het gezamenlijke werkprogramma van het Luxemburgse, het Britse en het Oostenrijkse voorzitterschap wordt bijzondere aandacht besteed aan de invoering en de follow-up van de wetgeving op het gebied van de interne markt - zie het eerste scorebord dat de Commissie ter zake heeft gepresenteerd. Over verscheidene prioritaire dossiers is onlangs een politiek akkoord bereikt (rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen, transparantiemechanisme voor de diensten van de informatiemaatschappij, liberalisering van de gasmarkt). Andere dossiers wachten nog op een succesvolle afronding (Europese vennootschap, tekeningen en modellen, enz.). Ook de belangrijke conclusies inzake het belastingbeleid waarover de Raad onlangs een akkoord heeft bereikt, zullen de resterende verstoringen van de interne markt helpen verkleinen. De Europese Raad verzoekt de Raad de inspanning om de richtsnoeren van het actieplan binnen de vastgestelde termijnen uit te voeren, met bekwame spoed voort te zetten, zulks met het oog op de versterking van het wettelijk kader van de interne markt en de daadwerkelijke omzetting daarvan in de economische praktijk.

52. De Europese Raad is verheugd over het feit dat de Commissie gevolg heeft gegeven aan het verzoek van de Europese Raad van Amsterdam om na te gaan hoe het vrije verkeer van goederen efficiënt kan worden gewaarborgd, en hij verzoekt de Raad en het Parlement om dit voorstel met bekwame spoed te behandelen.

53. De Europese Raad is verheugd over de succesvolle afronding van de WTO-onderhandelingen over financiële diensten in Genève, waarbij de interimovereenkomst van 1995 door een permanente en substantiële overeenkomst is vervangen. De Europese Raad acht het van belang dat de Unie de van de positieve afsluiting van deze onderhandelingen uitgaande liberaliseringsimpuls aangrijpt om - met name in de context van de voorbereidingen voor de ministeriële vergadering van de Wereldhandelsorganisatie in mei 1998 - initiatieven te blijven nemen met het oog op de openstelling van de markt in het vooruitzicht van de volgende eeuw.

54. De Europese Raad toont zich tevreden over het voornemen van de Commissie om een mededeling voor te leggen over de informaticaproblemen in verband met de overgang naar het jaar 2000 en verzoekt het toekomstige voorzitterschap aan de follow-up van die mededeling de hoogste prioriteit toe te kennen.

55. De Europese Raad heeft kennis genomen van het akkoord dat zopas in Kyoto is bereikt over een Protocol bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering, waarin alle geïndustrialiseerde landen significante verbintenissen aangaan die zullen leiden tot een beperking van de uitstoot van broeikasgassen met meer dan 5%. Hij beschouwt dit resultaat als een eerste stap voorwaarts die in de toekomst door andere moet worden gevolgd.

56. De Europese Raad benadrukt zijn overtuiging - die in het toekomstige artikel 6 van het Verdrag is verwoord - dat de milieubeschermingseisen moeten worden geïntegreerd in het beleid en de maatregelen van de Gemeenschap, in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling. Hij verzoekt de Commissie daarom hem voor zijn bijeenkomst in juni 1998 een strategie voor te leggen om dit doel te bereiken.

57. Meer dan ooit vormt voedselveiligheid voor de burger een bron van grote bezorgdheid. Alles moet in het werk worden gesteld om het door de BSE-crisis geschokte vertrouwen te herstellen. Met het oog hierop heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan de verklaring in bijlage 2 dezes.

58. De Europese Raad verzoekt de Commissie de voorwaarden te onderzoeken om onder auspiciën van UNAIDS met het oog op de AIDS-bestrijding in de ontwikkelingslanden een fonds voor therapeutische solidariteit in te stellen.

59. De Europese Raad heeft kennis genomen van het jongste verslag over de werkzaam-heden in de sector justitie en binnenlandse zaken en wijst op de vooruitgang die tijdens het laatste halfjaar is geboekt. Hij is verheugd dat de Overeenkomst "Napels II" inzake wederzijdse bijstand en samenwerking tussen de douaneadministraties over enkele dagen ondertekend wordt.

60. De Europese Raad is tevens ingenomen met het politieke akkoord dat is bereikt over de belangrijkste aspecten van het ontwerp-verdrag betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken (Verdrag Brussel II); dit verdrag zal een belangrijke rol spelen in het leven van de burgers van de Unie. De Europese Raad verzoekt om de besprekingen over dit ontwerp tijdens het Britse voorzitterschap af te ronden.

61. Hij constateert met voldoening dat één van de andere punten waarop vooruitgang is geboekt, de aanneming is van de eerste concrete maatregelen voor de verwezenlijking van het actieplan betreffende de georganiseerde criminaliteit. Hij verzoekt de Raad de verwezenlijking van dit door de Europese Raad van Amsterdam goedgekeurde programma met bekwame spoed voort te zetten. In dat verband zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt met betrekking tot het ontwerp van een gemeenschappelijk optreden inzake de strafbaarstelling van deelneming aan een criminele organisatie in de lidstaten van de Europese Unie en het ontwerp van een gemeenschappelijk optreden inzake de oprichting van een Europees justitieel netwerk; hij verzoekt de Raad deze twee instrumenten voor eind maart 1998 vast te stellen.

62. De Europese Raad bevestigt in deze context opnieuw de rol van Europol als instrument bij uitstek voor de politiële samenwerking, met name bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit. Hij erkent dat er vooruitgang is geboekt met de installatie van Europol, maar betreurt het dat vanwege de stand van de bekrachtiging in diverse lidstaten de inwerkingtreding van de overeenkomst met enkele maanden is uitgesteld.

63. Het verslag over de uitvoering van het drugbestrijdingsprogramma beschrijft de vorderingen op het gebied van harmonisatie van wetgeving en praktijk inzake bestrijding van synthetische drugs en internationale samenwerking. In dit verband is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de toepassing van het samenwerkingsmechanisme Europese Unie/Latijns-Amerika, met inbegrip van het Caribische gebied. De Raad is verheugd over het voorbereidend werk voor de uitvoering van projecten voor de bestrijding van de doorvoer en de productie van drugs in Centraal-Azië, en voor de opstelling van een meerjarenactieprogramma voor samenwerking op dat gebied met Rusland en de nieuwe onafhankelijke staten.

64. De situatie als gevolg van de massale toevloed van immigranten, met name uit Irak, is zorgwekkend. De Raad moet spoedig een actieplan opstellen en uitvoeren om dit probleem aan te pakken.

65. De Europese Raad onderstreept het belang van de in het kader van het jaar tegen racisme en vreemdelingenhaat ontwikkelde initiatieven ten behoeve van een rechtvaardiger en verdraagzamer maatschappij en verwelkomt de spoedige start van de werkzaamheden van het Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat.

66. De Europese Raad verzoekt tot slot de Raad om zich te blijven inzetten voor de opneming van het Schengen-acquis, met inbegrip van de bepaling van de rechtsgrondslagen van het acquis en de onderhandelingen over overeenkomsten die met IJsland en Noorwegen moeten worden gesloten. Hij merkt op dat deze werkzaamheden te gelegener tijd moeten worden afgerond opdat deze bepalingen daadwerkelijk kunnen worden toegepast zodra het Verdrag van Amsterdam in werking treedt.

67. De regionale samenwerking speelt een zeer belangrijke rol voor de stabiliteit en de welvaart in Europa. De Europese Raad neemt met voldoening nota van de verslagen die de Commissie, overeenkomstig haar toezegging tijdens de Europese Raad van Dublin, heeft ingediend over de regionale samenwerking, met name in het gebied van de Zwarte Zee, in Midden-Europa en Zuidoost-Europa. Hij neemt nota van de positieve ontwikkeling in de Oostzee (Raad van de Baltische-Zeestaten) en in het arctische gebied van de Barentsz-zee. Hij verzoekt de Raad deze verslagen te bestuderen.

68. De Europese Raad heeft nota genomen van het voorstel van Finland betreffende een noordelijke dimensie van de beleidsmaatregelen van de Unie en verzoekt de Commissie hierover, tijdens een komende bijeenkomst van de Europese Raad in 1998 een tussentijds verslag voor te leggen.

69. De Europese Raad heeft de verklaring in bijlage 3 goedgekeurd.

70. De Europese Raad heeft de ontwikkelingen in het vredesproces in het Midden-Oosten besproken in het licht van de resultaten van de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Mondorf op 25-26 oktober, het bezoek aan de regio door de voorzitter van de Raad van 10 tot 14 november en een verslag aan de Raad van de speciale gezant van de Europese Unie.

71. De Europese Raad verklaart nog steeds diep bezorgd te zijn over het gebrek aan vooruitgang bij de uitvoering van alle verplichtingen op grond van de Interimovereenkomsten tussen Israëli's en Palestijnen en het Protocol over Hebron, alsmede over de aanslepende impasse met Syrië en Libanon.

72. De Europese Raad bevestigt de "oproep tot vrede in het Midden-Oosten" die hij op 16-17 juni 1997 in Amsterdam heeft gedaan en herinnert aan zijn verklaring van Florence van 21 juni 1996. Hij roept alle partijen op hun verplichtingen uit hoofde van bestaande overeenkomsten na te komen en om hun verantwoordelijkheid op zich te nemen en op die manier weer vaart in het vredesproces te brengen, het proces voor verdere terugval te behoeden en de onderhandelingen in een sfeer van wederzijds vertrouwen te hervatten, teneinde voor het einde van de eeuw een rechtvaardige, duurzame en alomvattende vrede in het Midden-Oosten tot stand te brengen.

73. Hij spreekt zijn voldoening uit over het optreden van de speciale gezant en spoort hem aan zijn inspanningen ter ondersteuning van het vredesproces in het Midden-Oosten voort te zetten.

74. Hij onderschrijft de volgende richtsnoeren voor een beleid van de Europese Unie dat erop gericht is vooruitgang te bevorderen en het vertrouwen tussen de partijen te herstellen.

Kortetermijnmaatregelen

75. De Europese Unie zal al haar politieke en morele gewicht blijven aanwenden teneinde ervoor te zorgen dat alle bepalingen in de reeds bereikte overeenkomsten zowel door Israëli's als Palestijnen volledig worden uitgevoerd op basis van wederkerigheid.

76. De Europese Raad benadrukt dat het dringend noodzakelijk is dat de partijen hun eerder aangegane verplichtingen nakomen, in het bijzonder wat geloofwaardige en betekenisvolle herschikkingsmaatregelen betreft. Hij benadrukt tevens dat het van belang is af te zien van contra-productieve eenzijdige acties, bijvoorbeeld inzake nederzettingen en Jeruzalem. In dit verband toont de Europese Raad zich verheugd over de lopende besprekingen voor de spoedige aanneming van de door de Europese Unie voorgestelde gedragscode.

77. De Europese Raad herinnert eraan dat de EU vastbesloten is het terrorisme overal en ongeacht de motieven ervan te bestrijden. In dit verband benadrukt hij tevens het belang van de samenwerking op veiligheidsgebied tussen Israëli's en Palestijnen. Deze samenwerking dient versterkt te worden en mag in geen enkel geval worden afgebroken. Ook herinnert hij aan het voorstel van de Europese Unie voor de oprichting van een permanent veiligheidscomité als een middel om de samenwerking inzake veiligheid te institutionaliseren, evenals aan zijn programma voor bijstand aan de Palestijnse Autoriteit bij de bestrijding van het terrorisme.

78. Deze maatregelen zullen bijdragen tot herstel van de sfeer van partnerschap en wederzijds vertrouwen die nodig is voor de uitvoering van de interimovereenkomsten en het Protocol over Hebron, en voor de hervatting van de besprekingen over de definitieve status. Deze zijn bedoeld om een breuk in de onderhandelingen te voorkomen en om het vredesproces te behoeden voor gebeurtenissen die het kunnen schaden.

79. De Europese Raad wijst erop dat het van belang is dat de onderhandelingen in de negen bij de Interimovereenkomsten ingestelde comités worden afgesloten. De lucht- en zeehaven van Gaza en een verzekerde doorgang zijn bijzonder belangrijke en zeer urgente aangelegenheden, waarvoor de Europese Unie een aanzienlijke financiële bijdrage levert.

80. De Europese Raad beklemtoont dat de Europese Unie een belangrijke economische partner van zowel Israël als de Palestijnse Autoriteit is en de voornaamste donor van financiële hulp aan de Palestijnse Autoriteit. Economische ontwikkeling is een conditio sine qua non voor politieke stabiliteit. Hij herhaalt vastbesloten te zijn om, met name via de gezamenlijke dialoog met Israël, te werken aan de opheffing van de belemmeringen voor de ontwikkeling van de Palestijnse economie en om het vrije verkeer van personen en goederen te vergemakkelijken. Ook benadrukt hij de noodzaak van de volledige uitvoering van de EG/PLO-Interimovereenkomst. Tevens zal de Europese Unie haar steun aan de Palestijnse instellingen in Oost-Jeruzalem opvoeren.

81. De Europese Raad benadrukt het belang van de programma's ter bevordering van menselijke contacten als een wezenlijk middel voor de versterking van de dialoog en voor het herstel van het wederzijds vertrouwen tussen de partijen op het niveau van de civiele samenleving.

82. De Europese Unie zal ook de ontwikkelingen ter plaatse van nabij blijven volgen door middel van haar eigen controle-instrumenten, de waarnemingscentra voor de mensenrechten, Jeruzalem en de nederzettingen.

Middellange termijn

83. De Europese Raad verklaart dat de Europese Unie bereid is een bijdrage te leveren aan de onderhandelingen over de definitieve status door de partijen specifieke suggesties aan de hand te doen voor daarmee samenhangende onderwerpen, zoals de eventuele oprichting van een Palestijnse staat, grens- en veiligheidsregelingen, nederzettingen, vluchtelingen, Jeruzalem en de watervoorraden.

84. Ook vraagt hij de financiële steun van de Europese Unie aan het vredesproces opnieuw te bezien met het oog op een grotere doeltreffendheid bij de verwezenlijking van de doelstellingen van dat proces.

85. Hij dringt aan op de hervatting van de regionale economische samenwerking om aldus de sociale en economische ontwikkeling te bevorderen en een gunstig klimaat voor vreedzame betrekkingen te scheppen.

86. De Europese Raad bevestigt het belang dat de Europese Unie hecht aan het weer op gang brengen van de onderhandelingen op het Syrische en het Libanese spoor. De Europese Unie wenst het herstel van een alomvattend proces, op basis van het beginsel "land voor vrede", en eist de volledige uitvoering van resoluties 242, 338 en 425 van de VN-Veiligheidsraad.

87. De Europese Raad steunt krachtig de inspanningen van de Verenigde Staten om het vredesproces nieuw leven in te blazen en geeft uiting aan de bereidheid van de Europese Unie om nauw samen te werken met de Verenigde Staten en nauwe contacten te onderhouden met Rusland en de partijen die in de regio aanwezig zijn.

1. De Economische en Monetaire Unie zal de banden tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone nauwer aanhalen. Deze staten zullen één enkel monetair beleid en één enkele wisselkoers hebben. Conjunctuurontwikkelingen zullen waarschijnlijk tot verdere convergentie leiden. Het economisch beleid en de loonpolitiek blijven echter een nationale verantwoordelijkheid, onverminderd de bepalingen van artikel 104 C en het Stabiliteits- en groeipact. Voorzover de nationale economische ontwikkelingen een effect hebben op de inflatievooruitzichten in de eurozone, zullen zij de monetaire situatie in die zone beïnvloeden. Dit is de fundamentele reden waarom voor de overgang naar een eenheidsmunt het toezicht en de coördinatie, door de Gemeenschap, van het economisch beleid van de lidstaten van de eurozone moeten worden geïntensiveerd.

- het nauwlettend toezien op de macro-economische ontwikkelingen in de lidstaten teneinde duurzame convergentie te waarborgen, alsmede op de wisselkoersontwikkelingen van de euro,

- het toezicht op de begrotingssituatie en het begrotingsbeleid overeenkomstig het Verdrag en het Stabiliteits- en groeipact,

- het toezicht op de structurele beleidsmaatregelen van de lidstaten op de arbeids-, de goederen- en de dienstenmarkt, en op kosten- en prijstendensen, inzonderheid voorzover zij van invloed zijn op de kansen om duurzame niet-inflatoire groei en nieuwe werkgelegenheid tot stand te brengen, en

- het stimuleren van belastinghervormingen ter verhoging van de doeltreffendheid en het ontmoedigen van schadelijke belastingconcurrentie.

7. De Europese Raad is zich bewust van de verantwoordelijkheid die op de Gemeenschap zal komen te rusten ingevolge de invoering van de euro, een van de belangrijkste valuta's in het mondiaal monetair stelsel. De bijdrage van de Gemeenschap bestaat erin via het ESCB, met strikte inachtneming van de in het Verdrag neergelegde bevoegdheidsverdeling en procedures, een centrum van prijsstabiliteit tot stand te brengen. De Europese Raad is zijnerzijds vastbesloten zijn volle medewerking te verlenen bij het leggen van de grondslagen voor een welvarende en sterke economie in de Gemeenschap, overeenkomstig het beginsel van een open markteconomie met vrije mededinging, die een doeltreffende verdeling van de middelen bevordert, en in overeenstemming met de beginselen van artikel 3 A van het Verdrag. De Europese Raad is ervan overtuigd dat daarmee de basis zal worden gelegd voor een sterke en gerespecteerde munt.

8. De Raad moet toezicht houden op de ontwikkeling van de wisselkoers van de euro in het licht van een breed scala van economische gegevens. De Commissie moet de Raad analyses verstrekken, en het Economisch en Financieel Comité moet de werkzaamheden van de Raad voorbereiden. Het is zaak volledige uitvoering te geven aan de Verdragsbepalingen om te zorgen voor uitwisseling van informatie en standpunten tussen de Raad en de ECB betreffende de koers van de euro. Hoewel wisselkoersen over het algemeen als het resultaat van alle andere economische beleidsmaatregelen moeten worden beschouwd, kan de Raad in uitzonderlijke gevallen, zoals bij duidelijk onjuiste wisselkoersverhoudingen, overeenkomstig artikel 109, lid 2, van het Verdrag algemene oriëntaties voor het wisselkoersbeleid ten opzichte van niet-Gemeenschapsvaluta's vaststellen. Deze algemene oriëntaties moeten altijd recht doen aan de onafhankelijkheid van het ESCB en stroken met het hoofddoel van het ESCB, namelijk het handhaven van de prijsstabiliteit.

- door zich aan te sluiten bij de internationale instrumenten waarbij zij nog geen partij zijn teneinde te komen tot de universele bekrachtiging van de internationale verdragen en protocollen met betrekking tot de rechten van de mens;

- door te zorgen voor een stiptere uitvoering van die instrumenten;

- door de rol van de civiele samenleving bij de bevordering en bescherming van de mensenrechten te versterken;

- door de werkzaamheden op het terrein te bevorderen en de technische bijstand op het stuk van de mensenrechten te ontwikkelen;

- door met name de opleidings-, bewustmakings- en onderwijsprogramma's inzake mensenrechten te versterken.

9. De Europese Unie geeft haar volledige steun aan de Hoge Commissaris voor de rechten van de mens en wijst op het belang van de taak van de Hoge Commissaris, mede in het kader van dit 50-jarig bestaan. Zij vestigt de aandacht van de internationale gemeenschap erop hoezeer het van belang is dat alle staten voluit meewerken aan de internationale instrumenten op het gebied van de mensenrechten.

10. De Europese Raad brengt hulde aan de verdedigers van de mensenrechten en aan de niet-gouvernementele organisaties, die door hun engagement een essentiële bijdrage leveren tot de verdediging en de eerbiediging van de mensenrechten.

11. De Europese Raad verwelkomt de uitvoering van academische programma's door de Europese Commissie in het kader van het 50-jarig bestaan. De lidstaten van de Europese Unie zullen op nationaal niveau activiteiten ontwikkelen rond dit jubileum.

12. De Europese Unie zal met de leden van de internationale gemeenschap blijven samenwerken om te komen tot een universele toepassing van de bestaande normen op het gebied van de mensenrechten, waaraan de Universele Verklaring van de rechten van de mens ten grondslag ligt.