Hoe stemt de Raad?
3 stemmethoden
In de Raad van de Europese Unie wordt met 3 verschillende stemmethoden gewerkt.
Gekwalificeerde meerderheid
De meest gebruikte stemmethode. Er is een dubbele meerderheid vereist.
Eenparigheid van stemmen
Voor gevoelige kwesties. Elke lidstaat heeft een vetorecht.
Gewone meerderheid
Voornamelijk voor procedurele besluiten.
De stemregels zijn vastgelegd in artikel 238 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
Gekwalificeerde meerderheid
De Raad besluit bij gekwalificeerde meerderheid over wetgeving die samen met het Europees Parlement wordt aangenomen, goed voor 80% van de stemmingen op dat gebied.
Elk besluit moet worden goedgekeurd door een meerderheid van de lidstaten die samen een meerderheid van de EU-bevolking vertegenwoordigen. Dit staat bekend als de regel van de dubbele meerderheid. De volgende 2 voorwaarden moeten tegelijkertijd vervuld zijn:
- ten minste 55% van de lidstaten stemt vóór (15 van de 27)
- deze lidstaten vertegenwoordigen samen ten minste 65% van de EU-bevolking
Eenparigheid van stemmen
Voor een aantal kwesties die voor de lidstaten gevoelig liggen, is unanimiteit vereist. In die gevallen heeft iedere lidstaat een vetorecht. Een stemonthouding vormt geen beletsel voor een besluit waarvoor eenparigheid van stemmen is vereist.
Eenparigheid van stemmen is vereist voor stemmingen over:
- het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid
- de toekenning van nieuwe rechten aan EU-burgers
- uitbreiding van de EU
- de financiering van de EU (eigen middelen en de langetermijnbegroting van de EU)
- de harmonisatie van de indirecte belastingen
- sommige maatregelen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en sociale bescherming
Gewone meerderheid
Een gewone meerderheid wordt bereikt als minstens 14 van de 27 lidstaten vóór stemmen.
De Raad besluit met gewone meerderheid van stemmen:
- over procedurele aangelegenheden, zoals het reglement van orde van de Raad en de organisatie van het secretariaat-generaal
- over verzoeken aan de Commissie om studies uit te voeren of voorstellen in te dienen
Stemcalculator
Met de stemcalculator kan worden berekend of de Raad een van de 3 stemdrempels kan halen om een wetgevingshandeling aan te nemen.
4 eenvoudige stappen om het eindresultaat van een stemming te controleren:
- kies een stemregel
- selecteer de lidstaten die deelnemen aan de stemming
- voer de stemmen in
- controleer het eindresultaat
Stemcalculator
Hoe werkt het stemmen?
Stemmen is een politieke en rechtshandeling. Alleen ministers die hun lidstaat vertegenwoordigen mogen stemmen.
Het Coreper (Comité van permanente vertegenwoordigers) stemt niet over rechtshandelingen. Permanente vertegenwoordigers kunnen vooraf wel aangeven hoe hun ministers in de Raad zullen stemmen. Deze indicatieve stemming helpt het voorzitterschap van de Raad in te schatten of een besluit klaar is voor goedkeuring. Werkgroepen stemmen niet.
De Raad kan alleen stemmen als een meerderheid van de leden aanwezig is. Een lid van de Raad (vertegenwoordiger van een lidstaat op ministerieel niveau) kan slechts één ander lid vertegenwoordigen.
De beslissing om te stemmen komt van de voorzitter van de Raad, dat wil zeggen het land dat het roulerende voorzitterschap bekleedt. Ook een lid van de Raad of de Commissie kan om een stemming vragen, maar die komt er pas als een meerderheid van de leden van de Raad daarmee instemt.
Stemuitslagen openbaar maken
De uitslagen van de stemmingen in de Raad over wetgeving worden automatisch openbaar gemaakt.
De stem die elke lidstaat uitbrengt, wordt bekendgemaakt in het openbaar register van de Raad, samen met verklaringen en punten in de notulen.
Zie ook:
De besluitvorming in de Raad
Wat doet de Raad?
Hoe worden de werkzaamheden van de Raad georganiseerd?
Laatst bijgewerkt: 23 februari 2026