Besluitvorming in de Raad
Een belangrijke speler in de EU-besluitvorming
De Raad van de EU is één van de 3 belangrijkste EU-instellingen die betrokken zijn bij de besluitvorming van de EU.
Raad van de Europese Unie, die de regeringen van de EU-landen vertegenwoordigt
Rol: medewetgever
Europees Parlement, dat de EU-burgers vertegenwoordigt
Rol: medewetgever
Europese Commissie, die de algemene belangen van de EU vertegenwoordigt
Rol: initiatiefnemer van wetgeving en uitvoerend orgaan
In de meeste gevallen beslissen de Raad en het Europees Parlement als de 2 wetgevers samen over de voorstellen van de Europese Commissie. Naast deze gedeelde wetgevende rol is de Raad in sommige gevallen en voor sommige onderwerpen de belangrijkste besluitvormer.
De Raad is dus een belangrijke speler bij het vormgeven van het beleid en de wetgeving op EU-niveau.
2 belangrijke wetgevingsprocedures
Er zijn 2 belangrijke procedures voor de aanneming van EU-wetgeving. Het verschil zit in de rol van de Raad en de gevallen waarin elke procedure van toepassing is.
Gewone wetgevingsprocedure
De Raad bereikt met het Europees Parlement overeenstemming over wetgeving. Deze procedure is van toepassing op de meeste beleidsterreinen en geldt voor 95% van de EU-wetgeving.
Bijzondere wetgevingsprocedure
De Raad besluit, na raadpleging van of goedkeuring door het Europees Parlement. Deze procedure is van toepassing in bijzondere gevallen, zoals het mededingingsrecht.
Gewone wetgevingsprocedure: wanneer de Raad samen met het Europees Parlement besluit
Volgens de gewone wetgevingsprocedure onderhandelen de Raad en het Europees Parlement over EU-wetgeving en nemen zij deze gezamenlijk aan. Zij zijn dus de 2 wetgevers.
Ongeveer 95% van de EU-wetgeving (op meer dan 80 beleidsterreinen) wordt volgens deze procedure aangenomen.
Bijzondere wetgevingsprocedure: wanneer de Raad de belangrijkste besluitvormer is
In sommige specifieke gevallen is de Raad de belangrijkste besluitvormer, doorgaans op basis van een voorstel van de Commissie. Het Parlement treedt dan niet op als medewetgever, maar moet worden geraadpleegd of zijn goedkeuring geven.
Voorbeelden zijn vrijstellingen voor de eengemaakte markt, het mededingingsrecht en maatregelen tegen discriminatie.
Een bijzonder geval: de aanneming van de EU-begrotingen
De meerjarenbegroting en de jaarlijkse begroting van de EU worden beide volgens specifieke procedures aangenomen.
Aanneming van de meerjarenbegroting van de EU
De meerjarenbegroting van de EU, bekend als het meerjarig financieel kader (MFK), wordt volgens bijzondere wetgevingsprocedures aangenomen:
- de MFK-verordening, waarin is vastgelegd hoeveel de EU op de verschillende beleidsterreinen mag uitgeven, wordt door de Raad aangenomen na goedkeuring door het Europees Parlement
- het eigenmiddelenbesluit, waarin is bepaald hoe de EU-begroting wordt gefinancierd, wordt door de Raad aangenomen na raadpleging van het Europees Parlement
De Europese Raad is hier ook bij betrokken. Overeenkomstig zijn rol uit hoofde van de EU-Verdragen geeft hij politieke sturing voor de hoofdprioriteiten van de meerjarenbegroting, voordat de Raad van de EU deze afrondt.
Aanneming van de jaarlijkse EU-begroting
De jaarlijkse EU-begroting wordt volgens een specifieke procedure aangenomen. De Europese Commissie stelt een ontwerpbegroting voor. De Raad en het Europees Parlement bespreken die dan en nemen op voet van gelijkheid een besluit. Ze moeten het eens worden over de tekst.
Lukt dat niet, dan moet de Commissie een nieuwe ontwerpbegroting indienen.
Andere procedures
De rol van de Raad bij uitvoerings- en gedelegeerde handelingen
EU-wetgeving moet soms worden aangevuld om in te spelen op ontwikkelingen. In andere gevallen zijn nadere regels nodig om te waarborgen dat de wet naar behoren wordt uitgevoerd. Daartoe kunnen de Raad en het Parlement de Commissie machtigen om gedelegeerde handelingen of uitvoeringshandelingen aan te nemen.
In specifieke gevallen is het de Raad, en niet de Commissie, die de uitvoeringshandelingen aanneemt.
Conclusies en resoluties van de Raad
De Raad neemt niet alleen wetgeving aan. Hij neemt ook documenten aan, zoals conclusies en resoluties, die niet juridisch bindend zijn. Deze worden gebruikt om een politiek standpunt in te nemen of richtsnoeren te verstrekken over kwesties die tot de beleidsterreinen van de EU behoren.
Internationale overeenkomsten
De Raad speelt een centrale rol bij het onderhandelen over en het sluiten van internationale overeenkomsten. Hij is betrokken bij alle fasen van de procedure, van het verlenen van het onderhandelingsmandaat (meestal aan de Commissie) tot het machtigen tot ondertekening van de overeenkomst en het aannemen van het definitieve besluit tot instemming van de EU om door de overeenkomst gebonden te zijn.
Zie ook
Wat doet de Raad?
Hoe worden de werkzaamheden van de Raad georganiseerd?
Hoe stemt de Raad?
Laatst bijgewerkt: 6 oktober 2026
