UE z tobą na co dzień
⸺
Mieszkasz w UE? Spójrz, co zyskujesz.
Decyzje zapadające na szczeblu UE wpływają na małe i duże sprawy w twoim codziennym życiu, gdziekolwiek w Unii się znajdziesz. Często nawet tego nie zauważasz.
Decyzje i przepisy – dotyczące wszystkich krajów UE – to efekt negocjacji przedstawicieli twojego kraju z przedstawicielami 26 pozostałych krajów UE. Negocjują oni zarówno na forum Rady Unii Europejskiej, jak i z wybranymi przez ciebie posłami do Parlamentu Europejskiego.
Co to oznacza dla ciebie? Spójrz niżej.
...gdy pijesz wodę i gdy jesz
⸺
Jedzenie w całej UE musi spełniać bardzo surowe wymogi bezpieczeństwa, w zasadzie jedne z najsurowszych w świecie.
Gdziekolwiek jesteś, masz dzięki temu dostęp do bezpiecznych, dobrych jakościowo i dających się śledzić produktów, których pochodzenie i skład są jasno opisane.
Aby chronić cię we wszystkich krajach UE, krajowe organy ds. bezpieczeństwa żywności dzielą się informacjami, gdy wykryją potencjalnie groźny produkt żywnościowy.
Masz dostęp do jedzenia i wody pitnej o wysokich normach
Mieszkając w UE, możesz też korzystać z wody pitnej spełniającej najwyższe w świecie normy.
Dzięki ponad 30-letniej polityce UE w tej dziedzinie masz dostęp do dobrej jakościowo i bezpiecznej wody pitnej, gdy:
- pijesz wodę z kranu
- bierzesz prysznic
- pierzesz.
Ostatnia zmiana przepisów o jakości wody to bezpośredni efekt europejskiej inicjatywy obywatelskiej – sposobu, za pomocą którego ty i pozostali obywatele możecie wyrazić swoje zdanie na temat polityki wpływającej na waszą codzienność.
...gdy robisz zakupy
⸺
Kiedy kupujesz towary lub usługi – w sklepie lub w sieci – korzystasz z jasnych przepisów chroniących cię jako konsumenta.
Unijne przepisy o ochronie konsumentów gwarantują wszystkim prawo do bycia potraktowanymi uczciwie oraz prawo do ścisłych i przejrzystych informacji o zakupie. Na przykład gdy kupujesz bilet na samolot, musi on jasno wskazywać wszystkie opłaty.
Na wszystkie towary obowiązuje też co najmniej dwuletnia gwarancja. Jeśli okażą się wadliwe lub niezgodne z reklamą, przedsiębiorca musi je naprawić lub wymienić, obniżyć cenę lub zaproponować pełny zwrot pieniędzy.
Twoje zakupy mają dwuletnią gwarancję
Kupując produkt lub usługę w sieci lub poza sklepem, masz też prawo się rozmyślić i zwrócić zamówienie w ciągu 14 dni, bez żadnego uzasadnienia.
A wszystko, co kupujesz, musi być zgodne z ogólnymi przepisami bezpieczeństwa.
Twoje zakupy są bezpieczne
Znak CE świadczy o tym, że towary (np. zabawki) są bezpieczne.
Dzięki unijnym normom środki chemiczne mogące powodować raka lub pierwiastki ciężkie, takie jak rtęć, nie są dopuszczalne w dostępnych częściach zabawek poza rygorystycznymi limitami.
...gdy surfujesz w sieci
⸺
Gdy korzystasz z internetu, chronią cię najsurowsze w świecie przepisy o prywatności i bezpieczeństwie.
Dzięki ogólnemu rozporządzeniu o ochronie danych (RODO) masz większą kontrolę nad swoimi danymi osobowymi. Możesz uzyskać do nich dostęp, zmienić je lub usunąć.
Twoja prywatność jest pod ochroną
Także akt o sztucznej inteligencji – pierwsze w historii przepisy regulujące tę dziedzinę – sprawi, że rozwiązania AI stosowane w Unii Europejskiej będą etyczne i będą respektowały twoją prywatność. Na przykład decyzja, czy przyznać ci pożyczkę, nie będzie zależeć komputera ani nie będzie oparta na automatycznie przetwarzanych danych.
Przepisy UE zabraniają też reklamodawcom kierowania do ciebie reklam opartych na danych wrażliwych (o orientacji seksualnej, rasie, religii czy przekonaniach politycznych).
Możesz zgłaszać nielegalne treści
Nowe przepisy mają też chronić cię przed nielegalnymi towarami, treściami lub usługami w sieci. Możesz na przykład informować platformy internetowe o nielegalnych produktach lub sygnalizować mowę nienawiści.
Przepisy dotyczą wszystkich firm prowadzących działalność w UE niezależnie od tego, gdzie mają siedzibę.
...gdy jesteś w plenerze
⸺
Wiele otaczających cię zwierząt i ptaków jest chronionych prawem. Tak jak ich siedliska.
Działania uzgadniane na szczeblu UE pomagają chronić przyrodę i jej bioróżnorodność.
18% unijnego terytorium lądowego jest chronione w ramach sieci Natura 2000 z myślą o zagrożonych gatunkach i obszarach przyrodniczych. Finansuje się środki ochronne służące utrzymywaniu populacji gatunków takich jak ryś iberyjski czy żółw morski.
Otaczająca cię przyroda jest pod ochroną
Zdrowe dzikie zwierzęta i siedliska są ważne dla ciebie z wielu powodów:
- owady zapylające pomagają produkować żywność
- drzewa zapewniają czyste powietrze
- zdrowe otoczenie sprzyja dobremu samopoczuciu.
Oddychasz czystszym powietrzem
Kraje UE wprowadziły również rygorystyczne środki, aby powietrze, którym oddychasz, spełniało wysokie normy.
Ilość zanieczyszczeń, na które jesteś narażony (takie jak drobny pył czy ozon), musi się mieścić w ścisłych granicach. Od 1990 r. emisje sześciu największych zanieczyszczeń spadły o 70%.
...gdy zachorujesz lub masz obrażenia
⸺
Czy ty lub ktoś z twoich bliskich miał wypadek lub pilnie potrzebował pomocy medycznej? W każdym miejscu w UE możesz zadzwonić z telefonu stacjonarnego lub komórkowego na bezpłatny numer 112 i wezwać karetkę lub pomoc.
Z dowolnego miejsca w UE możesz zadzwonić pod numer 112
Gdy podczas pobytu za granicą zachorujesz lub masz wypadek, przysługuje ci prawo do takiego samego leczenia jak osobom ubezpieczonym w kraju, w którym jesteś. Twoja europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ) jest dowodem na to, że jesteś ubezpieczony w kraju UE.
A gdy lekarz przepisze ci lek lub szczepionkę, bez obaw: UE za pośrednictwem Europejskiej Agencji Leków, a na szczeblu krajowym za pośrednictwem właściwych organów reguluje dopuszczanie leków na rynek UE. Gdy produkt leczniczy znajdzie się na rynku, jego bezpieczeństwo jest cały czas monitorowane.
...gdy chcesz się uczyć lub pracować za granicą
⸺
Przez 35 lat program Erasmus+ pozwolił poszerzyć horyzonty ponad 12 milionom uczestników: pomógł im zdobywać wiedzę i dzielić się nią w różnych krajach.
Możesz wziąć udział w programie Erasmus+
W ostatnich latach program został poszerzony i objął więcej grup. Możesz wziąć udział w programie Erasmus+:
- jeśli jesteś uczniem, studentem, stażystą, osobą pracującą z młodzieżą, uczącym się dorosłym czy też nauczycielem lub trenerem
- bez względu na swoje środowisko kulturowe, społeczne czy ekonomiczne
- bez względu na wiek.
A jeśli prowadzisz badania naukowe, działania „Maria Skłodowska-Curie” mogą pomóc ci rozwinąć karierę dzięki grantom wspierającym mobilność oraz możliwościom szkoleń i współpracy.
Nie potrzebujesz zezwolenia na pracę
Jako obywatel lub obywatelka UE możesz też pracować w dowolnym miejscu w UE – dla konkretnego pracodawcy lub na własny rachunek – bez zezwolenia na pracę.
A jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, możesz sprzedawać swoje produkty na całym unijnym rynku bez dodatkowych kosztów i bez ograniczeń co do ilości, o ile produkty te spełniają normy UE.
...gdy dokonujesz opłat
⸺
Od 25 lat w wielu krajach UE obowiązuje jedna waluta – euro. Dzięki niej łatwiej kupować produkty i usługi.
Płatności w euro między bankami różnych krajów kosztują tyle samo co płatności w kraju.
Twoje oszczędności są pod ochroną
Prawo UE chroni twoje oszczędności bankowe. Jeśli twój bank upadnie, możesz w ciągu zaledwie siedmiu dni otrzymać maksymalnie 100 000 EUR utraconych oszczędności.
Ale to nie wszystko.
Dziś gdy przelewasz pieniądze, odbiorca często otrzymuje je dopiero w następnym dniu roboczym. To się zmieni.
Przelejesz pieniądze w 10 sekund
UE przyjęła nowe przepisy, które pozwolą wysyłać i otrzymywać płatności w euro natychmiastowo:
- bez względu na porę dnia
- bez dodatkowych kosztów
- we własnym kraju lub w innym kraju UE.
...gdy podróżujesz
⸺
Jako obywatel lub obywatelka UE masz prawo z ważnym paszportem lub dowodem osobistym swobodnie podróżować po 27 krajach UE.
Masz wiele korzystnych praw jako pasażer
Czy podróżujesz samolotem, koleją, statkiem czy autobusem, przepisy UE chronią cię, gdy:
- podróż zostanie odwołana
- opóźni się odjazd
- opóźni się przyjazd
- zagubisz lub uszkodzisz bagaż
- doznasz obrażeń podczas podróży.
Zależnie od sytuacji organizator może zaoferować ci pełny lub częściowy zwrot kosztów, zmianę programu podróży, zmianę rezerwacji, wyżywienie, zakwaterowanie lub odszkodowanie.
Jeśli masz niepełnosprawność lub ograniczoną sprawność:
- nie można odmówić ci transportu
- musisz otrzymać informacje o podróży w dostępnej formie
- masz prawo do bezpłatnej pomocy w terminalach i na pokładzie.
A jeśli musisz zadzwonić, wysłać wiadomość lub skorzystać z internetu, nie martw się: dzięki unijnym przepisom roamingowym nie poniesiesz dodatkowych kosztów!
Możesz otrzymać pomoc poza UE
Gdy potrzebujesz pomocy poza UE (np. masz poważny wypadek lub zachorujesz), a twój kraj nie ma w danym miejscu ambasady ani konsulatu, możesz poprosić o pomoc ambasadę lub konsulat innego kraju UE.
Więcej
Jak powstaje unijne prawo?
Większość przepisów UE jest przyjmowana wspólnie przez Radę Unii Europejskiej (czyli przedstawicieli rządów krajów UE) i Parlament Europejski. Obie instytucje uzgadniają nowe prawo na podstawie projektów zaproponowanych przez Komisję Europejską. Więcej
Czym jest obywatelstwo UE?
Jako obywatel czy obywatelka jednego z 27 krajów UE jesteś również obywatelem UE. To znaczy, że przysługuje ci szereg praw, swobód i środków ochrony prawnej we wszystkich krajach UE. Możesz też aktywnie uczestniczyć w życiu demokratycznym: głosować lub kandydować w wyborach lokalnych i w wyborach do Parlamentu Europejskiego, nawet jeśli mieszkasz w innym kraju UE. Więcej
Chcesz widzieć więcej?
Skontaktuj się telefonicznie lub mejlowo z Europe Direct lub odwiedź portal Your Europe. Uzyskasz bieżące informacje, pomoc i porady w swoim języku na temat praw przysługujących ci jako obywatelowi UE (np. dotyczących podróży, pracy i emerytury, zakupów, działalności gospodarczej). Więcej
Publikacja została opracowana przez Sekretariat Generalny Rady. Obsługuje on Radę Europejską, czyli instytucję UE wyznaczającą kierunek i priorytety działań politycznych Unii Europejskiej, oraz Radę UE, na forum której spotykają się ministrowie ze wszystkich 27 krajów UE. Ministrowie zbierają się w różnych składach, aby omawiać i przyjmować przepisy w wielu dziedzinach polityki, takich jak transport, handel czy środowisko. Odwiedź nasz portal
Built with Shorthand