Deklaracja Schumana
Początki Unii
Wyjątkowa deklaracja z 9 maja 1950 r. oparta na dwóch naczelnych zasadach: pokoju i solidarności dała początek dzisiejszej Unii Europejskiej.
Powojenna Europa
W 1950 r. europejskie państwa powoli wychodziły z traumy i zapaści gospodarczej spowodowanych II wojną światową. Tymczasem na świecie już narastały nowe, zimnowojenne napięcia.
Dziecko wśród ruin kościoła św. Kazimierza w Warszawie (1945)
Dziecko wśród ruin kościoła św. Kazimierza w Warszawie (1945)
Grupa europejskich polityków, z których większość doświadczyła tragedii obu wojen światowych, chcąc zapobiec kolejnym konfliktom między europejskimi krajami, wspólnie stworzyła wizję zjednoczonej Europy. Politycy ci zyskali później miano ojców założycieli Unii Europejskiej.
W ich wyobrażeniu europejskie kraje miały wspólnie gospodarować zasobami strategicznymi, aby wojna między historycznymi rywalami, takimi jak Francja i Niemcy, stała się „nie tylko nie do pomyślenia, ale i fizycznie niemożliwa”.
„Wspólne zarządzanie produkcją węgla i stali (...) zmieni los regionów długo skazanych na produkcję wojennego oręża, którego ofiarą same najczęściej padały”.
Pokój i solidarność
Wizja zjednoczonej Europy zakładała przede wszystkim wspólnotę węgla i stali. Przemysł ciężki oparty na tych zasobach był wcześniej prerogatywą suwerennych państw i kluczem do prowadzenia wojen.
Rządy Francji, Niemiec Zachodnich, Włoch, Holandii, Belgii i Luksemburga, przekonane, że połączenie interesów gospodarczych zapobiegnie kartelom i monopolom i podniesie poziom życia, zrobiły historyczny krok w kierunku zjednoczenia Europy.
Pionierzy UE pochodzili z różnych środowisk: byli działaczami ruchu oporu, prawnikami i parlamentarzystami, ale przyświecały im te same ideały: pokojowa, zjednoczona i dostatnia Europa.
Pomnik „W hołdzie ojcom założycielom Europy” przed domem Roberta Schumana. Rzeźby przedstawiają czterech założycieli Europy: Alcide de Gasperiego, Roberta Schumana, Jeana Monneta i Konrada Adenauera
Pomnik „W hołdzie ojcom założycielom Europy” przed domem Roberta Schumana. Rzeźby przedstawiają czterech założycieli Europy: Alcide de Gasperiego, Roberta Schumana, Jeana Monneta i Konrada Adenauera
9 maja 1950 r. francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman w deklaracji nazwanej później jego imieniem zapowiedział utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, kontrolowanej przez wspólną Wysoką Władzę.
„Nie można zachować pokoju na świecie bez twórczych wysiłków współmiernych do grożących mu niebezpieczeństw”.
Zjednoczona Europa
Po deklaracji Schumana 18 kwietnia 1951 r. podpisany został w Paryżu Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali. Ratyfikowany przez Belgię, Republikę Federalną Niemiec, Francję, Włochy, Luksemburg i Holandię (czyli tzw. szóstkę) wszedł w życie 23 lipca 1952 r.
Przewidywał, że powstanie pierwsza ponadnarodowa organizacja europejska – Europejska Wspólnota Węgla i Stali. Miał przede wszystkim ustanowić wspólny rynek węgla i stali, ale również stworzyć podstawy wspólnoty gospodarczej, która będzie stopniowo przekształcać się w unię polityczną.
Na mocy traktatu powstały Wysoka Władza, Wspólne Zgromadzenie, Specjalna Rada Ministrów i Trybunał Sprawiedliwości. Dały one początek dzisiejszym instytucjom Unii Europejskiej: Komisji, Parlamentowi, Radzie i Trybunałowi Sprawiedliwości.
Konferencja w Mesynie z udziałem ministrów spraw zagranicznych sześciu państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali
Konferencja w Mesynie z udziałem ministrów spraw zagranicznych sześciu państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali
Podczas konferencji, która odbyła się w Mesynie we Włoszech 1–2 czerwca 1955 r., powstała koncepcja wspólnego europejskiego rynku.
Dwa lata później znalazła ona odzwierciedlenie w traktatach rzymskich, nazwanych od miasta, w którym 25 marca 1957 r. podpisała je szóstka. Traktaty te weszły w życie 1 stycznia 1958 r.
Uroczystość podpisania traktatów w Palazzo dei Conservatori na rzymskim Kapitolu
Uroczystość podpisania traktatów w Palazzo dei Conservatori na rzymskim Kapitolu
„Nie było Europy, mieliśmy wojnę. Europa nie zrodzi się od razu ani w gotowej postaci. Stworzą ją konkretne dokonania. Pierwszym będzie ustanowienie prawdziwej solidarności”.
Robert Schuman: ojciec Europy
Robert Schuman był z urodzenia Niemcem, ale po tym jak w 1919 r. Alzacja i Lotaryngia ponownie weszły w skład Francji, stał się obywatelem tego kraju.
Kiedy rozpoczęła się II wojna światowa, Schuman był wiceministrem we francuskim rządzie.
Zaczął aktywnie działać we francuskim ruchu oporu i trafił do niewoli. Cudem uniknął deportacji do obozu koncentracyjnego w Dachau i przez kolejne trzy lata się ukrywał.
Po wojnie ponownie zaangażował się w krajową politykę i pełnił szereg kluczowych funkcji: był ministrem finansów, premierem (1947), ministrem spraw zagranicznych (1948–52) i ministrem sprawiedliwości (1955–56).
Jako francuski minister spraw zagranicznych nadzorował w ministerstwie przygotowanie deklaracji, którą sporządzili Paul Reuter, Bernard Clappier, Jean Monnet, Pierre Uri i Etienne Hirsch.
Wysiłki Roberta Schumana na rzecz stworzenia zjednoczonej Europy nie zakończyły się wraz z powstaniem Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.
W 1958 r. Robert Schuman został pierwszym przewodniczącym Zgromadzenia, czyli instytucji, która poprzedzała dzisiejszy Parlament Europejski.
Po jego odejściu z urzędu Parlament przyznał mu tytuł „ojca Europy”.
Dzień Europy
Deklaracja Schumana z 9 maja 1950 r. była szczególnym wydarzeniem, dlatego dzień jej przedstawienia stał się Dniem Europy.
Aby uhonorować pionierską pracę Roberta Schumana na rzecz zjednoczonej Europy, okolica, w której znajduje się siedziba kilku unijnych instytucji w Brukseli, otrzymała jego imię.
Prawa autorskie do fotografii
Niemieckie miasto, II wojna światowa: autor nieznany
Dziecko wśród ruin kościoła św. Kazimierza w Warszawie: via wikimedia, autor nieznany, domena publiczna
Pozostałe fotografie: prawo autorskie – Unia Europejska
Ostatnia aktualizacja 24 kwietnia 2025
Built with Shorthand